Thụy Sĩ hiện có khoảng 370.000 hầm trú ẩn hạt nhân. Chúng là di sản từ thời chiến tranh Lạnh và nay hầu như không còn được sử dụng. Nhưng một trong số đó lại đang vô cùng nhộn nhịp.

Mỗi tuần, hơn một tấn vàng được vận chuyển vào nhà kho an ninh cao này. Chủ sở hữu là Tether Holdings, tập đoàn tiền mã hóa đang nắm trong tay kho vàng lớn nhất thế giới bên ngoài các hệ thống ngân hàng và quốc gia.

Trong vòng một năm qua, Tether đã âm thầm vươn lên thành một trong những tay chơi lớn nhất trên thị trường vàng toàn cầu. Công ty trở thành biểu tượng cho sự giao thoa giữa tiền mã hóa và vàng. Cả hai đều xuất phát từ sự hoài nghi đối với nợ công, động lực quan trọng góp phần đẩy giá vàng lên các đỉnh lịch sử trên 5.100 USD mỗi ounce.

Dù vậy, thị trường vẫn biết rất ít về cách Tether vận hành và chiến lược vàng của công ty. Năm ngoái, việc hai nhà giao dịch vàng hàng đầu rời HSBC khiến giới trong ngành rộ lên những lời đồn đoán về bến đỗ tiếp theo của họ. Hầu như không ai nghĩ câu trả lời lại là Tether.

Trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg, giám đốc điều hành Paolo Ardoino đã mô tả vai trò của Tether trên thị trường vàng giống như một ngân hàng trung ương. Ông dự báo các đối thủ địa chính trị của Washington sẽ tung ra một lựa chọn thay thế USD được bảo chứng bằng vàng. Ardoino cho biết Tether sẽ tiếp tục rót lợi nhuận vào vàng và bắt đầu cạnh tranh trực tiếp với các ngân hàng trong hoạt động giao dịch kim loại quý này.

“Chúng tôi sắp trở thành một trong những ‘ngân hàng trung ương về vàng’ lớn nhất thế giới,” ông nói.

Ngay cả trong giai đoạn mang tính lịch sử của thị trường vàng, các hoạt động của Tether vẫn rất nổi bật.

Theo tính toán của Bloomberg, công ty đã đẩy mạnh hoạt động mua vào. Tether đã mua hơn 70 tấn vàng trong năm qua để bổ sung vào nguồn dự trữ và bảo chứng cho stablecoin vàng của riêng công ty. Con số này cao hơn mức mua mà hầu hết các ngân hàng trung ương công bố, chỉ đứng sau Ba Lan, quốc gia đã bổ sung 102 tấn vào dự trữ. Lượng vàng Tether mua cũng vượt xa hầu hết các quỹ ETF, trừ ba quỹ lớn nhất đại diện cho hoạt động của hàng chục ngàn nhà giao dịch và nhà đầu tư cá nhân.

Theo Ardoino, Tether hiện nắm giữ khoảng 140 tấn vàng. Phần lớn là dự trữ riêng của công ty, bên cạnh lượng vàng bảo chứng cho token vàng của hãng. Số vàng trị giá khoảng 23 tỉ USD, biến Tether trở thành chủ sở hữu kho vàng lớn nhất được biết đến bên ngoài hệ thống ngân hàng trung ương, các quỹ ETF và các ngân hàng thương mại.

Và con số đó vẫn tiếp tục tăng. Ardoino cho biết Tether đang mua vào với tốc độ khoảng một đến hai tấn mỗi tuần và dự định duy trì tốc độ này “trong vài tháng tới.”

“Sau đó, dĩ nhiên chúng tôi sẽ căn cứ vào diễn biến thị trường để đưa ra quyết định, nhưng nhiều khả năng vẫn tiếp tục theo hướng này,” vị lãnh đạo người Ý nói thêm.

Trả lời câu hỏi về khả năng giảm mua vàng trong thời gian tới, Ardoino nói: “Có thể chúng tôi sẽ giảm, hiện vẫn chưa biết. Chúng tôi sẽ đánh giá nhu cầu vàng theo từng quý.”

Tether kiếm tiền chủ yếu từ đồng stablecoin neo theo USD, hiện là đồng tiền ổn định lớn nhất thị trường với 186 tỉ USD đang lưu hành. Công ty nhận tiền mặt để đổi lấy token USDT, sau đó đầu tư vào trái phiếu kho bạc Mỹ và các loại tài sản khác như vàng, qua đó thu về hàng tỉ USD từ lãi suất và lợi nhuận giao dịch.

