Cách Tokyo năm giờ lái xe về phía bắc, bà Chieko Sugai sống một mình trong một ngôi nhà hai tầng đã qua thời hoàng kim. Những cánh cửa trượt bằng giấy đã rách, và mạng nhện giăng khắp các góc phòng trống.

Tại thành phố ven biển Murakami, người phụ nữ góa chồng 72 tuổi này sống dựa vào khoản lương hưu hàng tháng 110.000 yen (671 USD). Vào tháng 4, riêng chi phí dầu hỏa đã chiếm hơn một phần ba ngân sách của bà do cuộc chiến Iran. "Khi không có tiền, tôi đành phải chịu đựng vì không còn lựa chọn nào khác," bà nói.

Với nhiều người cao tuổi trong cộng đồng phải đối mặt với tình huống tương tự, Murakami đã thông qua một bản kiến nghị vào tháng 12, kêu gọi thủ tướng Sanae Takaichi tăng lương hưu tương ứng với lạm phát để "hồi sinh các thị trấn địa phương." Trong năm 2024, những người Nhật từ 65 đến 74 tuổi sống một mình đã lâm vào tình cảnh tài chính khó khăn. Theo dữ liệu chính phủ mới nhất, trung bình mỗi tháng, họ chi tiêu nhiều hơn 21% so với thu nhập khả dụng 142.000 yen của mình.

Chi phí sinh hoạt gia tăng đang thách thức luận điệu đầy hân hoan của bà Takaichi về nền kinh tế Nhật Bản. Đây là một nghịch lý: Lạm phát đã gây ra khó khăn cho nhiều thành phần, nhưng đồng thời cũng mở ra một kỷ nguyên năng động mới. Lợi nhuận doanh nghiệp đang tăng trưởng. Người lao động đang nhận được mức tăng lương mạnh nhất trong nhiều thập kỷ. Và thị trường chứng khoán đang bùng nổ, một phần nhờ vào sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, với chỉ số Nikkei 225 đã tăng hơn gấp đôi kể từ cú sốc thuế quan ban đầu của tổng thống Mỹ Donald Trump vào tháng 4 năm 2025. "Nhật Bản đã trở lại," bà Takaichi tuyên bố trong một bữa tối tại Nhà Trắng vào tháng 3.

Trong khi lạm phát đang gây khó khăn cho các quốc gia trên toàn thế giới, bao gồm cả Mỹ, Nhật Bản lại là một trường hợp đặc biệt. Trong ba thập kỷ, mối lo ngại chính là giảm phát. Hàng loạt thủ tướng và thống đốc ngân hàng trung ương đã tung ra các gói kích thích kỷ lục sau khi bong bóng thị trường chứng khoán và bất động sản vỡ vào cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990 gây ra những vết sẹo sâu sắc. Nhật Bản đã tích lũy một khoản nợ công hiện trị giá hơn gấp đôi tổng sản phẩm quốc nội của quốc gia, nhưng giá cả và nền kinh tế vẫn trì trệ.

Vào đầu những năm 2020, các cú sốc nguồn cung xuất phát từ các đợt phong tỏa do Covid-19 và cuộc chiến của Nga ở Ukraine đã khiến lạm phát quay trở lại. Từ giữa năm 2021, lạm phát bắt đầu tăng tốc và đạt đỉnh 4,3% vào đầu năm 2023. Con số này thấp hơn nhiều so với mức đỉnh sau đại dịch là 9,1%, 10,6% và 11,1% lần lượt ở Mỹ, châu Âu và Anh, nhưng vẫn là một cú sốc đối với một xã hội không quen với việc giá cả tăng.

Hiện tại, lạm phát đã quay trở lại mức ngay dưới mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương, và ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy nó đang trở nên bền vững hơn. Với kinh nghiệm đối phó với tình trạng giá cả sụt giảm, chính phủ coi mức lạm phát này không phải là một mối đe dọa tiềm tàng mà là một ngọn lửa mong manh cần được nuôi dưỡng.

Nhưng ngay cả ở mức này, giá cả tăng cũng đang gây ra sự chia rẽ. Lao động trẻ và có học thức ở Tokyo đang có mức tăng lương vượt lạm phát, và những cư dân khá giả của thành phố này đang hưởng lợi khi thị trường cổ phiếu và nhà đất tăng vọt. Tuy nhiên, người về hưu và người lao động lương thấp ở khu vực nông thôn lại đang thụt lùi khi chi phí sinh hoạt tăng lên. Mặc dù sự ủng hộ dành cho nhiệm kỳ của bà Takaichi vẫn ở mức cao sau chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử giúp bà giành được siêu đa số tại hạ viện vào tháng 2, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy giá cả vẫn là mối quan tâm hàng đầu của công chúng.

Bà Takaichi đã tìm cách hỗ trợ các hộ gia đình khỏi chi phí gia tăng thông qua các biện pháp bao gồm trợ cấp năng lượng. Trong chiến dịch tranh cử, bà đã cam kết tạm dừng thuế bán hàng 8% đối với thực phẩm trong hai năm. Thủ tướng cho biết bà sẽ làm nhiều hơn nếu cần thiết. Nhưng nhiều người về hưu không thấy được nhiều sự trợ giúp, vì các khoản thanh toán của họ đã tụt hậu so với chi phí sinh hoạt trong nhiều năm. Vào năm 2026, lương hưu tăng khoảng 2%, thấp hơn mức lạm phát 3,2% của năm ngoái.

