Nhà Trắng vừa xác nhận sẽ khởi động vòng đàm phán trực tiếp với Iran, bất chấp xung đột tiếp diễn tại Trung Đông. Phó Tổng thống JD Vance dự kiến dẫn đầu phái đoàn đến Islamabad, cùng đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, với vòng tiếp xúc đầu tiên diễn ra vào cuối tuần.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Washington và Tehran đang bị thử thách nghiêm trọng. Iran cáo buộc các cuộc không kích của Israel vào Lebanon đã vi phạm điều khoản vừa đạt được, đồng thời gây sức ép buộc Mỹ phải lựa chọn rõ ràng giữa duy trì hòa bình hoặc tiếp tục chiến tranh thông qua đồng minh.

Tổng thống Donald Trump vừa tuyên bố toàn bộ tàu chiến, máy bay và lực lượng quân sự Mỹ sẽ tiếp tục hiện diện trong và xung quanh Iran cho đến khi một “thỏa thuận thực sự” được thực thi đầy đủ. Ông đồng thời cảnh báo nguy cơ leo thang nếu các cam kết không được tuân thủ.

Diễn biến này xảy ra khi căng thẳng khu vực vẫn ở mức cao. Lebanon tuyên bố quốc tang sau các cuộc không kích của Israel khiến hơn 250 người thiệt mạng. Thủ tướng Nawaf Salam cho biết Beirut đang huy động toàn bộ nguồn lực ngoại giao nhằm kiểm soát tình hình.

Ở mặt trận kinh tế, Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn then chốt. Công ty phân tích hàng hải Kpler nhận định lệnh ngừng bắn chỉ giúp giảm gián đoạn trước mắt, chưa đủ để khôi phục hoạt động vận tải như bình thường.

Theo đánh giá của Kpler, phần lớn chủ tàu vẫn duy trì trạng thái chờ đợi do rủi ro liên quan đến trừng phạt, bảo hiểm và thanh toán chưa được giải quyết. Ngay cả khi tình hình ổn định, lưu lượng tàu qua lại có thể chỉ phục hồi khoảng 10–15 chuyến mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với mức hơn 100 chuyến trong điều kiện bình thường.

Lebanon ngày 9.4 tuyên bố quốc tang sau làn sóng không kích của Israel khiến ít nhất 254 người thiệt mạng và hơn 1.165 người bị thương chỉ trong một ngày. Thủ tướng Nawaf Salam cho biết Beirut đang huy động mọi nguồn lực ngoại giao nhằm ngăn chặn chiến dịch quân sự.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres lên án các cuộc tấn công quy mô lớn, cảnh báo nguy cơ nghiêm trọng đối với thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời nhấn mạnh không có giải pháp quân sự cho xung đột.

Ở chiều ngược lại, Thủ tướng Benjamin Netanyahu khẳng định Lebanon không thuộc phạm vi thỏa thuận. Quan điểm này được Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nhắc lại, cho thấy khoảng trống lớn trong cam kết giữa các bên.

Diễn biến trên thực địa tiếp tục xấu đi khi một phóng viên Al Jazeera thiệt mạng trong cuộc tấn công bằng drone tại Gaza, nâng tổng số nhà báo tử vong lên hàng trăm kể từ năm 2023.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ duy trì hiện diện quân sự trong và xung quanh Iran cho đến khi một thỏa thuận “thực sự” được thực thi đầy đủ, đồng thời cảnh báo khả năng leo thang mạnh nếu cam kết bị phá vỡ.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố các điều khoản ngừng bắn là “rõ ràng và dứt khoát”, nhấn mạnh không thể tồn tại song song giữa đối thoại và leo thang quân sự. Chủ tịch Quốc hội Mohammad-Bagher Ghalibaf cũng đặt nghi vấn về tính khả thi của đàm phán khi các điều kiện cốt lõi của Tehran chưa được đáp ứng.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nằm ở Eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng trọng yếu của thế giới. Mỹ coi việc mở lại hoàn toàn tuyến đường này là điều kiện tiên quyết cho ngừng bắn, song đến nay phần lớn khu vực vẫn bị phong tỏa. Hơn 800 tàu vận tải đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư, trong khi lưu lượng qua lại giảm mạnh so với mức trung bình khoảng 135 tàu mỗi ngày.

Thông tin từ phía Iran cho thấy hoạt động vận chuyển dầu đã bị đình trệ sau các đợt không kích. Tuy nhiên, ông Vance cho biết có tín hiệu cho thấy tuyến đường đang dần được nối lại, đồng thời khẳng định tiến trình đàm phán “đi đúng hướng”.

Ở thực địa, căng thẳng tiếp tục leo thang. Israel tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Hezbollah tại Lebanon, với hơn 100 mục tiêu bị đánh trúng trong thời gian ngắn. Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho rằng chiến dịch đã làm suy yếu năng lực của Iran, song thừa nhận xung đột chưa kết thúc.

Phía Hezbollah tuyên bố đã phóng tên lửa đáp trả các hành động mà họ coi là vi phạm ngừng bắn. Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron lên án các cuộc không kích gây thương vong cho dân thường.

Những diễn biến này khiến thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu biến động mạnh. Giá dầu từng giảm hơn 17% sau khi thông tin ngừng bắn được công bố, nhưng nhanh chóng đảo chiều khi rủi ro địa chính trị gia tăng trở lại. Dầu Brent tăng khoảng 2,5% trong phiên giao dịch châu Á ngày 9.4, phản ánh tâm lý bất ổn của nhà đầu tư.

Ở trung tâm của các nỗ lực ngoại giao, Tổng thống Donald Trump vẫn giữ lập trường cứng rắn về chương trình hạt nhân của Iran, khẳng định sẽ không chấp nhận việc làm giàu uranium. Ông đồng thời để ngỏ khả năng dỡ bỏ trừng phạt nếu đạt được thỏa thuận mới.

Tuy nhiên, các yêu cầu từ phía Tehran, bao gồm quyền kiểm soát Hormuz, tiếp tục làm giàu hạt nhân và dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt, cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn rất lớn. Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vẫn xảy ra rải rác, làm dấy lên nghi ngờ về khả năng thực thi bất kỳ thỏa thuận nào.

Sau gần sáu tuần giao tranh khiến hơn 5.300 người thiệt mạng, nỗ lực đàm phán lần này được xem là phép thử quan trọng đối với cả Mỹ và Iran.