Theo một quan chức quân chủng, các phi công Không quân Mỹ vừa được giải cứu khỏi Iran bởi một hạm đội trực thăng, máy bay và đặc nhiệm đã sử dụng thiết bị liên lạc tiêu chuẩn của Boeing Co. để cảnh báo đồng đội và phát tín hiệu vị trí của họ.

"Họ luôn mang theo bên mình một loại thiết bị nhắn tin rất tinh vi," Tổng thống Donald Trump phát biểu hôm thứ Hai tại cuộc họp báo đa chuyên đề ở Nhà Trắng về chiến dịch phức tạp diễn ra cuối tuần qua.

"Khi thực hiện những nhiệm vụ này, họ đảm bảo thiết bị có đủ dung lượng pin và trong tình trạng tốt. Thiết bị này đã hoạt động thực sự hiệu quả — thật kinh ngạc, nó đã cứu mạng anh ấy," ông Trump nói về thiết bị liên lạc và người phi công mất tích, người mà Tổng thống cho biết đã ẩn náu "tại những vùng núi hiểm trở của Iran."

Thiết bị đó chính là Boeing Combat Survivor Evader Locator, hay CSEL, quan chức Không quân xác nhận. Không quân và Hải quân Mỹ đã mua hàng nghìn đơn vị cầm tay này kể từ khi nó đi vào hoạt động đầy đủ vào năm 2009. Theo bảng thông số của Hải quân, thiết bị định vị người đào thoát này "cung cấp thông tin liên lạc dữ liệu hai chiều bảo mật qua đường chân trời, gần thời gian thực, hệ thống định vị toàn cầu quân sự chính xác, đồng thời tăng cường tần số vô tuyến và các chế độ liên lạc so với các dòng vô tuyến hiện có."

Nhân viên bị kẹt có thể gửi tin nhắn dữ liệu qua vệ tinh đến trung tâm cứu hộ trung ương. Theo báo cáo thử nghiệm của Pentagon (Lầu Năm Góc), trung tâm này sẽ chuyển tiếp tin nhắn đến lực lượng cứu hộ, những người sau đó sẽ liên lạc thoại với người sống sót để hỗ trợ thu hồi. Trong trường hợp này, Trung tâm Phối hợp Thu hồi Nhân sự của Lầu Năm Góc đã điều phối nỗ lực trên.

Tính đến năm 2011 — số liệu công khai gần nhất của Không quân — hơn 50.000 thiết bị đã được bàn giao.

Thiết bị cầm tay đa năng này đóng vai trò sống còn trong việc tìm kiếm tổ bay hai người sau khi chiếc F-15E bị trúng một "phát bắn may mắn" (theo lời ông Trump) từ tên lửa vác vai.

Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, cho biết hôm thứ Hai rằng một nỗ lực cứu hộ quy mô lớn đã được triển khai "ngay sau khi xác nhận các tín hiệu cứu hộ đang hoạt động." Phi công của chiếc máy bay — danh hiệu (call sign) Dude 44 Alpha — đã được giải cứu vào thứ Sáu trong một chiến dịch ban ngày.

Sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí của chiếc F-15E, danh hiệu Dude 44 Bravo, dù bị thương nặng nhưng "vẫn tiếp tục nỗ lực tồn tại" để tránh bị bắt giữ trong khi Mỹ sử dụng "mọi phương tiện sẵn có", với sự hỗ trợ của Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA), nhằm xác định vị trí chính xác của anh.

"Nhờ các đối tác liên ngành, chúng tôi đã có thể quan sát được vị trí và nhận dạng chính xác anh ấy," Tướng Caine nói thêm. Anh đã được giải cứu vào đêm thứ Bảy để "vào đúng 12 giờ đêm giờ miền Đông, đúng Chủ nhật Phục sinh, hơn 50 giờ kể từ khi bắt đầu chiến dịch," cả hai phi công đã trở về lãnh thổ thân thiện.

Trong cuộc truy tìm Dude 44 Bravo, Giám đốc CIA John Ratcliffe nói với các phóng viên rằng cơ quan này đã "triển khai cả nhân lực và những công nghệ tinh vi mà không cơ quan tình báo nào trên thế giới sở hữu cho một thách thức nản lòng, ví như việc tìm kiếm một hạt cát giữa sa mạc."

"Sáng thứ Bảy, chúng tôi đã đạt được mục tiêu sơ bộ bằng cách tìm thấy và xác nhận rằng một trong những người lính giỏi nhất và dũng cảm nhất của nước Mỹ vẫn còn sống và đang ẩn náu trong một kẽ núi — vẫn vô hình trước kẻ thù nhưng không thể giấu khỏi CIA," ông Ratcliffe tuyên bố.