Kevin Warsh, người gần như chắc chắn sẽ trở thành chủ tịch Fed tiếp theo, đang có trong tay không ít lợi thế. Ông làm việc tại Fed trong cuộc khủng hoảng tài chính 2008; am hiểu thị trường nhờ quãng thời gian làm việc ở Morgan Stanley và hơn một thập kỷ cộng tác với Stanley Druckenmiller, một trong những nhà đầu tư xuất sắc nhất thời đại; ngoại hình “chuẩn vai chính”, theo cách nói của tổng thống Trump; cùng khả năng dùng ngôn từ linh hoạt, được thể hiện rõ qua các bài diễn thuyết, bài bình luận và những lần xuất hiện trên truyền hình.

Nhưng đừng tưởng đây là một chiếc ghế dễ ngồi. Trái lại, đây là một vị trí vô cùng khó khăn. Theo tôi, trước mắt Warsh là ít nhất bốn thách thức lớn.

Thứ nhất, ông phải giành được sự tin tưởng của chính các đồng nghiệp trong Fed. Dù chủ tịch Fed có quyền chỉ đạo bộ máy điều hành và quyết định chương trình nghị sự của mỗi cuộc họp ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), ông cũng chỉ nắm một trong tổng số 12 lá phiếu. Muốn thực sự có quyền lực, ông phải được tôn trọng. Điều này lại càng khó khăn hơn bội phần hơn khi Warsh nhiều lần công khai chỉ trích rằng Fed cần gấp một cuộc “thay đổi chế độ”. Ông còn ám chỉ rằng có thể phải “đập bàn đập ghế” để đạt được mục tiêu.

Thứ hai, ông phải xử lý mâu thuẫn do chính mình tạo ra trong quá trình vận động cho chiếc ghế chủ tịch Fed. Một mặt là ủng hộ hạ lãi suất theo mong muốn của ông Trump, mặt khác là làm điều cần thiết để kiềm chế lạm phát. Đây là một bài toán khó, nhất là khi lập luận của Warsh cho việc hạ lãi suất ngắn hạn vẫn chưa thực sự thuyết phục. Theo ông, năng suất do AI thúc đẩy cùng với việc Fed thu hẹp bảng cân đối kế toán sẽ giúp kiểm soát lạm phát.

Lợi ích về năng suất từ AI có thể đến chậm hơn hoặc kém hơn kỳ vọng. Ngay cả khi chúng thực sự xuất hiện, chúng vẫn có thể đẩy lãi suất trung lập của nền kinh tế lên cao hơn. Điều tương tự từng xảy ra trong làn sóng đầu tư vào Internet cuối thập niên 1990. Còn việc thu hẹp bảng cân đối kế toán nhiều khả năng cũng không giúp kiềm chế lạm phát. Thực tế cho thấy, sau khủng hoảng 2008, bảng cân đối của Fed từng phình to nhưng cuối cùng đã không khiến lạm phát bùng nổ như nhiều người từng lo ngại.

Thứ ba, sẽ rất khó để thu hẹp bảng cân đối, dù đó là điều Warsh hết mực ủng hộ. Ông có hai lựa chọn: Hoặc nới lỏng yêu cầu thanh khoản đối với các ngân hàng để họ không còn giữ quá nhiều tiền dưới dạng dự trữ tại Fed, hoặc đẩy lợi suất tín phiếu kho bạc lên cao, qua đó khuyến khích các ngân hàng chuyển tiền từ dự trữ sang trái phiếu kho bạc và các công cụ thị trường tiền tệ khác.

Cả hai phương án đều tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bài học từ cuộc khủng hoảng ngân hàng khu vực năm 2023, khi các đợt rút tiền diễn ra nhanh hơn nhiều so với dự kiến, cho thấy yêu cầu thanh khoản nên được nâng lên thay vì hạ xuống.

Việc cắt giảm lượng dự trữ cũng tiềm ẩn nguy cơ thổi bùng lên một đợt xáo trộn mới trên thị trường tiền tệ. Cơ chế “dự trữ dồi dào” hiện nay mang lại nhiều lợi thế quan trọng: Fed có thể dễ dàng kiểm soát lãi suất ngắn hạn bằng cách điều chỉnh lãi suất trả trên dự trữ, có thể cung cấp thanh khoản không giới hạn trong các cuộc khủng hoảng tài chính, và cho phép các ngân hàng nắm giữ tài sản an toàn và thanh khoản nhất. Và đó là tiền mặt trên bảng cân đối của Fed. Chỉ riêng việc tìm cách chuyển sang một chế độ “dự trữ khan hiếm” mà không làm xáo trộn thị trường cũng có thể mất hàng tháng trời. Và không ai chắc liệu có thành công không.

Thứ tư, Warsh kêu gọi một thỏa thuận mới giữa Fed và bộ Tài chính Mỹ. Tuy nhiên, ông chưa nói rõ mình muốn gì. Thỏa thuận Kho bạc năm 1951 từng đặt nền móng cho tính độc lập của Fed trong việc điều hành chính sách tiền tệ. Vậy tại sao lại cần một thỏa thuận mới, và nó sẽ đạt được điều gì?

Nếu mục tiêu là xây dựng những nguyên tắc rõ ràng hơn cho chính sách bảng cân đối của Fed, điều vốn ảnh hưởng trực tiếp đến lượng trái phiếu chính phủ mà Bộ Tài chính phải bán ra thị trường, thì đó là điều đáng hoan nghênh. Trên thực tế, Fed hiện vẫn chưa có một khuôn khổ rõ ràng cho các chương trình nới lỏng và thắt chặt định lượng. Nhưng tôi vẫn chưa rõ vì sao điều này lại phải bao gồm Bộ Tài chính.

Có lẽ ông Warsh nên nhớ rằng tốt hơn hết là hứa ít mà làm nhiều. Những thay đổi mà ông theo đuổi sẽ tốn rất nhiều thời gian, kỹ năng và công sức. Nhưng chưa chắc gì chúng sẽ xứng đáng với cái giá phải trả.