Cổ phiếu nhà sản xuất robot Trung Quốc tăng gần 630% ngay trong ngày đầu giao dịch tại Thượng Hải, đẩy vốn hóa lên khoảng 50 tỉ USD. Với mức giá này, ngay cả Tesla, một trong những công ty đặt cược mạnh nhất vào robot hình người, cũng trông khá rẻ.

Unitree đã huy động khoảng 900 triệu USD trong đợt IPO. Lượng đăng ký từ nhà đầu tư cá nhân cao gấp hàng nghìn lần số cổ phiếu được chào bán. Sự quan tâm này được hỗ trợ bởi độ phổ biến của các mẫu robot bốn chân và robot hình người do Unitree phát triển, cùng tâm lý hưng phấn sau hàng loạt thương vụ niêm yết công nghệ thành công tại Trung Quốc.

Kết quả kinh doanh cũng giúp câu chuyện trở nên hấp dẫn hơn. Unitree bán khoảng 28.000 robot trong năm ngoái và ghi nhận lợi nhuận ròng, phần lớn sản phẩm thuộc dòng robot bốn chân có giá thấp hơn đáng kể so với robot hình người. Công ty còn có những nhà đầu tư và đối tác tên tuổi như Tencent và DeepSeek.

Tuy nhiên, những con số này chưa đủ để giải thích mức định giá hiện tại. Theo S&P Capital IQ, với mức định giá IPO khoảng 9 tỉ USD và lượng tiền mặt ròng không đáng kể, Unitree được định giá khoảng 27 lần doanh thu năm nay, dựa trên giả định doanh thu nửa đầu năm được nhân đôi cho cả năm. Sau phiên tăng 400%, hệ số giá trên doanh thu đã vượt 150 lần.

Để đưa tỷ lệ giá trị doanh nghiệp trên doanh thu về ngang Tesla ở mức giá hiện tại, Unitree sẽ phải tăng sản lượng robot khoảng 9 lần. Khoảng cách này cho thấy thị trường đang đặt cược rất lớn vào tốc độ tăng trưởng tương lai của công ty.

Tesla cũng đang theo đuổi một câu chuyện tương tự. Công ty của Elon Musk đang giảm sản lượng ôtô để dành thêm năng lực cho Optimus, mẫu robot đa năng được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng lớn. Cổ phiếu Tesla hiện giao dịch ở khoảng 13 lần doanh thu dự phóng năm 2026, theo S&P Capital IQ.

Musk từng nói hồi tháng 4 rằng Optimus có thể trở thành "sản phẩm lớn nhất lịch sử". Tuyên bố này phù hợp với quy mô kỳ vọng đang được xây dựng quanh robot hình người. Morgan Stanley năm ngoái dự báo gần 1 tỉ robot có thể được sử dụng cho các nhiệm vụ đơn giản vào năm 2050. UBS đưa ra ước tính thấp hơn, khoảng 300 triệu robot, nhưng cho rằng thị trường này có thể đạt 1.700 tỉ USD.

Quy mô thị trường dự báo rất lớn vì robot hình người có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau. Một robot được thiết kế phù hợp có thể lắp ráp linh kiện trong nhà máy, vận chuyển hàng hóa trong kho hoặc đưa sản phẩm lên kệ. Xa hơn, các nhà phát triển kỳ vọng robot có thể hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi, dọn dẹp nhà cửa và xử lý những công việc lặp đi lặp lại.

Công nghệ hiện tại vẫn chưa đáp ứng được phần lớn kỳ vọng đó. Robot hình người còn đắt, thời gian hoạt động giữa các lần sạc ngắn và khả năng thao tác với những vật thể khác nhau chưa đủ ổn định. Việc đưa chúng vào dây chuyền sản xuất với quy mô lớn vì thế vẫn gặp nhiều hạn chế. Đối với người tiêu dùng, bài toán còn khó hơn bởi giá thành cao và lợi ích thực tế chưa đủ rõ ràng.

Một chi tiết từ chính Unitree cho thấy khoảng cách này. Trong 5.215 robot hình người bán ra năm ngoái, phần lớn được sử dụng cho nghiên cứu và phát triển. Con số này cho thấy nhu cầu hiện tại vẫn tập trung nhiều vào phòng thí nghiệm, trường đại học và các dự án thử nghiệm, chưa phải thị trường đại chúng.

Robot hình người cần vượt qua một loạt yêu cầu trước khi trở thành sản phẩm thương mại phổ biến. Chúng phải hoạt động ổn định trong thời gian dài, xử lý được nhiều loại môi trường, tiêu thụ ít năng lượng hơn, giảm giá thành và thực hiện công việc với độ chính xác đủ cao. Các nhà máy sẽ chỉ mua số lượng lớn khi chi phí robot thấp hơn đáng kể so với giá trị năng suất mà chúng tạo ra.

Người tiêu dùng cũng sẽ đặt ra tiêu chuẩn rất thực tế. Một robot có thể đi bằng hai chân, nhảy, chạy hoặc thực hiện những động tác phức tạp vẫn chưa tạo ra nhiều giá trị trong một căn hộ. Người mua sẽ quan tâm nhiều hơn đến việc robot có thể lau nhà, di chuyển đồ vật, nấu ăn đơn giản, dọn bát đĩa hay hỗ trợ người cao tuổi một cách an toàn hay không.

Đó chính là khoảng cách giữa màn trình diễn công nghệ và sản phẩm thương mại. Unitree vừa giới thiệu mẫu robot hai chân có tên "Superman", tiếp tục cho thấy tốc độ phát triển nhanh của ngành. Những màn trình diễn như vậy chắc chắn sẽ thu hút thêm sự chú ý của nhà đầu tư, nhưng chúng chưa chứng minh được khả năng tạo doanh thu lớn và lợi nhuận bền vững.

Unitree hoàn toàn có thể trở thành một trong những doanh nghiệp dẫn đầu ngành robot hình người. Tesla cũng có cơ hội lớn với Optimus. Tuy nhiên, triển vọng của một ngành công nghiệp không thể tự động biến thành giá trị hợp lý của một cổ phiếu.

Robot hình người có thể trở thành ngành công nghiệp trị giá hàng ngàn tỉ USD trong vài thập niên tới. Hiện tại, thị trường đang định giá một phần rất lớn của tương lai đó ngay từ hôm nay, trong khi doanh nghiệp vẫn đang ở giai đoạn chứng minh điều này.