Chính phủ Nhật Bản ngày 1.7 chính thức áp dụng biểu phí thị thực mới đối với khách du lịch nước ngoài. Theo đó, lệ phí visa nhập cảnh một lần tăng từ 3.000 yên lên 15.000 yên, tương đương tăng gấp 5 lần, trong khi visa nhập cảnh nhiều lần được nâng từ 6.000 yên lên 30.000 yên.

Đây là lần đầu tiên Tokyo điều chỉnh phí thị thực sau gần nửa thế kỷ. Theo quy định của Nhật Bản, mức phí được xác định dựa trên chi phí hành chính cũng như biến động tỷ giá. Tuy nhiên, trong bối cảnh lượng khách quốc tế bùng nổ mạnh mẽ những năm gần đây, chi phí xử lý hồ sơ và quản lý nhập cảnh cũng gia tăng đáng kể.

Hơn 120 quốc gia và vùng lãnh thổ hiện phải xin thị thực trước khi vào Nhật Bản, trong đó có Trung Quốc và Philippines. Riêng năm 2025, nước này đã cấp hơn 7,8 triệu thị thực, và khoảng 73% trong số đó thuộc về công dân Trung Quốc. Quy mô hồ sơ tăng nhanh khiến hệ thống quản lý chịu áp lực lớn hơn nhiều so với giai đoạn trước đại dịch.

Theo ước tính của chính phủ, việc điều chỉnh lệ phí mới có thể mang về thêm khoảng 120 tỷ yên doanh thu. Tuy nhiên, mục tiêu của chính sách không đơn thuần là tăng nguồn thu ngân sách.

Trong vài năm gần đây, Nhật Bản liên tục đối mặt với tình trạng "overtourism" – du lịch quá tải – tại nhiều điểm đến nổi tiếng. Những khu vực như Tokyo, Kyoto, Osaka hay núi Phú Sĩ thường xuyên rơi vào tình trạng đông đúc, quá tải giao thông, gia tăng tiếng ồn và rác thải. Một số địa phương thậm chí đã phải triển khai các biện pháp hạn chế khách hoặc thu thêm phụ phí để giảm áp lực lên hạ tầng.

Trước đó, Tokyo cũng đã tăng thuế xuất cảnh áp dụng cho cả công dân Nhật Bản và khách quốc tế từ 1.000 yên lên 3.000 yên. Khoản thu này được sử dụng để tài trợ cho các giải pháp quản lý du lịch và nâng cấp cơ sở hạ tầng phục vụ lượng khách ngày càng lớn.

Câu chuyện người nước ngoài đến Nhật Bản hiện cũng trở thành chủ đề chính trị đáng chú ý. Sau cuộc bầu cử Thượng viện năm 2025, chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi đã đặt vấn đề quản lý người nước ngoài vào nhóm ưu tiên chính sách. Lần đầu tiên Nhật Bản bổ nhiệm một bộ trưởng chuyên trách để xử lý các vấn đề liên quan đến người nước ngoài sinh sống và du lịch tại nước này.

Trong khi khách quốc tế liên tục đổ vào Nhật Bản, xu hướng của người dân trong nước lại diễn biến theo chiều ngược lại.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Xúc tiến Du lịch Nhật Bản (JNTO), lượng khách quốc tế đến Nhật Bản năm ngoái đạt kỷ lục 42,6 triệu lượt, tăng gần 34% so với giai đoạn trước đại dịch năm 2019. Trong khi đó, số người Nhật đi du lịch nước ngoài chỉ đạt khoảng 14,7 triệu lượt năm 2025, thấp hơn 26% so với mức đỉnh 20 triệu lượt vào năm 2019.

Khoảng cách ngày càng lớn giữa lượng khách quốc tế đến Nhật và lượng người Nhật ra nước ngoài đang trở thành vấn đề khiến chính phủ lo ngại. Đồng yên yếu kéo dài khiến chi phí du lịch quốc tế của người Nhật trở nên đắt đỏ hơn, trong khi thu nhập thực tế chưa tăng tương ứng. Điều này khiến nhiều người lựa chọn du lịch nội địa hoặc cắt giảm chi tiêu cho các chuyến đi nước ngoài.

Để đảo ngược xu hướng này, Tokyo đã chọn cách giảm lệ phí cấp hộ chiếu nhằm khuyến khích người dân làm giấy tờ và tăng nhu cầu du lịch quốc tế.

Tỷ lệ sở hữu hộ chiếu của người Nhật hiện thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia phát triển khác. Điều này phần nào phản ánh xu hướng du lịch nước ngoài suy yếu kéo dài nhiều năm qua.

Động thái giảm phí hộ chiếu cũng nhanh chóng tạo hiệu ứng trong ngành du lịch. Các hãng hàng không và doanh nghiệp lữ hành lớn tại Nhật Bản đã bắt đầu tung ra nhiều chương trình khuyến mại, đặc biệt trước mùa cao điểm nghỉ hè sắp tới, nhằm kích thích nhu cầu đi nước ngoài của người dân.

Việc Nhật Bản cùng lúc tăng mạnh phí visa với khách quốc tế nhưng giảm chi phí hộ chiếu cho người dân trong nước cho thấy cách tiếp cận hai chiều của Tokyo: vừa kiểm soát sức ép từ dòng khách nước ngoài đang tăng quá nhanh, vừa tìm cách cân bằng lại nhu cầu du lịch của chính công dân Nhật Bản.

Trong ngắn hạn, phí visa tăng có thể khiến chi phí du lịch Nhật Bản cao hơn đối với một bộ phận du khách quốc tế. Tuy nhiên, với sức hút của một trong những điểm đến hàng đầu châu Á, giới phân tích cho rằng điều này khó tạo ra tác động đáng kể đến lượng khách, ít nhất trong giai đoạn hiện nay khi nhu cầu du lịch tới Nhật vẫn ở mức rất cao.