Các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh đang nhanh chóng trở thành một phần trong quá trình chuẩn bị hồ sơ tranh chấp lao động tại Anh, làm thay đổi tương quan giữa người lao động và doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm áp lực đối với một hệ thống tòa án vốn đang quá tải.

Theo các luật sư và tổ chức hỗ trợ pháp lý tại Anh, người lao động ngày càng sử dụng các nền tảng AI như ChatGPT để nghiên cứu quy định pháp luật, xây dựng hồ sơ khiếu nại, chuẩn bị phản biện và phân tích lập luận từ phía doanh nghiệp.

Xu hướng này xuất hiện trong bối cảnh ngày càng nhiều người lựa chọn tự đại diện trong các vụ tranh chấp lao động thay vì thuê luật sư, đặc biệt khi chi phí pháp lý tiếp tục ở mức cao.

Các chuyên gia pháp lý cho biết AI đang khiến số lượng tài liệu nộp lên tòa gia tăng đáng kể, trong khi nhiều hồ sơ trở nên phức tạp hơn do được mở rộng bởi nội dung do công nghệ tạo ra.

Theo dữ liệu của hệ thống Tòa án Lao động Anh và xứ Wales, số đơn khiếu nại đơn lẻ tăng 39% trong giai đoạn 2024–2025 và 2025–2026. Đồng thời, tỷ lệ các vụ việc liên quan đến phân biệt đối xử, tố giác sai phạm hoặc các tranh chấp phức tạp khác cũng gia tăng.

Áp lực ngày càng lớn đang đè nặng lên hệ thống tư pháp lao động khi số lượng thẩm phán giảm, trong khi lượng hồ sơ tồn đọng tăng mạnh.

Dữ liệu từ Bộ Tư pháp Anh cho thấy số vụ việc tồn đọng đã tăng 55% trong năm qua, lên khoảng 64.000 vụ. Tại London và khu vực lân cận, nhiều phiên điều trần cuối cùng hiện được lên lịch tới năm 2028.

Các luật sư cho biết một số dấu hiệu mới đang xuất hiện trong các hồ sơ có sử dụng AI hỗ trợ. Tòa án ghi nhận sự gia tăng của các bộ tài liệu có khối lượng lớn bất thường, hồ sơ chứa lỗi do nội dung được tạo tự động hoặc các yêu cầu pháp lý ít được sử dụng trước đây.

Một diễn biến được chú ý là số lượng đơn xin áp dụng biện pháp "cứu trợ tạm thời" gia tăng. Đây là cơ chế cho phép tòa án yêu cầu doanh nghiệp tiếp tục trả lương cho nhân viên cũ trong thời gian chờ phán quyết cuối cùng.

Theo hướng dẫn mới từ các chủ tịch tòa án lao động, sự gia tăng của loại đơn này được xem là một chỉ báo cho thấy mức độ sử dụng AI trong các hồ sơ tranh chấp đang tăng lên.

Trước đây, các tòa án trên khắp nước Anh chỉ tiếp nhận khoảng 20 đơn dạng này mỗi năm. Hiện nay, nhiều văn phòng địa phương ghi nhận số lượng tương đương mỗi tháng.

Sự phát triển nhanh của AI đang tạo ra các quan điểm trái chiều trong giới pháp lý.

Những người ủng hộ cho rằng công nghệ có thể giúp cải thiện khả năng tiếp cận công lý, đặc biệt đối với lao động thu nhập thấp, người nhập cư hoặc những người gặp khó khăn về ngôn ngữ và giao tiếp.

Trong khi đó, các tổ chức đại diện doanh nghiệp cảnh báo AI có thể làm gia tăng số lượng tranh chấp, khuyến khích người lao động theo đuổi các vụ việc có khả năng thành công thấp hoặc làm phức tạp quá trình giải quyết tranh chấp.

Những lo ngại này xuất hiện trong bối cảnh chính phủ Anh chuẩn bị triển khai các thay đổi sâu rộng liên quan đến quyền lao động, làm dấy lên dự báo về khả năng xuất hiện thêm một làn sóng tranh tụng mới.

Trước áp lực ngày càng lớn, các đề xuất cải cách đang được đưa ra nhằm giảm tải cho hệ thống, bao gồm thúc đẩy cơ chế hòa giải ngoài tòa án, tăng vai trò của các cơ quan quản lý lao động và đơn giản hóa quy trình xét xử đối với các vụ việc có phạm vi tranh chấp hẹp.

Sự phổ biến của AI trong tranh chấp lao động cho thấy công nghệ không còn chỉ là công cụ hỗ trợ năng suất trong doanh nghiệp. AI đang dần trở thành một nhân tố định hình cách người lao động tiếp cận hệ thống pháp lý.