Tỉ phú người Nga đang bị trừng phạt Vladimir Potanin vừa phải chịu một bước lùi pháp lý tại tòa án London, sau khi thẩm phán bác bỏ nỗ lực trì hoãn của ông nhằm ngăn vợ cũ tiến tới phiên điều trần cuối cùng trong cuộc tranh chấp ly hôn trị giá 5 tỉ USD.

Thẩm phán Alistair MacDonald cho biết có một "nhu cầu cấp thiết" để giải quyết vụ kiện kéo dài này, đặc biệt là khi cả hai bên đã chi tới 14 triệu bảng Anh (18,9 triệu USD) chỉ riêng cho phí pháp lý. Theo phán quyết được công bố tuần này, một phiên điều trần cuối cùng đã được lên lịch tạm thời vào tháng 11 năm nay.

Natalia Potanina, hiện là công dân Anh, lần đầu nộp đơn kiện vào tháng 10 năm 2018 và đang yêu cầu gần 5 tỉ USD từ chồng cũ. Vụ việc có khả năng trở thành một trong những thỏa thuận dàn xếp ly hôn tài chính lớn nhất trong lịch sử pháp lý Vương quốc Anh. Potanin, một trong những người giàu nhất nước Nga, đã liên tục tìm cách chặn vụ kiện này với lập luận rằng cuộc ly hôn của họ đã được các tòa án Nga giải quyết xong từ lâu.

Các luật sư của Potanin đã tìm cách hoãn vụ kiện tại London bằng cách theo đuổi các vụ kiện tụng ở Moscow, điều mà nếu thành công có thể ngăn vợ cũ của ông tiếp tục các thủ tục tố tụng bên ngoài nước Nga. Đây là vụ mới nhất trong số nhiều tranh chấp xem xét quyền ưu tiên của các tòa án ở London và Moscow, nơi các bên bị trừng phạt đã tìm đến các tòa án trong nước để củng cố yêu sách của mình.

Hiện vẫn chưa có lệnh nào được tòa án Nga đưa ra về vấn đề này, nhưng một phiên điều trần đã được lên lịch vào tháng tới. Nếu tòa án Moscow ban hành một lệnh cấm, bà Potanina cho biết bà phải đối mặt với viễn cảnh bị Nga phạt một khoản tiền lớn nếu tiếp tục thủ tục tố tụng tại London, các luật sư của bà cho biết tại một phiên điều trần vào tháng 2.

"Người vợ sẽ thấy khó khăn, nếu không muốn nói là không thể, để thi hành bất kỳ lệnh nào do tòa án này đưa ra trong hoàn cảnh không có điều ước quốc tế liên quan giữa Liên bang Nga và Vương quốc Anh," các luật sư của ông lập luận theo phán quyết.

Hầu hết tài sản của Potanin hiện được giữ tại Nga, sau khi một số công ty của ông, bao gồm cả công ty cổ phần chính Interros, được chuyển về Nga. Điều đó có nghĩa là Potanina phải đối mặt với những rào cản tiềm ẩn rất lớn để đòi bất kỳ tài sản đáng kể nào từ phán quyết của tòa án quốc tế.

Các tòa án Anh đã đưa ra những phán quyết phản hồi nhằm ngăn chặn việc thực thi các phán quyết của Nga trên trường quốc tế. Vào năm 2024, một thẩm phán tại London đã bác bỏ phán quyết của tòa án Nga, vốn đã ra lệnh cho ông trùm đang bị bỏ tù Ziyavudin Gadzhievich phải trả 7,5 tỉ USD liên quan đến một cảng chiến lược quan trọng ở Biển Đen.

Tại Vương quốc Anh, khoản bồi thường ly hôn lớn nhất được công khai cho đến nay là 554 triệu bảng Anh. Vào năm 2021, một thẩm phán Vương quốc Anh đã ra lệnh cho người đứng đầu Dubai, Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum, phải trả số tiền này cho người vợ đã ly thân của mình.

Luật sư của bà Potanina đã so sánh cuộc chiến pháp lý với chồng cũ giống như câu chuyện về "David và Goliath", nhằm nhấn mạnh vực thẳm tài chính khổng lồ giữa hai bên trong vụ kiện này. Theo Chỉ số Tỉ phú của Bloomberg, Potanin sở hữu khối tài sản trị giá 27,2 tỉ USD, phần lớn đến từ quyền sở hữu công ty MMC Norilsk Nickel PJSC, một trong những nhà sản xuất palladium và niken tinh chế lớn nhất thế giới.

Trong thỏa thuận ly hôn đầu tiên, các tòa án Nga đã trao cho bà Potanina 6,4 triệu USD sau khi kết thúc cuộc hôn nhân kéo dài 30 năm, các luật sư của bà cho biết. Họ nói rằng con số này chỉ chiếm 1% tổng tài sản chung của hai vợ chồng.