Theo hồ sơ dự thảo nghị định gửi Bộ Tư pháp để thẩm định, Bộ Tài chính cho biết việc điều chỉnh thuế nhằm ổn định nguồn cung trong nước và giảm áp lực chi phí nhập khẩu khi giá năng lượng thế giới biến động mạnh. Dự thảo sửa đổi một số mức thuế trong biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định 26/2023 của Chính phủ.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh thị trường dầu mỏ toàn cầu đối mặt nguy cơ gián đoạn, đặc biệt sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran làm dấy lên lo ngại về hoạt động vận chuyển năng lượng qua Trung Đông. Bộ Tài chính cho biết việc phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ khu vực Trung Đông không thể đến các nhà máy lọc dầu, đặc biệt tại châu Á.

Theo đánh giá của cơ quan này, tình trạng gián đoạn vận chuyển đã buộc nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực phải cắt giảm công suất, sử dụng nguồn dự trữ và hạn chế xuất khẩu sản phẩm xăng dầu. Điều này làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao.

Hiện phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc, với thuế suất gần như bằng 0% theo các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng trong bối cảnh thị trường toàn cầu căng thẳng, việc phụ thuộc vào hai nguồn cung chính có thể làm tăng rủi ro nếu nguồn hàng bị gián đoạn.

Theo đề xuất của Bộ Công Thương gửi Bộ Tài chính, thuế nhập khẩu MFN đối với xăng động cơ không pha chì sẽ giảm từ 10% xuống 0%. Các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha và reformate cũng sẽ được áp dụng mức thuế 0%.

Thuế MFN đối với nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và dầu hỏa dự kiến giảm từ 7% xuống 0%. Một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate và P xylen sẽ giảm thuế từ 3% xuống 0%, trong khi các loại hydrocarbon mạch vòng khác giảm từ 2% xuống 0%.

Bộ Tài chính ước tính nếu áp dụng mức thuế mới dựa trên kim ngạch nhập khẩu năm 2025, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỉ đồng. Tuy vậy, cơ quan này cho rằng tác động ngân sách là chấp nhận được nếu biện pháp giúp bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định thị trường trong nước.

Dự thảo nghị định dự kiến có hiệu lực từ khi được ban hành và kéo dài đến ngày 30.4.2026. Trong trường hợp cần gia hạn chính sách, Bộ Công Thương sẽ đề xuất để Bộ Tài chính tổng hợp và trình Chính phủ xem xét.

Động thái được đưa ra sau khi giá xăng dầu bán lẻ trong nước tăng mạnh trong kỳ điều hành gần nhất ngày 7.3. Giá xăng RON95 tăng 4.707 đồng lên tối đa 27.047 đồng mỗi lít, trong khi xăng E5 RON92 tăng 3.777 đồng lên 25.226 đồng mỗi lít. Giá dầu diesel tăng 7.207 đồng lên 30.239 đồng mỗi lít.

Từ đầu năm 2026 đến nay, giá xăng dầu trong nước đã trải qua 11 lần điều chỉnh. Trong đó xăng RON95 tăng 7 lần và giảm 4 lần, còn dầu diesel tăng 9 lần và giảm 2 lần, phản ánh biến động mạnh của thị trường năng lượng toàn cầu.