Chi phí giao thông tăng mạnh kéo lạm phát tăng 

Chi phí nguyên nhiên vật liệu đầu vào và vận chuyển tăng mạnh kéo lạm phát tháng 3 tăng 1,23 điểm phần trăm với tháng trước và tăng 4,65 % so với cùng kỳ. Đây là mức tăng cao nhất trong một tháng kể từ tháng 1.2023. Nếu tính riêng tháng 3, đây là mức cao nhất trong vòng 5 năm qua. 

Lạm phát cơ bản (chỉ số giá tiêu dùng loại trừ giá thực phẩm và năng lượng…) tháng 3 tăng 3,63% so với cùng kỳ, không thay đổi nhiều so với tháng trước. 

Tính chung cả quý I, mức lạm phát trung bình tăng 3,51 so với cùng kỳ, một phần nhờ mức tương đối thấp của tháng 1 và tháng 2 năm nay trước khi khủng hoảng ở Iran xảy ra. 

Trong mức tăng 1,23% của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3.2026 so với tháng trước, có 9 nhóm hàng hóa và dịch vụ tăng và 2 nhóm hàng giảm.

Tăng mạnh nhất là nhóm giao thông, gần 13% so với cùng kỳ. Mức tăng giá của nhóm này kéo CPI chung tăng gần 1,3 điểm phần trăm. Theo cục Thống kê, chỉ số giá xăng tăng gần 30%, chỉ số giá dầu diesel tăng 57% do gián đoạn nguồn cung xăng dầu.

Tám nhóm hàng hoá còn lại dù có tăng nhưng mức độ tăng giá chưa đáng kể, không có nhóm nào ghi nhận tăng trên 1 điểm phần trăm so với tháng trước. 

Diễn biến lạm phát phụ thuộc căng thẳng Iran

Trước đó, báo cáo phân tích vĩ mô từ công ty chứng khoán ngân hàng Quân đội (MBS) cũng từng dự báo lạm phát tháng 3 và tháng 4 sẽ nằm trong khoảng từ 4-4,5% khi giá xăng dầu tăng mạnh. Mức lạm phát của tháng 3 nằm trong dự đoán của MBS, và thấp hơn so với dự báo 5,2% của công ty chứng khoán Maybank. 

Ông Vũ Việt Linh, phó phòng Phân tích Khách hàng Tổ chức từ công ty chứng khoán Maybank phân tích, giá xăng dầu tăng khoảng 10% sẽ kéo lạm phát tăng thêm 0,5 điểm phần trăm. Với ước tính giá xăng tăng khoảng 30%, nhóm nghiên cứu từ Maybank từng dự báo lạm phát tháng 3 sẽ tăng thêm 1,5 điểm phần trăm từ mức nền khoảng 3,5%. 

Diễn biến giá cả tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào kịch bản kết thúc chiến sự ở Iran, theo ông Linh. Nhóm nghiên cứu từ Maybank đưa ra dự báo khả năng xung đột Iran chấm dứt vào tháng 6 năm  nay, với xác suất khoảng 60%. 

Ở kịch bản này, giá dầu sẽ neo quanh 100-102 USD/thùng, sau đó giảm dần về khoảng 70-75 USD/thùng vào cuối năm. Lạm phát của Việt Nam sẽ vượt mức 5%, với đỉnh điểm trong quý III, trước khi hạ nhiệt vào quý IV năm nay.

“Ở kịch bản đó, lạm phát sẽ ở mức 4-5%, nằm trong mục tiêu chính phủ và nằm trong khoảng chấp nhận được đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam,” ông Linh trả lời Bloomberg Businessweek Vietnam. 

Tác động gián tiếp từ giá dầu vào lạm phát trong ngắn hạn, theo ông Linh là "không quá lớn." Điều đáng lo không phải là cú sốc giá dầu có ảnh hưởng trong ngắn hạn, mà là lạm phát cơ bản đang tăng. Do loại bỏ các yếu tố giá biến động mạnh như xăng dầu, lương thực, chỉ số này phản ánh rõ hơn xu hướng tăng giá có tính lâu dài trong nền kinh tế. Nói cách khác, lạm phát cơ bản tăng cho thấy áp lực lạm phát đến từ bên trong, thường liên quan đến nhu cầu tiêu dùng, dịch vụ và chính sách, đang mạnh lên, vào đó mới là rủi ro khó kiểm soát trong trung và dài hạn.

"Đây lý do vì sao chính phủ cần phải rất quyết liệt trong việc bình ổn giá xăng dầu. Bởi vì nếu để lạm phát cơ bản tăng lên, thì chi phí để kiểm soát lại sẽ lớn hơn rất nhiều," ông Linh trả lời người viết. 

Với mức lạm phát cơ bản tháng 3 đi ngang so với tháng trước và ở mức 3,5- 3,7%, Việt Nam có lẽ vẫn chưa cần lo lắng. Theo nhà nghiên cứu từ công ty chứng khoán Maybank, nếu lạm phát cơ bản tăng lên mức từ 4- 4,5% mới là điều đáng lo với nền kinh tế. 

Khảo sát của Bloomberg với các tổ chức kinh tế cập nhật vào ngày 26.3 cho thấy, đa số các tổ chức dự báo chỉ số CPI cả năm 2026 của Việt Nam quanh mức 3-3,5%.

GDP quý I của Việt Nam ước tăng 7,83% so với cùng kỳ, cao hơn so với quý I năm trước, theo số liệu từ cục Thống kê. Đóng góp lớn nhất vào mức tăng GDP là khu vực dịch vụ với mức tăng trưởng hơn 8% so với cùng kỳ. Công nghiệp và xây dựng dù tăng mạnh hơn, xấp xỉ 9% nhưng đóng góp 44% vào mức tăng chung.