Chiến thắng bầu cử đầy kịch tính của đảng cực hữu Lựa chọn vì nước Đức (AfD) tại bang Saxony-Anhalt ở miền đông vào Chủ nhật vừa qua là một bước ngoặt trong lịch sử thời hậu chiến của đất nước. Trong một quốc gia vốn nổi tiếng về sự ổn định ở thời hiện đại, người dân Đức tại bang liên bang nhỏ bé này đã đón nhận các ý tưởng dân túy, dân tộc chủ nghĩa với số lượng lớn.

Liệu sự khiển trách qua lá phiếu này sẽ đánh dấu điểm đáy của nước Đức, hay là khởi đầu cho một sự trượt dốc vào một tình thế tồi tệ hơn nhiều, giờ đây phụ thuộc vào liên minh của thủ tướng Friedrich Merz. Chính phủ cần mang lại tăng trưởng kinh tế và một cảm giác lạc quan cũng như niềm tin mới vào nền dân chủ. Tôi không tin rằng ông Merz đủ sức gánh vác nhiệm vụ này.

Sau khi giành được 44% số phiếu, AfD vẫn chưa đủ số ghế tại Saxony-Anhalt để tự thành lập chính quyền bang. Mặc dù có nhiều phương án khả thi, về lý thuyết, đảng này vẫn có thể nắm quyền tại đây, hoặc bằng cách lôi kéo các thành viên đào tẩu từ các đảng khác hoặc với sự ủng hộ ngầm của BSW, một nhóm cánh tả nhưng bảo thủ về văn hóa và thân Nga. Việc cầm quyền sẽ trao cho họ quyền lực đối với an ninh nội địa và giáo dục.

Dù điều gì xảy ra, chiến thắng bầu cử của họ sẽ tiếp tục bình thường hóa chương trình nghị sự chống nhập cư và chính sách xích lại gần Moscow của AfD. Những người di cư có tay nghề và các nhà đầu tư nước ngoài có thể sẽ quyết định tránh xa nơi này.

Đúng là bang thuộc Đông Đức cũ này không đại diện cho toàn bộ nước Đức. 2,1 triệu cư dân của bang chỉ chiếm chưa đến 3% dân số cả nước. AfD giành được ít sự ủng hộ hơn ở miền tây thịnh vượng hơn của đất nước. Nhìn chung, khoảng 28% cử tri Đức ủng hộ đảng này, so với 21% cho khối bảo thủ của ông Merz.

Điều đó có nghĩa là AfD vẫn còn một chặng đường dài để nắm quyền ở cấp liên bang, điều mà người ta không thể nói về phe dân tộc chủ nghĩa của Pháp trước cuộc bầu cử tổng thống vào năm tới, nơi bà Marine Le Pen có thể giành chiến thắng. (AfD và đảng Tập hợp Quốc gia của bà Le Pen không có quan hệ tốt đẹp). Tuy nhiên, không thể đánh giá thấp những hệ lụy từ việc AfD giành được sự ủng hộ áp đảo như vậy ở Saxony-Anhalt. Kết quả này chắc chắn không thể đổ lỗi cho sự thờ ơ: Tỉ lệ cử tri đi bỏ phiếu đạt 78%, mức cao nhất kể từ khi tái thống nhất.

Trái ngược với giọng điệu thường tức giận của đảng, chiến thắng của họ đạt được nhờ một chiến dịch lạc quan và tự thể hiện mình như một pháo đài của hy vọng. Ứng cử viên cho chức thủ hiến bang, Ulrich Siegmund, là người ăn ảnh và có sức lôi cuốn. Phong thái tươi cười, những chuyến đi bằng xe máy và khẩu hiệu bầu cử "mọi thứ đều có thể" của người đàn ông 35 tuổi này đã giúp ông có một lượng người hâm mộ lớn trên mạng xã hội.

Thật khó tin khi tự nhận là đảng của "năng lượng tích cực" trong khi cơ quan tình báo nội địa coi đảng này là "cực đoan cánh hữu" và chương trình bầu cử của họ bao gồm: trường học riêng cho trẻ em tị nạn, cải tổ việc giảng dạy lịch sử để nhấn mạnh những thành tựu tích cực của Đức (thay vì quá khứ xấu xí), thành lập một lực lượng đặc nhiệm "tái di cư" và có các đội tuần tra công dân tình nguyện để hỗ trợ cảnh sát.

Nhưng những nỗ lực của truyền thông quốc gia nhằm miêu tả Siegmund là "người đàn ông nguy hiểm nhất nước Đức" đã phản tác dụng, cũng như những lời kêu gọi từ các chính trị gia cấp cao về việc cấm AfD. Những sự can thiệp này chỉ nâng cao vị thế của ông như một người phá vỡ quy tắc, đồng thời làm tăng thêm cảm giác bị phớt lờ của những người ủng hộ ông.