Theo Ardoino, việc nắm giữ vàng mang ý nghĩa sống còn với Tether. Chính vì vậy, công ty đã quyết định tự lưu trữ vàng trong một hầm trú ẩn hạt nhân cũ tại Thụy Sĩ, được bảo vệ bằng nhiều lớp cửa thép dày. “Nơi đó giống hệt bối cảnh phim James Bond,” ông nói. “Thật điên rồ.”

Tính chất kín đáo của thị trường vàng khiến các xu hướng đầu tư chung khá dễ nhận diện, nhưng lại rất khó để xác định người thực sự đứng sau lực mua. Chẳng hạn như Trung Quốc chỉ công bố đã mua 27 tấn vàng trong năm ngoái, nhưng nhiều nhà giao dịch tin rằng con số thực tế lớn hơn rất nhiều.

Quy mô các giao dịch mua vàng mà Tether công bố lớn đến mức một số nhà quan sát thị trường cho rằng chúng đã góp phần thay đổi mặt bằng giá toàn cầu. Theo một báo cáo của Jefferies Financial, các giao dịch này nhiều khả năng đã đóng góp vào đà tăng 65% của giá vàng trong năm ngoái. Họ mô tả Tether là một “bên mua mới có tầm ảnh hưởng lớn” và có thể “thúc đẩy nhu cầu mua vàng bền vững”.

Dù vậy, Tether vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trong làn sóng đầu tư vào vàng đang diễn ra trên quy mô toàn cầu. Riêng các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư ETF đã mua hơn 1.500 tấn kim loại quý này.

Ông John Reade, chiến lược gia trưởng của hội đồng Vàng Thế giới, cho rằng hoạt động mua của Tether có tác động nhất định đến giá. “Nhưng đó chỉ là một trong nhiều yếu tố phía sau đà tăng ngoạn mục của vàng,” ông nói. “Tether là một phần của đợt tăng giá, nhưng không phải là tất cả.”

“Sàn giao dịch vàng tốt nhất thế giới”

Ardoino không muốn Tether chỉ dừng lại ở việc mua vàng. Ông còn muốn công ty trực tiếp giao dịch kim loại quý này, qua đó cạnh tranh với những tên tuổi lớn như JPMorgan Chase, HSBC và các ngân hàng lớn đang thống lĩnh thị trường.

Theo Ardoino, để duy trì hoạt động mua vàng trong dài hạn và tận dụng các điểm kém hiệu quả của thị trường, Tether cần xây dựng “sàn giao dịch vàng tốt nhất thế giới”. Ông cho biết công ty vẫn đang phân tích thị trường, với các chiến lược giao dịch được xây dựng nhằm bảo đảm Tether duy trì tỉ trọng nắm giữ vàng ở mức rất cao.

“Mục tiêu của chúng tôi là có quyền tiếp cận ổn định, lâu dài với vàng,” Ardoino nói.

Tham vọng ngày càng lớn này được thể hiện qua việc Tether đã tuyển dụng hai nhà giao dịch vàng cấp cao từ HSBC để hỗ trợ quản lý các hoạt động trên thị trường kim loại quý. Ardoino cho biết Tether đang tìm cách giao dịch chủ động lượng vàng mình sở hữu, bao gồm khả năng khai thác các cơ hội chênh lệch giá khi chi phí hợp đồng tương lai lệch xa so với giá vàng thỏi.

Việc mua vàng trị giá khoảng 1 tỉ USD mỗi tháng là một thách thức lớn về mặt hậu cần. Ardoino cho biết Tether mua vàng trực tiếp từ các nhà tinh luyện tại Thụy Sĩ cũng như từ các định chế tài chính lớn nhất trên thị trường. Với các đơn hàng lớn, quá trình giao hàng có thể kéo dài nhiều tháng.

Công ty cũng đang tìm cách tối ưu hóa quy trình mua vàng. “Bởi một đến hai tấn mỗi tuần là khối lượng rất lớn,” Ardoino nói.

Tether không chỉ quan tâm đến vàng thỏi. Sự lạc quan với vàng còn thúc đẩy công ty mua cổ phần tại các doanh nghiệp royalty, mô hình chuyên thu gom dòng doanh thu từ các mỏ vàng.

