Trong các đợt cắt giảm nhân sự, lao động lớn tuổi thường là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tuy nhiên, một khảo sát mới đối với các tổng giám đốc (CEO) cho thấy thực trạng này có thể thay đổi khi các doanh nghiệp ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Theo một khảo sát toàn cầu của Oliver Wyman, hơn 40% CEO dự kiến cắt giảm các vị trí cấp thấp trong một đến hai năm tới. Họ muốn chuyển dịch cơ cấu nhân sự sang các vị trí cấp trung hoặc cấp cao. Ở chiều ngược lại, chỉ 17% có kế hoạch gia tăng tỷ trọng nhân sự cấp thấp. Những con số này gần như đảo ngược hoàn toàn so với một năm trước.

"Tôi cho rằng nhân sự cấp thấp hiện nay chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn hơn khi bước vào thị trường lao động," ông John Romeo, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu Oliver Wyman Forum của công ty tư vấn này, nhận định. "Chính nhóm nhân viên cấp trung và cấp cao mới là những người được các CEO kỳ vọng sẽ thúc đẩy năng suất."

Nguyên nhân xuất phát từ những công việc mà các công cụ AI có thể thực hiện, từ viết mã lập trình tương đương một lập trình viên mới vào nghề cho đến đánh giá khách hàng tiềm năng. Theo các chuyên gia lao động, điều mà AI chưa thể làm được trong nhiều lĩnh vực là đưa ra các quyết định dựa trên phán đoán và sự nhạy bén đúc kết từ kinh nghiệm thực tiễn.

Ông Ravin Jesuthasan, một chuyên gia tư vấn, giảng viên và là tác giả của nhiều cuốn sách về tương lai việc làm, cho biết: "Các công ty đang cho thấy họ cần những người đã từng thực sự làm công việc đó. Kinh nghiệm, sự thông tuệ, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề trong quá khứ khiến những nhân sự này trở nên giá trị hơn rất nhiều."

Kết quả khảo sát của Oliver Wyman cũng củng cố thêm phát hiện từ một nghiên cứu của Đại học Harvard. Nghiên cứu này chỉ ra rằng các doanh nghiệp ứng dụng AI tạo sinh đã cắt giảm đáng kể các vị trí cấp thấp, trong khi vẫn duy trì ổn định số lượng nhân sự cấp cao.

Dù vậy, bà Helen Leis, giám đốc toàn cầu về lãnh đạo và sự thay đổi tại Oliver Wyman, cảnh báo rằng việc bỏ qua các tài năng trẻ để ưu tiên dùng AI sẽ mang lại rủi ro lớn. Điều này có thể khiến các công ty đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động giàu kinh nghiệm trong tương lai.

Bà Leis nhấn mạnh: "Để có được đội ngũ nhân sự cấp trung đủ khả năng quản lý các hệ thống AI, bản thân họ trước tiên phải hiểu rõ về công ty và công việc."

Nhận thức được vấn đề này, International Business Machines Corp. hồi tháng 2 cho biết họ có kế hoạch tăng gấp ba lượng tuyển dụng các vị trí khởi điểm tại Mỹ trong năm nay, đồng thời sẽ viết lại các bản mô tả công việc để phù hợp với kỷ nguyên AI.

Tuy nhiên, IBM dường như chỉ là một ngoại lệ hiếm hoi. Một nghiên cứu của Đại học Stanford vào tháng 11 năm ngoái cho thấy lao động trẻ có nguy cơ mất việc cao hơn 16% trong những lĩnh vực chịu tác động mạnh nhất từ AI.

Dù vậy, ngay cả khi AI đang làm nghiêng cán cân thị trường lao động về phía nhóm nhân sự lớn tuổi, điều này cũng không đồng nghĩa với việc họ được đảm bảo an toàn việc làm.

Bà Teresa Ghilarducci, một nhà kinh tế học lao động tại New School, nhận định: "Cam kết của các doanh nghiệp đối với người lao động đang ngày càng trở nên lỏng lẻo hơn."