Căng thẳng Trung Đông đang bước vào một giai đoạn nguy hiểm mới khi các cuộc tấn công trực tiếp vào cơ sở khí đốt và hạ tầng năng lượng lan rộng giữa Iran, Israel và các quốc gia vùng Vịnh, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái bất ổn cao, đồng thời buộc Donald Trump phải can thiệp bằng những lời kêu gọi hạ nhiệt hiếm hoi.

Diễn biến mới nhất cho thấy xung đột không còn giới hạn ở các mục tiêu quân sự, mà đã chuyển sang nhắm vào các tài sản năng lượng cốt lõi. Quân đội Israel trước đó đã tấn công mỏ khí South Pars của Iran, một trong những mỏ khí lớn nhất thế giới. Đáp trả, Tehran nhắm vào khu công nghiệp Ras Laffan của Qatar, nơi đặt nhà máy xuất khẩu LNG lớn nhất toàn cầu. Qatar cho biết cuộc tấn công đã gây ra “thiệt hại nghiêm trọng”, đồng thời gọi đây là hành vi vi phạm trắng trợn chủ quyền quốc gia.

Phản ứng từ các quốc gia vùng Vịnh nhanh chóng và cứng rắn hơn so với những giai đoạn trước của xung đột. Qatar đã trục xuất các tùy viên quân sự và an ninh của Iran. Saudi Arabia tuyên bố bảo lưu quyền tiến hành hành động quân sự và cảnh báo Tehran sẽ phải đối mặt với hậu quả. Trước đó, hệ thống phòng không của Riyadh đã được kích hoạt để đối phó với một mối đe dọa tên lửa đạn đạo. Tại UAE, các quan chức cấp cao nhận định Iran đã tính toán sai lầm chiến lược khi tấn công các nước láng giềng vùng Vịnh, một động thái có thể khiến khu vực này xích lại gần hơn với Mỹ và Israel.

Trong bối cảnh đó, Donald Trump vừa tìm cách kiềm chế leo thang, vừa phát đi những cảnh báo cứng rắn. Ông khẳng định Washington không liên quan đến các cuộc tấn công của Israel nhằm vào cơ sở khí đốt của Iran, đồng thời cam kết sẽ ngăn đồng minh tiếp tục mở rộng các đòn đánh vào mục tiêu này. Tuy nhiên, thông điệp hòa dịu nhanh chóng bị phủ bóng bởi một cảnh báo mạnh mẽ hơn, rằng nếu Iran tiếp tục tấn công cơ sở LNG của Qatar, Mỹ sẽ can thiệp và phá hủy các mục tiêu năng lượng của Tehran.

Giọng điệu hai mặt này phản ánh thế khó của Washington. Một mặt, chính quyền Trump muốn ngăn giá dầu tăng vọt trong bối cảnh lạm phát vẫn là rủi ro lớn. Mặt khác, Mỹ không thể để các đồng minh vùng Vịnh bị tấn công mà không có phản ứng. Sự giằng co này khiến thị trường nhận thấy nguy cơ leo thang vẫn rất cao, bất chấp các lời kêu gọi hạ nhiệt.

Thị trường năng lượng phản ứng gần như ngay lập tức. Giá dầu Brent có thời điểm vượt 110 USD mỗi thùng khi mở cửa, trước khi thu hẹp đà tăng sau phát biểu của Trump, nhưng vẫn duy trì mức tăng gần 4% trong ngày. Đáng chú ý, Brent đang vượt trội rõ rệt so với WTI của Mỹ, phản ánh rủi ro nguồn cung tập trung chủ yếu ở khu vực Trung Đông, nơi chiếm phần lớn dòng chảy dầu thô và LNG toàn cầu.

Sự phân hóa này cũng cho thấy thị trường đang định giá lại các rủi ro địa chính trị. Các yếu tố như khả năng gián đoạn nguồn cung, việc giải phóng dự trữ chiến lược và các điều chỉnh chính sách tiềm tàng từ Mỹ đang tạo ra những biến động mạnh giữa các chuẩn giá dầu. Trong khi đó, các tài sản rủi ro khác phản ứng tiêu cực hơn. Chỉ số cổ phiếu châu Á giảm khoảng 2%, trong khi hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ chỉ nhích nhẹ, cho thấy tâm lý thận trọng vẫn chiếm ưu thế.

Không chỉ dầu mỏ, các hàng hóa cơ bản khác cũng chịu áp lực. Giá đồng đã xóa sạch toàn bộ mức tăng từ đầu năm, đánh dấu một cú đảo chiều mạnh sau khi từng đạt đỉnh kỷ lục vào cuối tháng Một. Điều này phản ánh lo ngại rằng xung đột kéo dài sẽ làm suy yếu triển vọng tăng trưởng toàn cầu, qua đó kéo giảm nhu cầu công nghiệp.

Quan trọng hơn, việc các bên chuyển sang tấn công trực tiếp vào cơ sở năng lượng cho thấy cuộc chiến đã bước sang một ngưỡng mới. Đây không còn là những đòn răn đe mang tính biểu tượng, mà là các hành động có khả năng gây gián đoạn thực sự đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu. Qatar đã cảnh báo về một “leo thang nguy hiểm”, trong khi Saudi Arabia phát tín hiệu sẵn sàng sử dụng biện pháp quân sự.

Trong bối cảnh đó, nỗ lực hạ nhiệt của Trump có thể chỉ mang tính tạm thời. Khi các bên đều coi năng lượng là đòn bẩy chiến lược, nguy cơ các cuộc tấn công tiếp theo là rất lớn. Và mỗi bước leo thang mới không chỉ làm gia tăng căng thẳng địa chính trị, mà còn đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào vòng xoáy biến động khó lường.