Tether đã nắm cổ phần tại hầu hết các công ty bản quyền quy mô trung bình được niêm yết tại Canada, trong đó có Elemental Royalty, Metalla Royalty & Streaming, Versamet Royalties và Gold Royalty.

Vàng đối đầu USD

Xét trên nhiều khía cạnh, cách Tether tiếp cận vàng khá giống một ngân hàng trung ương. Giống như các ngân hàng trung ương, công ty coi trọng vàng vì tính thanh khoản và vị thế như một tài sản dự trữ không gắn liền với nghĩa vụ nợ của bất kỳ ai.

“Về logic, vàng là tài sản an toàn hơn bất kỳ đồng tiền của quốc gia nào,” Ardoino từng nói trong một cuộc phỏng vấn trước với Bloomberg. “Mọi ngân hàng trung ương trong khối BRICS đều đang mua vàng.”

Ông cũng cho rằng người dùng tại các thị trường mới nổi của đồng stablecoin neo theo USD của Tether “chính là những người yêu vàng và từ lâu đã dùng vàng để tự bảo vệ mình trước tình trạng đồng tiền bị làm mất giá.” “Chúng tôi tin rằng thế giới đang bước vào giai đoạn bất ổn,” ông nói trong tuần này.

Dù vậy, mua vàng cũng đi kèm rủi ro. Bất kỳ sự dịch chuyển nào khỏi việc nắm giữ USD đều có thể gây thua lỗ, đe dọa khả năng bảo đảm rằng stablecoin USDT của Tether luôn giữ giá trị 1 USD.

Tháng 11, USDT bị các nhà phân tích của S&P Global Ratings hạ xếp hạng ổn định xuống mức “yếu”. Theo họ, đánh giá này phản ánh việc tỉ trọng tài sản rủi ro cao trong dự trữ của USDT đã tăng lên trong năm qua, bao gồm Bitcoin, vàng, các khoản vay có bảo đảm và trái phiếu doanh nghiệp, đồng thời cho thấy mức độ công bố thông tin còn hạn chế.

Tether khai báo lượng vàng nắm giữ làm tài sản bảo chứng cho stablecoin USD của mình trong các báo cáo xác nhận hàng quý, được BDO Italia ký xác nhận.

Cho đến nay, canh bạc vàng của Tether đã mang lại kết quả rực rỡ. Hoạt động mua vào của công ty trùng với đợt tăng mạnh nhất của thị trường vàng kể từ thập niên 1970, khi nhà đầu tư và các chính phủ ngày càng lo ngại về việc nắm giữ USD.

Tether đang tìm cách tận dụng xu hướng này với một sản phẩm khác là Tether Gold, hay XAUT, token vàng có thể quy đổi ra vàng vật chất. Công ty đã phát hành XAUT tương đương khoảng 16 tấn vàng, trị giá khoảng 2,6 tỉ USD, đồng thời tung ra một phiên bản mệnh giá nhỏ hơn mang tên Scudo.

Ardoino cho biết có “khả năng cao” XAUT sẽ đạt quy mô lưu hành từ 5 đến 10 tỉ USD vào cuối năm nay. Khi đó, riêng XAUT có thể buộc công ty phải mua hơn một tấn vàng mỗi tuần, chưa kể lượng vàng bổ sung cho nguồn dự trữ của Tether.

Dù XAUT và các token vàng khác vẫn còn rất nhỏ so với thị trường ETF trị giá hơn 500 tỉ USD, Ardoino tin rằng thời của chúng sẽ sớm đến.

“Tôi nghĩ là nhiều quốc gia nước ngoài đang mua rất nhiều vàng, và chúng tôi tin rằng các nước này sớm sẽ tung ra phiên bản vàng được token hóa như một đồng tiền cạnh tranh với USD,” ông nói.

Dù một đối thủ được bảo chứng bằng vàng của USD có xuất hiện hay không, hoạt động mua vàng của Tether vẫn phản ánh đúng tinh thần của thời đại. “Thật thú vị khi một trong những nhân tố lớn của thế giới tiền mã hóa lại xem vàng là kênh phòng vệ nguyên bản trước rủi ro đồng USD suy yếu,” Reade nhận định.

— Với sự hỗ trợ của Archie Hunter và Sybilla Gross