Việc đối đầu với AfD rất khó khăn. Các đảng chính thống của Đức loại trừ khả năng hợp tác với họ ở cấp bang hoặc liên bang. Nhưng "bức tường lửa" này buộc họ phải tham gia vào các liên minh không mấy dễ chịu, trong khi đảng cực hữu không phải chịu trách nhiệm cho những thất vọng và thỏa hiệp không thể tránh khỏi khi cầm quyền. Các kế hoạch chi tiêu của họ là liều lĩnh và lời thề rời khỏi khu vực đồng euro sẽ là thảm họa đối với Đức. Việc cầm quyền ở Saxony-Anhalt, một bang tương đối nghèo, có thể sẽ mang lại một liều thuốc thực tế. Chúng ta hãy chờ xem.

Nhưng thành công của họ cũng cho thấy các đảng trung dung đang thiếu câu trả lời cho nhiều vấn đề của nước Đức. Dân số già hóa đang gây áp lực lên tài chính chính phủ và hệ thống an sinh xã hội. Là một quốc gia xuất khẩu, đất nước đã bị kìm hãm bởi thuế quan của Mỹ và sự nổi lên của Trung Quốc như một đối thủ cạnh tranh công nghiệp, đặc biệt là trong ngành sản xuất ô tô nơi Volkswagen AG đang phải cắt giảm hàng chục nghìn việc làm. Trong khi đó, Nga - quốc gia mà AfD muốn có quan hệ gần gũi hơn - đang thực hiện các cuộc tấn công hỗn hợp trên lãnh thổ châu Âu và không còn là nguồn cung cấp năng lượng giá rẻ đáng tin cậy.

Các chính phủ trước đây đã làm mọi việc trở nên khó khăn hơn bằng cách đóng cửa các nhà máy điện hạt nhân của đất nước, không trang bị đầy đủ cho lực lượng vũ trang và mở cửa cho một làn sóng người tị nạn khổng lồ - một cử chỉ nhân đạo đáng khen ngợi nhưng lại châm ngòi cho sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy. Các biện pháp cứng rắn hạn chế quyền tự do dân sự trong đại dịch Covid đã làm gia tăng sự mất lòng tin vào chính trị.

Ông Merz hiểu rõ những gì đang làm suy yếu nền kinh tế Đức. Ông đã nới lỏng các hạn chế hiến pháp về vay nợ để tài trợ cho quốc phòng và cơ sở hạ tầng, và ông đang cải tổ hệ thống thuế và hưu trí để người lao động có thêm sức chi tiêu và nhiều khoản tiết kiệm của họ được chuyển vào thị trường vốn.

Mặc dù không nên quá lạc quan, nền kinh tế đang bắt đầu có phản ứng, với sản lượng và tâm lý kinh doanh được cải thiện. Người Đức đang thành lập nhiều công ty khởi nghiệp hơn, một phần do sự yếu kém của thị trường lao động.

Tháng trước, ông Merz đã kêu gọi đồng bào của mình bỏ lại phía sau sự thất vọng và bất mãn, và nhìn về tương lai một cách tự tin hơn. Nhưng ông không phải là một Ronald Reagan tuyên bố, "Bình minh đã trở lại ở nước Mỹ". Thay vào đó, ông Merz thường tỏ ra xa cách và các cuộc thăm dò cho thấy hầu như không có người Đức nào hài lòng với hiệu suất của ông. Ông gần như vắng mặt trong chiến dịch tranh cử ở Saxony-Anhalt.

Ngay cả sau thất bại nặng nề của đảng mình vào Chủ nhật, tôi không thấy ông sẽ sớm từ chức. Tuy nhiên, việc đảo ngược tỷ lệ ủng hộ thảm hại của mình dường như là một nhiệm vụ bất khả thi. Các cải cách hưu trí gây tranh cãi, nhưng cần thiết, của chính phủ ông chắc chắn sẽ gây ra thêm sự chia rẽ khi chúng được quốc hội tranh luận trong những tuần tới.

Đây không nghi ngờ gì là một cuối tuần đen tối đối với nước Đức. Nhưng cũng có một tia sáng le lói cho những ai vẫn hy vọng nền kinh tế lớn nhất châu Âu có thể xoay chuyển tình thế. Vào tối thứ Bảy, một tên lửa do công ty khởi nghiệp Isar Aerospace có trụ sở tại Bavaria chế tạo đã được phóng từ một sân bay vũ trụ ở Na Uy và đưa một lô vệ tinh vào quỹ đạo, qua đó trở thành công ty tư nhân đầu tiên làm được điều này từ lục địa.

Đó chính xác là loại tinh thần tiên phong mà nước Đức đang rất cần để vượt qua sự trì trệ kinh tế. Nó giống như một lời đáp trả mang tính biểu tượng đối với tỉ phú Mỹ Elon Musk, người đã nhiều lần tuyên bố rằng AfD là "niềm hy vọng duy nhất" của Đức. Liên minh của ông Merz cần khai thác một phần năng lượng khởi nghiệp và những rung cảm lạc quan tương tự. Thời gian không còn nhiều nữa.