Niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam đang quay trở lại gần với mức cao nhất trong nhiều năm, nhưng đà phục hồi này vẫn đi kèm những lực cản mang tính cấu trúc.

Niềm tin kinh doanh phục hồi nhanh chóng sau 1 quý 

Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý II.2026 do EuroCham công bố đạt 79,7 điểm, tăng gần 7 điểm so với quý trước và tiệm cận mốc 80 điểm, từng được ghi nhận là đỉnh trong vòng 7 năm. Đây là một trong những mức phục hồi nhanh nhất kể từ sau giai đoạn suy giảm gần đây, phản ánh kỳ vọng cải thiện môi trường kinh doanh.

Tuy nhiên, đà tăng này không đồng đều giữa các ngành. Lĩnh vực du lịch, nhà hàng – khách sạn ghi nhận mức lạc quan cao nhất với 90 điểm, trong khi nông nghiệp và chuỗi giá trị thực phẩm chỉ đạt 72 điểm, thấp nhất trong các nhóm khảo sát.

 Niềm tin tăng, rào cản chưa được gỡ

Đằng sau sự cải thiện về chỉ số là những rào cản quen thuộc chưa được giải quyết.

Có tới 53% doanh nghiệp châu Âu cho biết thủ tục hành chính là trở ngại lớn nhất đối với tăng trưởng – tỷ lệ không thay đổi so với quý trước. Các vấn đề tiếp theo bao gồm quy định thiếu nhất quán (45%) và hệ thống thuế phức tạp (36%).

Tác động không chỉ dừng ở mức nhận định. Khoảng 1/3 doanh nghiệp cho biết hoạt động kinh doanh bị trì hoãn do thủ tục, trong khi tỷ lệ tương tự phải điều chuyển nguồn lực khỏi hoạt động cốt lõi để xử lý hồ sơ hành chính. Khoảng 27% đánh giá hệ thống quy định hiện tại đang làm suy giảm năng lực cạnh tranh của chính họ.

Một doanh nghiệp cho biết đã mất hơn 12 tháng để xử lý thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng mà vẫn chưa đạt kết quả.

Áp lực bên ngoài bào mòn lợi nhuận 

Bên cạnh các vấn đề nội tại, doanh nghiệp còn đối mặt với áp lực từ môi trường toàn cầu.

Hệ quả tài chính trở nên rõ nét hơn khi 67% doanh nghiệp cho biết bị ảnh hưởng tiêu cực. Cứ ba doanh nghiệp thì có một doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận giảm trên 10%.

Khoảng 79% doanh nghiệp cho biết hoạt động tại Việt Nam bị tác động bởi căng thẳng toàn cầu, trong đó 46% chịu ảnh hưởng tiêu cực rõ rệt. Nhóm doanh nghiệp quy mô vừa (51–100 lao động) chịu áp lực lớn nhất, với 56% báo cáo tác động tiêu cực, do không có lợi thế quy mô như doanh nghiệp lớn cũng thiếu linh hoạt như doanh nghiệp nhỏ.

Để thích ứng, 53% doanh nghiệp đã kéo dài thời gian dự phòng trong chuỗi cung ứng, và một phần tư trong số đó phải bổ sung hơn hai tuần vào lịch giao hàng.

Sở hữu trí tuệ: Rủi ro chực chờ 

Báo cáo quý II cũng lần đầu nhấn mạnh vấn đề sở hữu trí tuệ, trong bối cảnh Việt Nam bị Mỹ xếp vào nhóm “Quốc gia nước ngoài ưu tiên” trong Báo cáo Đặc biệt 301 năm 2026.

Khoảng 32% doanh nghiệp có đăng ký sở hữu trí tuệ tại Việt Nam cho biết đã gặp vướng mắc, trong đó vấn đề thực thi yếu là phổ biến nhất. Các khó khăn khác bao gồm chậm trễ xử lý hồ sơ và thủ tục liên bộ phức tạp.

Dù Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi đã có hiệu lực từ tháng 4.2026, cùng với các động thái tăng cường thực thi, vẫn có tới 56% doanh nghiệp cho biết chưa đánh giá được hiệu quả thực tế – cho thấy khoảng cách đáng kể giữa chính sách và niềm tin thị trường.

Đặt cược có điều kiện

Bất chấp những rủi ro, triển vọng ngắn hạn vẫn được doanh nghiệp đánh giá tích cực. Có 69% doanh nghiệp dự báo kết quả kinh doanh quý III sẽ cải thiện, tăng so với mức 63% của quý trước.

Động lực chính đến từ nhu cầu thị trường khi 26% doanh nghiệp ghi nhận lượng đơn hàng và khách hàng tiềm năng gia tăng; 24% kỳ vọng yếu tố mùa vụ thuận lợi, và 23% dự báo doanh thu tiếp tục tăng.

Về dài hạn, Việt Nam vẫn giữ vai trò quan trọng trong chiến lược toàn cầu của doanh nghiệp châu Âu. Có 55% doanh nghiệp xem Việt Nam là thị trường chiến lược hoặc điểm tăng trưởng trọng yếu. Đáng chú ý, sức hút này không chỉ giới hạn trong khối EU mà còn mở rộng sang các doanh nghiệp có liên kết với Mỹ, ASEAN và Trung Quốc – Hong Kong.