Khủng hoảng niềm tin đối với nhóm Big Four tại Úc tiếp tục leo thang sau khi KPMG Australia bị đình chỉ tham gia đấu thầu các hợp đồng mới của chính phủ liên bang trong ba tháng, giữa lúc cơ quan chức năng điều tra cáo buộc lạm dụng thông tin mật của khách hàng.

Diễn biến mới nhất làm dấy lên lo ngại về khả năng lặp lại kịch bản từng xảy ra với PwC Australia ba năm trước, khi bê bối rò rỉ thông tin thuế khiến doanh thu từ các hợp đồng chính phủ của toàn bộ nhóm Big Four sụt giảm gần 50%.

Theo thông báo từ Bộ Tài chính Úc ngày 16.6, KPMG Australia sẽ không được tham gia đấu thầu bất kỳ hợp đồng mới nào của chính phủ liên bang từ ngày 16.6 đến hết ngày 30.9.

Lệnh đình chỉ được đưa ra sau khi xuất hiện các tố cáo từ người tố giác nội bộ liên quan đến việc công ty bị cho là sử dụng sai mục đích thông tin bí mật của khách hàng. Nhà chức trách Úc cho biết cuộc điều tra hiện tập trung vào các vấn đề quản trị doanh nghiệp, văn hóa nội bộ, tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp và tính liêm chính trong hoạt động kiểm toán, tư vấn.

Vụ việc nhanh chóng tạo ra áp lực lớn đối với ban lãnh đạo KPMG Australia. CEO của công ty cùng một kiểm toán viên cấp cao đã từ chức sau khi KPMG thừa nhận có sai sót trong quá trình xử lý khiếu nại của người tố giác.

Đây được xem là một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất của KPMG tại Úc trong nhiều năm qua, đồng thời làm gia tăng sức ép đối với toàn bộ ngành dịch vụ kiểm toán và tư vấn chuyên nghiệp tại quốc gia này.

Theo Reuters, KPMG hiện là nhà thầu dịch vụ chuyên nghiệp lớn nhất của chính phủ liên bang Úc. Công ty đang nắm khoảng 650 triệu đô la Úc giá trị hợp đồng đang hoạt động với khu vực công, bao gồm các dịch vụ kiểm toán, tư vấn chuỗi cung ứng và hỗ trợ quản trị.

Giới quan sát cho rằng rủi ro lớn nhất hiện nay không nằm ở lệnh cấm kéo dài ba tháng, mà ở nguy cơ mất niềm tin dài hạn từ khu vực công và các doanh nghiệp lớn.

Bài học gần nhất đến từ vụ bê bối của PwC Australia năm 2023. Khi đó, một cựu đối tác của PwC bị phát hiện chia sẻ thông tin mật về chính sách thuế của chính phủ cho khách hàng doanh nghiệp nhằm phục vụ hoạt động tư vấn thương mại.

Sau vụ việc, chính phủ Úc siết chặt kiểm soát đối với các hợp đồng tư vấn và kiểm toán công. Nhiều cơ quan nhà nước giảm đáng kể quy mô thuê ngoài đối với nhóm Big Four.

Phân tích dữ liệu đấu thầu do Reuters tổng hợp cho thấy tổng giá trị hợp đồng mới mà bốn công ty KPMG, PwC, Deloitte và EY ký với chính phủ liên bang Úc đã giảm mạnh từ khoảng 637 triệu đô la Úc trong năm 2024 xuống còn khoảng 348 triệu đô la Úc vào năm 2025.

Mức sụt giảm này phản ánh thay đổi rõ rệt trong quan điểm của chính phủ Úc đối với các tập đoàn dịch vụ chuyên nghiệp từng giữ vai trò thống trị trong lĩnh vực tư vấn công suốt nhiều năm.

Với KPMG, áp lực hiện tại còn đến từ nguy cơ mất các hợp đồng đang tồn tại. Ngân hàng Dự trữ Úc cho biết có khả năng sẽ không tiếp tục bổ nhiệm KPMG vận hành đường dây nóng dành cho người tố giác của cơ quan này.

Một số cơ quan công quyền khác cũng được cho là đang rà soát lại các hợp đồng hiện hữu với KPMG để đánh giá mức độ rủi ro về quản trị và bảo mật dữ liệu.

Để hạn chế tác động lan rộng, KPMG Australia đã thuê một đơn vị tư vấn quản trị độc lập nhằm rà soát toàn bộ quy trình kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro và cơ chế xử lý tố giác.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng quá trình phục hồi uy tín của KPMG có thể kéo dài nhiều năm, đặc biệt trong bối cảnh niềm tin đối với ngành kiểm toán và tư vấn tại Úc đang suy giảm mạnh.

Các bê bối liên tiếp trong ngành cũng làm dấy lên tranh luận về xung đột lợi ích trong mô hình hoạt động của Big Four, khi cùng lúc cung cấp dịch vụ kiểm toán độc lập và tư vấn thương mại cho khách hàng doanh nghiệp và khu vực công.

Một số nghị sĩ và chuyên gia tại Úc đang kêu gọi siết chặt quy định đối với hoạt động tư vấn của Big Four, thậm chí xem xét khả năng tách biệt mảng kiểm toán với tư vấn nhằm giảm xung đột lợi ích.

Trong nhiều năm, Big Four giữ vai trò gần như thống lĩnh thị trường kiểm toán và tư vấn tại Úc nhờ quy mô toàn cầu, mạng lưới khách hàng lớn và khả năng cung cấp dịch vụ đa lĩnh vực. Tuy nhiên, các vụ việc gần đây đang làm thay đổi đáng kể cách nhìn của chính phủ và doanh nghiệp đối với nhóm công ty này.

Giới phân tích cho rằng cuộc khủng hoảng hiện nay không chỉ là vấn đề riêng của KPMG hay PwC, mà phản ánh rủi ro mang tính hệ thống đối với mô hình kinh doanh của toàn ngành dịch vụ chuyên nghiệp toàn cầu.