Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 4/8 tuyên bố Tehran không cử bất kỳ phái đoàn hay nhà đàm phán nào tham gia đối thoại với Mỹ và hiện cũng chưa có cuộc gặp nào được lên kế hoạch.

Phát biểu được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết ông đã quyết định hủy một chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran để tạo thêm thời gian cho các nỗ lực ngoại giao liên quan đến eo biển Hormuz.

Theo ông Trump, Mỹ đã chuẩn bị tiến hành cuộc tấn công mà ông mô tả là lớn nhất kể từ Thế chiến II, song kế hoạch bị hủy vào phút cuối sau khi các đồng minh của Washington đề nghị kiềm chế.

"Chúng tôi đã sẵn sàng hành động, nhưng khi các đồng minh đề nghị dừng lại, chúng tôi quyết định chờ thêm để xem tình hình diễn biến thế nào", ông Trump nói với các phóng viên hôm 3/8.

Đáp lại, ông Baghaei khẳng định toàn bộ nhóm đàm phán của Iran vẫn ở trong nước. Người duy nhất đang ở nước ngoài là Ngoại trưởng Abbas Araghchi, hiện có chuyến thăm một địa điểm tôn giáo tại Iraq.

Trong bài đăng trên mạng xã hội cùng ngày, Tổng thống Trump chỉ trích giới lãnh đạo Iran "dối trá đến mức khó tin", cho rằng Tehran từng đề nghị đàm phán để chấm dứt xung đột nhưng sau đó lại phủ nhận sự tồn tại của các cuộc tiếp xúc.

"Không có gì đi qua Iran nếu chúng tôi không cho phép, và sẽ không có gì được thông qua cho đến khi đạt được một thỏa thuận hoặc Iran đầu hàng hoàn toàn", ông Trump viết.

Phát biểu tại Nhà Trắng sau đó, Tổng thống Mỹ tiếp tục gây sức ép khi tuyên bố đây là "cơ hội cuối cùng" để Tehran chấp nhận một thỏa thuận.

Dù phủ nhận đối thoại trực tiếp với Washington, Iran xác nhận vẫn duy trì các cuộc trao đổi với Oman về việc quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Bộ Ngoại giao Iran cho biết các cuộc thảo luận với quốc gia láng giềng vẫn diễn ra và đã đạt một số tiến triển.

Trước đó, truyền thông nhà nước Iran dẫn lời Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết các bên đang tiến gần đến giai đoạn cuối của quá trình xây dựng cơ chế bảo đảm tàu thuyền đi lại qua eo biển Hormuz.

Ông Trump cuối tuần qua cũng ám chỉ tiến trình này đang có tín hiệu tích cực. Trên mạng xã hội, ông cho biết Iran cùng một số quốc gia Trung Đông đã đề nghị Mỹ hủy chiến dịch quân sự vì "các điều khoản cơ bản của một thỏa thuận đã được thống nhất".

Theo các nguồn tin trung gian được The Wall Street Journal dẫn lời, Iran đang trao đổi với Oman và một số nước trong khu vực về phương án thiết lập tuyến hàng hải tạm thời qua eo biển Hormuz nhằm khôi phục hoạt động vận tải thương mại.

Đề xuất hiện được thảo luận cho phép các tàu đi vào Vịnh Ba Tư qua vùng biển Iran và rời khỏi khu vực qua vùng biển Oman mà không phải nộp phí quá cảnh.

Các nguồn tin cho biết giới ngoại giao Iran ban đầu phản ứng tích cực với sáng kiến này, song sau đó yêu cầu Mỹ và các bên liên quan đưa ra bảo đảm rằng sẽ không tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào Iran, đồng thời từng bước dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ.

Theo những người tham gia trung gian, các bên hiện vẫn chờ phản hồi từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), lực lượng được xem là có tiếng nói quyết định trong nhiều vấn đề an ninh và đối ngoại của nước này.

Nếu đạt được thỏa thuận tạm thời về việc khôi phục lưu thông tại eo biển Hormuz, các bên dự kiến sẽ tiếp tục thảo luận về việc khôi phục bản ghi nhớ ngừng bắn kéo dài 60 ngày từng được xây dựng trước đó. Pakistan cũng được cho là đã đề xuất đăng cai vòng đàm phán tiếp theo giữa Tehran và Washington.

Theo các nguồn tin ngoại giao, trọng tâm hiện nay là xây dựng cơ chế quá cảnh tạm thời để giảm nguy cơ gián đoạn vận tải biển, qua đó tạo điều kiện cho các cuộc thương lượng rộng hơn về một thỏa thuận hòa bình sơ bộ.

Các nước Trung Đông cũng đề nghị bất kỳ thỏa thuận nào trong tương lai phải kèm theo cam kết Iran và các lực lượng đồng minh sẽ không đe dọa an ninh lãnh thổ của họ.

Kỳ vọng về khả năng hạ nhiệt căng thẳng đã tác động ngay đến thị trường năng lượng. Giá dầu Brent giảm khoảng 5% trong phiên giao dịch ngày 4/8, xuống quanh 84 USD một thùng, khi giới đầu tư kỳ vọng eo biển Hormuz có thể sớm được mở lại.

Tuy nhiên, triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn còn nhiều bất định. Các nỗ lực ngoại giao trước đây đều chưa tạo được bước đột phá, trong khi lập trường của IRGC đối với bất kỳ cơ chế chia sẻ quyền kiểm soát nào tại eo biển Hormuz vẫn chưa rõ ràng.

Trong một diễn biến khác, Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải của Hải quân Anh (UKMTO) cho biết thuyền trưởng một tàu chở dầu hoạt động cách bờ biển Oman khoảng 20 hải lý về phía đông bắc đã báo cáo nghe thấy một vụ nổ gần tàu vào cuối ngày 3/8. Vụ việc tiếp tục cho thấy tình hình an ninh tại tuyến hàng hải chiến lược này vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, bất chấp các nỗ lực ngoại giao đang được thúc đẩy.