Một thảm họa việc làm do AI có thể không phải là mối đe dọa lớn nhất đối với người lao động Mỹ trong thập kỷ tới. Theo một nghiên cứu của công ty tư vấn McKinsey & Co., thách thức lớn hơn có thể là giúp hàng triệu người chuyển sang những công việc mới.

Khoảng 11 triệu lao động Mỹ, tương đương khoảng 7% lực lượng lao động hiện tại, có thể phải đổi việc vào năm 2035 do tình trạng dịch chuyển việc làm liên quan đến trí tuệ nhân tạo, theo báo cáo công bố hôm thứ Ba. Điều đó đồng nghĩa số lao động Mỹ chuyển nghề mỗi năm, vốn trong lịch sử vào khoảng 215.000 người, có thể tăng gấp ba trong thập kỷ tới. Theo phân tích của McKinsey, quá trình chuyển đổi sẽ khó khăn đối với nhiều người, khi sáu trong bảy lao động phải đối mặt với nhu cầu đào tạo lại đáng kể và nguy cơ mất thu nhập.

Các tác giả báo cáo lưu ý rằng người lao động không phải là "những đơn vị có thể thay thế cho nhau". Họ viết: "Cơ hội việc làm có thể dồi dào nhưng vẫn khiến hàng triệu người lao động không có việc, nếu những vị trí đó đòi hỏi kỹ năng, chứng chỉ, địa điểm làm việc hoặc cơ cấu tiền lương khác với công việc hiện tại."

Nghiên cứu của McKinsey cho thấy những lao động toàn thời gian có khả năng phải đổi việc cao nhất tập trung ở ba nhóm, gồm: hỗ trợ văn phòng và hành chính, bán lẻ và bán hàng, vận tải và logistics. Những công việc này bao gồm đại diện dịch vụ khách hàng, thu ngân và nhân viên kho. Nhiều người trong số họ là lao động thu nhập thấp. Báo cáo dự báo nhóm này có khả năng phải đổi việc cao gần gấp tám lần so với những người có thu nhập cao hơn.

Tương tự nhiều dự báo khác, phân tích này phụ thuộc vào những yếu tố khó dự đoán, trong đó có tốc độ các công ty ứng dụng AI và tác động của việc này đến nhu cầu lao động trong các ngành. Nghiên cứu cũng tính đến những xu hướng rộng hơn đang định hình nhu cầu lao động, trong đó có tình trạng dân số Mỹ già hóa. Do những bất định này, các tác giả ước tính từ 6 triệu đến 16 triệu người lao động có thể cần chuyển nghề.

Báo cáo nêu ra một số cách mà chính quyền liên bang, bang và địa phương có thể hỗ trợ người lao động trong quá trình chuyển đổi, bao gồm cung cấp dữ liệu thị trường lao động chi tiết và cập nhật hơn, đồng thời tài trợ cho các chương trình đào tạo lại.

Những đợt chuyển đổi thị trường lao động trước đây, chẳng hạn quá trình nước Mỹ rời xa nông nghiệp, diễn ra chậm hơn nhiều. Tuy nhiên, tốc độ thay đổi này vẫn có tiền lệ. Theo Tanguy Catlin, đối tác cấp cao tại McKinsey Global Institute và một trong những tác giả báo cáo, tốc độ thay đổi việc làm được dự báo tương tự những gì người lao động Mỹ đã trải qua trong đại dịch Covid-19. Ông nói: "Chúng ta đã làm được điều đó trong hai năm Covid. Bạn sẽ phải giả định rằng chúng ta có thể duy trì tốc độ này trong khoảng 10 năm."

Catlin cho biết một yếu tố mà báo cáo không xem xét là liệu nhu cầu lao động trong một số ngành nghề có thể giảm nhanh hơn tốc độ tăng nhu cầu ở các ngành nghề khác hay không. Ông nói: "Chúng tôi không biết liệu quá trình này có diễn ra một cách dễ dàng hay không."

Báo cáo nêu ra một số cách mà chính quyền liên bang, bang và địa phương có thể hỗ trợ người lao động trong quá trình chuyển đổi, bao gồm cung cấp dữ liệu thị trường lao động chi tiết và cập nhật hơn, đồng thời tài trợ cho các chương trình đào tạo lại.

Ông Catlin nói: "Hệ thống giáo dục theo thời gian đã được phát triển chủ yếu để tập trung vào giới trẻ. Nhưng có thể làm gì để tiếp tục nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động hiện tại, những người cần chuyển nghề? Đó là những câu hỏi chúng tôi muốn đưa ra để công chúng tranh luận."