Các cơ quan giám sát quốc tế đang ngày càng lo ngại về việc công nghệ bị khai thác cho các mục đích bất hợp pháp.

Tại Úc, AI đang trở thành công cụ hỗ trợ các hoạt động rửa tiền ngày càng tinh vi hơn. Trong khi đó, một báo cáo mới cho thấy nhiều công ty châu Âu vẫn xuất khẩu công nghệ giám sát cho các quốc gia có lịch sử vi phạm nhân quyền, bất chấp việc EU đã siết chặt các quy định kiểm soát trong những năm gần đây.

Cơ quan Báo cáo và Phân tích Giao dịch Úc, hay Austrac, vừa cảnh báo về mối đe dọa ngày càng lớn từ các hoạt động rửa tiền liên quan đến AI. Theo Bloomberg, tội phạm đang tận dụng công nghệ này để mở rộng quy mô hoạt động, tự động hóa quy trình và tạo ra giấy tờ giả với mức độ tinh vi cao hơn.

“Tội phạm ngày càng sử dụng AI như một phần trong bộ công cụ rửa tiền của chúng, từ làm giả danh tính, giả mạo tài liệu cho đến che giấu nhanh chóng số tiền thu được từ các vụ lừa đảo”, ông Brendan Thomas, giám đốc điều hành Austrac, cho biết.

Ông cũng nói thêm rằng trong một số trường hợp, AI đang tự động hóa những kỹ thuật rửa tiền vốn trước đây phải thực hiện thủ công. Điều đó khiến tội phạm tài chính trở nên phức tạp hơn và dễ mở rộng quy mô hơn.

Austrac đưa ra cảnh báo cùng lúc công bố các đánh giá rủi ro mới liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố và các giao dịch bất hợp pháp có liên hệ với Iran và Triều Tiên. Cơ quan này cho rằng nền kinh tế mở, mức độ hội nhập thương mại cao và sự phụ thuộc vào các hệ thống tài chính xuyên biên giới khiến Úc dễ đối mặt hơn với những rủi ro này.

Theo Australian Financial Review, Austrac hiện cũng tham gia phối hợp với các ngân hàng để điều tra nghi án gian lận thế chấp có thể liên quan tới các khoản vay trị giá hàng tỉ USD. Điều này cho thấy nguy cơ rửa tiền đang hiện diện ngày càng rõ trong hệ thống tài chính của Úc.

Từ ngày 1.7, nhiều lĩnh vực như môi giới bất động sản, kinh doanh kim loại và đá quý, cùng các nhà cung cấp dịch vụ tín thác và doanh nghiệp sẽ chính thức chịu sự quản lý của các quy định chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố tại Úc. Austrac cho biết nhiều lĩnh vực trong số này có nguy cơ cao hoặc rất cao bị lợi dụng cho hoạt động rửa tiền.

Trong một diễn biến khác, báo cáo do Human Rights Watch công bố cho thấy nhiều công ty châu Âu đã bán công nghệ giám sát gây tranh cãi cho các quốc gia có hồ sơ nhân quyền yếu kém. Tổ chức này cho rằng các quy định của EU được ban hành từ năm 2021 nhằm kiểm soát xuất khẩu công nghệ giám sát vẫn chưa được thực thi hiệu quả.

Tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại New York cho biết họ đã phân tích dữ liệu thương mại và phát hiện ít nhất sáu quốc gia thành viên EU, gồm Bulgaria, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Phần Lan và Ba Lan, đã bán công nghệ giám sát cho hơn hai chục quốc gia có lịch sử vi phạm nhân quyền, bao gồm đàn áp nhà hoạt động và nhà báo.

“Công nghệ giám sát của châu Âu vẫn đang được cấp phép xuất khẩu tới các quốc gia có lịch sử lâu dài và được ghi nhận rõ ràng về việc sử dụng công nghệ tương tự để vi phạm nhân quyền”, Zach Campbell, nhà nghiên cứu cấp cao tại Human Rights Watch, cho biết. Theo ông, các cơ quan chịu trách nhiệm kiểm soát xuất khẩu tại châu Âu đang thất bại trong việc thực thi các quy định hiện hành.

Theo Human Rights Watch, thị trường phần mềm gián điệp và các công cụ giám sát thương mại đã tăng trưởng mạnh trong những năm gần đây nhờ nhu cầu ngày càng lớn từ các chính phủ. Điều này diễn ra bất chấp hàng loạt bê bối liên quan đến việc lạm dụng công nghệ để theo dõi nhà báo, nhà hoạt động và những tiếng nói chỉ trích chính quyền.

Báo cáo cũng nêu cụ thể trường hợp Bulgaria đã xuất khẩu nhiều loại công nghệ giám sát cho hơn 20 quốc gia, trong đó có Azerbaijan, UAE, Việt Nam, Uganda và Jordan. Những công nghệ này bao gồm phần mềm xâm nhập dùng để bí mật đột nhập điện thoại hoặc máy tính, cùng các hệ thống chặn thu viễn thông cho phép nghe lén cuộc gọi.

Human Rights Watch cho rằng các quy định hiện hành của EU vẫn chưa ngăn được những công nghệ giám sát nguy hiểm rơi vào tay các chính phủ có tiền sử sử dụng chúng để vi phạm nhân quyền.