Các nhà đầu tư đang theo dõi xem liệu bà Takaichi có thể thực hiện các kế hoạch của mình mà không làm trầm trọng thêm gánh nặng nợ vốn đã lớn nhất so với GDP trong số các nền kinh tế lớn hay không. Vào tháng 1, lợi suất trái phiếu dài hạn đã tăng vọt do lo ngại rằng đảng Dân chủ Tự do của bà sẽ cần tăng cường chi tiêu để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử, làm rung chuyển thị trường toàn cầu và nhắc nhở nhà lãnh đạo về những hạn chế trong các kế hoạch chính sách của mình.

Chính phủ đang khuyến khích những công dân vốn nổi tiếng ngại rủi ro của mình đầu tư nhiều hơn vào thị trường chứng khoán như một cách để đạt được lợi nhuận vượt qua lạm phát.

Năm 2024, Nhật Bản đã mở rộng chương trình Tài khoản Tiết kiệm Cá nhân Nippon (NISA) đã có từ một thập kỷ, hiện cho phép các cá nhân gửi tới 18 triệu yen trong suốt cuộc đời và thu về bất kỳ khoản lợi nhuận nào mà không phải đóng thuế. Theo cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản, các khoản đầu tư đã đạt tổng cộng 71 ngàn tỉ yen vào cuối năm 2025, đã vượt qua mục tiêu 56 ngàn tỉ yen mà chính phủ đặt ra cho cuối năm 2027. Theo ngân hàng Trung ương Nhật Bản, lượng cổ phiếu do các hộ gia đình nắm giữ đạt 398 ngàn tỉ yen vào cuối tháng 3, tăng 29% so với một năm trước, trong khi tiền mặt và tiền gửi chỉ tăng 0,6%, lên 1.126 nghìn tỉ yen.

Vào một ngày thứ Bảy gần đây, sự gia tăng non trẻ trong việc chấp nhận rủi ro đã được thể hiện rõ nét tại một triển lãm đầu tư ở trung tâm hội nghị "Tokyo Big Sight". Các nhà triển lãm chào bán cổ phiếu, bất động sản, vàng, rượu và kiếm samurai cổ. Một quầy bar tạm bợ bán các loại cocktail có tên "Lạm phát,""Warren Buffett," và "Lệnh ký quỹ." Một diễn giả cảnh báo về việc lạm phát làm bốc hơi tiền mặt ngay trong ví của mọi người. Một người có ảnh hưởng với kênh YouTube riêng đã truyền cảm hứng cho đám đông bằng câu chuyện từ bỏ công việc văn phòng để đạt được tự do tài chính thông qua đầu tư.

Bà Yukiko và ông Hidekazu Kamino đứng ở hàng đầu để lắng nghe cô. Đôi vợ chồng này đã kết hôn khoảng 25 năm và có hai người con. Họ đã đi từ tỉnh Fukushima để tham dự triển lãm. Ông Hidekazu bắt đầu mua các sản phẩm tài chính vài năm trước, phá vỡ lời dạy của cha mẹ về việc gửi tiền vào tài khoản ngân hàng và các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ. Ông đã mua cổ phiếu Mỹ vì thấy triển vọng tươi sáng hơn cho đất nước này, động thái đã mang lại hiệu quả khi đồng yen trượt xuống mức yếu nhất trong bốn thập kỷ đã làm tăng giá trị cổ phiếu Mỹ của ông.

Mặc dù gia đình họ đang cảm thấy áp lực từ giá cả cao hơn, vợ chồng Kamino không bị thuyết phục bởi kế hoạch của bà Takaichi về việc tạm dừng thuế bán hàng đối với thực phẩm. "Nó chắc chắn được lòng dân, và có thể là cứu cánh cho những người về hưu," ông Hidekazu, 58 tuổi, nói. "Nhưng nó chắc chắn sẽ dẫn đến việc tăng thuế."

Quay trở lại Murakami, một thành phố 52.000 dân nổi tiếng với các nhà máy rượu sake và cảnh hoàng hôn tuyệt đẹp, người dân nói rằng họ cần được cứu trợ. Hơn 40% dân số từ 65 tuổi trở lên. Bà Sugai và chồng đã chuyển đến đó vào năm 2019 để nghỉ hưu sau nhiều năm làm việc cho một công ty bánh gạo địa phương. Nhưng khó khăn sớm ập đến. Chồng bà bị ung thư và sa sút trí tuệ và qua đời vào tháng 1 năm 2025. Bệnh liệt ở chân trái do đột quỵ đã buộc bà phải từ bỏ việc lái xe. "Lương hưu của tôi sẽ không tăng, và tôi lo rằng nó có thể giảm xuống," bà nói.

Không thể lái xe và không muốn chi 10.000 yen cho chuyến taxi khứ hồi đến siêu thị gần nhất, bà Sugai dựa vào các chuyến thăm hàng tuần của một chiếc xe tải thực phẩm để mua hàng tạp hóa. Người điều hành xe, cô Ayumi Kato, cũng dừng lại ở những cộng đồng biệt lập nằm rải rác giữa những cánh đồng lúa và những ngôi nhà trống trên khắp khu vực, lái xe qua những tấm áp phích vận động còn sót lại có lời hứa của bà Takaichi sẽ làm cho toàn bộ Nhật Bản "Mạnh mẽ và Thịnh vượng". Kato nói rằng cô kinh doanh để kiếm sống nhưng cũng muốn giúp đỡ những người yếu thế, chỉ cộng thêm một khoản lợi nhuận nhỏ khoảng 20 yen so với giá siêu thị để trang trải chi phí nhiên liệu.

"Mọi người bây giờ thực sự rất kén chọn. Thay vì mua ba món ăn vặt, họ sẽ chỉ mua một," Kato nói. "Tôi thực sự phải suy nghĩ kỹ khi định giá. Lợi nhuận là quan trọng, nhưng mọi người ở đây đều lớn tuổi, và một số người trong số họ thực sự đang gặp khó khăn."