Chính phủ Mỹ đang điều tra công ty Apex Logistics có trụ sở tại Singapore do nghi ngờ doanh nghiệp này liên quan đến đường dây tuồn chip trí tuệ nhân tạo (AI) của Nvidia sang Trung Quốc, theo các nguồn tin thân cận với vụ việc. Đây có thể là động thái pháp lý đầu tiên nhắm vào một công ty vận tải vì cáo buộc tham gia mua bán bán dẫn bất hợp pháp.

Các cơ quan chức năng đang làm rõ liệu Apex có vận chuyển các hệ thống AI do Super Micro Computer sản xuất vi phạm quy định hạn chế xuất khẩu của Mỹ hay không, nguồn tin yêu cầu ẩn danh cho biết khi đề cập đến một vấn đề pháp lý chưa công khai. Chip Nvidia hiện là tiêu chuẩn công nghiệp đối với việc huấn luyện và vận hành các mô hình AI, và các công ty như Super Micro đảm nhận việc lắp ráp chúng thành các máy chủ để cài đặt tại các trung tâm dữ liệu.

Chính quyền Washington đã giới hạn việc bán sản phẩm phần cứng này sang Trung Quốc từ năm 2022 do lo ngại các dòng chip AI tiên tiến có thể hỗ trợ năng lực quân sự của Bắc Kinh. Tuy nhiên, các rào cản pháp lý vẫn chưa ngăn chặn triệt để doanh nghiệp tại đây tiếp cận những linh kiện đắt giá này. Các quy định quản lý vô tình làm nảy sinh một thị trường ngầm tinh vi mà chính phủ Mỹ, trong các vụ kiện tụng, cáo buộc đã đưa lượng chip Nvidia trị giá hàng tỉ USD vào nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Chính phủ các nước châu Á cũng đã bắt đầu điều tra thị trường chợ đen này, bao gồm cả Singapore, nơi Apex đặt trụ sở chính. Đảo quốc này khẳng định sẽ không dung thứ cho bất kỳ tổ chức nào lợi dụng địa bàn để lách luật kiểm soát xuất khẩu của nước khác.

Cuộc điều tra nhắm vào Apex cho thấy góc nhìn của chính quyền Washington về mức độ tham gia của chuỗi cung ứng trong việc thực hiện các thương vụ phi pháp, thường trung chuyển chip Nvidia qua nhiều quốc gia trước khi cập bến Trung Quốc. Sự việc này cũng phát đi tín hiệu cảnh báo tới các công ty vận tải hàng hóa rằng họ cũng có thể phải chịu trách nhiệm đối với các lô hàng vi phạm quy định của Mỹ.

Apex cho biết trong một tuyên bố rằng công ty đã nhận thức được “mối quan ngại và sự quan tâm” từ phía Washington đối với “một số ít lô hàng mà Apex đã xử lý trong năm 2024, có thể chứa vật tư và thiết bị cuối cùng được chuyển đến các địa điểm bị cấm”.

Công ty đang hợp tác hoàn toàn với cơ quan điều tra Mỹ và “cam kết tuân thủ tuyệt đối” mọi quy định liên quan. Công ty mẹ của Apex tại Thụy Sĩ là Kuehne+Nagel đã xác nhận công ty con của họ đang hợp tác với phía Mỹ, đồng thời cho biết thêm chính Kuehne+Nagel “chưa nhận được liên hệ từ các cơ quan chức năng.”

Hiện chưa rõ chính phủ Mỹ nghi ngờ Apex đã tiếp tay chuyển hướng bao nhiêu chip Nvidia sang Trung Quốc. Cục An ninh và Công nghiệp (BIS) thuộc bộ Thương mại Mỹ, đơn vị dẫn đầu cuộc điều tra, không phản hồi yêu cầu bình luận.

Con số này có ý nghĩa quan trọng để đánh giá mức độ ảnh hưởng tới an ninh quốc gia: Đơn cử, 100 máy chủ chỉ đủ lấp đầy một góc nhỏ của trung tâm dữ liệu, trong khi hàng ngàn máy chủ có thể gia tăng đáng kể nguồn lực cho Trung Quốc trong cuộc đua nền tảng về AI.

Super Micro từ chối bình luận về các lô hàng thiết bị bị nghi vấn của Apex Logistics.

Theo các nguồn tin thân cận, Super Micro, công ty có trụ sở tại San Jose, California, không có quan hệ kinh doanh trực tiếp với Apex. Thay vào đó, Apex xử lý lô hàng thay mặt cho các khách hàng mua máy chủ, chứ không phải các nhà sản xuất máy chủ. Nguồn tin bổ sung rằng Apex đã áp dụng các quy trình tuân thủ nâng cao kể từ khi cuộc điều tra của Mỹ bắt đầu dưới thời tổng thống Joe Biden.

Người phát ngôn của Nvidia cho biết: “Chúng tôi bán sản phẩm của mình cho các đối tác uy tín”, những đơn vị “hợp tác với chúng tôi để đảm bảo mọi giao dịch đều tuân thủ các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Quá trình thẩm định của chúng tôi đã giúp phát hiện các hành vi nghi vấn lách luật kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, dẫn đến các vụ truy tố liên bang.”

Dù vậy, đã có lúc giám đốc Điều hành Jensen Huang kiên quyết cho rằng vấn đề này không tồn tại.

“Không có bằng chứng nào về việc lách luật chuyển hướng chip AI,” ông tuyên bố vào tháng 5.2025. “Hệ thống Grace Blackwell nặng gần 2 tấn, vì vậy bạn không thể bỏ nó vào túi quần hay balo để mang đi dễ dàng được.”

Trang web xử lý các đơn hàng vận chuyển phần cứng máy tính của Apex khẳng định công ty có “năng lực vận chuyển hàng hóa quá khổ, đảm bảo chống sốc.”

Thành lập năm 2001, Apex hoạt động trên nhiều lĩnh vực bao gồm bán lẻ, hóa chất và thiết bị hàng không vũ trụ. Trong những năm gần đây, công ty đã “chuyển mình từ một công ty logistics có trụ sở tại Trung Quốc thành một nhà cung cấp dịch vụ giao nhận vận tải toàn cầu,” Apex cho biết trong thông cáo báo chí năm 2025. Chính phủ Mỹ bắt đầu điều tra Apex ngay trong giai đoạn chuyển đổi đó, theo các nguồn tin am hiểu vụ việc.

Các tuyến đường mà Mỹ nghi ngờ Apex đã tiếp tay bao gồm việc vận chuyển các máy chủ tích hợp chip Nvidia từ Đài Loan sang Mỹ, sau đó đến một điểm đến tại châu Á ngoài Trung Quốc trước khi giao tới Hong Kong. Khi đến Hong Kong, phần cứng sẽ được vận chuyển bằng đường bộ vào Trung Quốc lục địa. Cuộc điều tra của Washington đang tập trung vào một chặng của hành trình đó: Xuất khẩu từ Mỹ sang Đông Nam Á.

Một nguồn tin am hiểu về phản ứng của Apex trước cuộc điều tra xác nhận rằng chính phủ Mỹ lần đầu tiên liên hệ với công ty về những quan ngại của họ vào cuối năm 2024 và tiếp tục làm việc vào đầu năm 2025. Người này cho biết trọng tâm của Washington là một nhóm lô hàng cụ thể diễn ra trong suốt năm 2024, mỗi lô hàng đều được hai cựu nhân viên của Apex gắn mã vận chuyển dùng để đánh dấu phần cứng không thuộc diện kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Hai người này đã rời Apex sau khi công ty nhận được thông báo về cuộc điều tra từ BIS. Apex không đề cập đến việc nhân sự nghỉ việc trong tuyên bố chính thức của mình.

BIS đang xem xét tổng cộng 47 lô hàng của Apex. Hiện chưa rõ có bao nhiêu hệ thống Nvidia nằm trong mỗi lô hàng. Trong nhiều vụ án tuồn chip khác, các công tố viên đã xác định mỗi lô hàng riêng lẻ thường dao động từ 50 đến 60 máy chủ.

Apex từ chối bình luận về tổng số hệ thống máy chủ Nvidia trong 47 lô hàng đó. Apex không có cái nhìn toàn diện về số lượng máy chủ bị hạn chế có thể nằm trong các lô hàng mà họ sắp xếp vận chuyển, theo nguồn tin am hiểu về phản ứng của công ty, do Apex phụ thuộc vào mã vận chuyển và danh mục do khách hàng cùng hai nhân viên đã nghỉ việc ấn định.

Làm giả hồ sơ chứng từ là thủ đoạn phổ biến trong các mạng lưới tuồn chip. Các bị cáo trong những vụ án khác bị cáo buộc đã dán nhãn phần cứng Nvidia thuộc diện hạn chế thành các mặt hàng điện tử khác, bao gồm cả nhãn chung chung là “máy chủ máy tính” không bị hạn chế.

Hiện chưa rõ liệu cuộc điều tra đối với Apex có liên quan đến các cuộc điều tra khác của BIS hay không, một số trong đó đã dẫn đến các bản án liên quan đến hành vi tuồn thiết bị của Super Micro trong năm qua. Cả Nvidia lẫn Super Micro đều không bị cáo buộc vi phạm pháp luật trong các vụ án hình sự đó.