Các hoạt động tội phạm mạng bất hợp pháp chiếm khoảng một phần ba tổng số vụ phạm pháp được ghi nhận tại một số quốc gia châu Á. Trong đó, lừa đảo trực tuyến là hình thức phổ biến nhất và gây thiệt hại tài chính lớn nhất, theo một báo cáo mới của Interpol.

Trong báo cáo đánh giá các mối đe dọa mạng mới nhất, tổ chức cảnh sát quốc tế này cho biết tội phạm trực tuyến đang ngày càng lấn át các hoạt động phạm pháp truyền thống. Interpol mô tả đây là những “thách thức dai dẳng trên quy mô lớn ảnh hưởng đến nhiều khu vực pháp lý”, gắn liền với quá trình số hóa diễn ra nhanh chóng.

Trong số 18 quốc gia thành viên Interpol tại khu vực châu Á và Nam Thái Bình Dương tham gia khảo sát, hơn một nửa cho biết tội phạm mạng chiếm 30% tổng số vụ phạm pháp được ghi nhận trên toàn quốc. Khoảng một phần ba số nước báo cáo có hơn 10.000 vụ lừa đảo trực tuyến sử dụng các phương thức như giả mạo để đánh cắp thông tin.

Interpol không công khai danh sách các quốc gia tham gia khảo sát. Cuộc khảo sát được thực hiện từ tháng 1.2024 đến tháng 3.2025.

“Những phát hiện trong báo cáo này cho thấy bức tranh đe dọa mạng tại châu Á và Nam Thái Bình Dương đang thay đổi rất nhanh. Tội phạm mạng đang tận dụng AI, mô hình mã độc tống tiền dưới dạng dịch vụ và các kỹ thuật thao túng tâm lý ngày càng tinh vi với quy mô công nghiệp,” Neal Jetton, người đứng đầu Cục Tội phạm mạng của Interpol tại Singapore, cho biết trong một tuyên bố.

Báo cáo được công bố trong bối cảnh các chính phủ châu Á đang vật lộn với làn sóng lừa đảo trực tuyến bùng nổ do các mạng lưới lừa đảo quy mô lớn thúc đẩy. Các tổ chức theo dõi cho biết những đường dây này ngày càng hoạt động xuyên biên giới và tạo ra doanh thu lên tới hàng chục tỉ USD mỗi năm.

Trước đây, các hoạt động này chủ yếu tập trung tại một số khu vực ở Campuchia, Lào và Myanmar. Tuy nhiên, chúng đã mở rộng và thay đổi phương thức hoạt động để đối phó với sức ép từ cơ quan thực thi pháp luật, tạo thêm thách thức cho các nhà chức trách trong nỗ lực triệt phá.

Interpol cho biết các trung tâm lừa đảo qua điện thoại đang tiếp tục mở rộng và là một phần của “nền kinh tế ngầm toàn cầu”, nơi các nhóm tội phạm lợi dụng việc thực thi pháp luật lỏng lẻo và những khoảng trống pháp lý để hoạt động với rất ít sự giám sát.

Các tổ chức theo dõi lừa đảo cảnh báo rằng những khu phức hợp lừa đảo quy mô lớn truyền thống đang dần tách thành các nhóm nhỏ hơn và linh hoạt hơn, xuất hiện tại nhiều nơi từ châu Phi, Nam Thái Bình Dương đến một số khu vực ở châu Âu và Mỹ Latinh. Sự phổ biến của các công cụ AI cũng góp phần thúc đẩy xu hướng này.

Tại Sri Lanka, giới chức gần đây đã tiến hành các cuộc đột kích nhằm vào những trung tâm lừa đảo bị nghi ngờ hoạt động trong nước.

“Ngay cả những nền kinh tế phát triển, vốn thường được cho là sở hữu hệ thống phòng thủ mạng mạnh hơn, cũng ngày càng trở thành mục tiêu do tồn tại những khoảng trống trong quy định và khả năng thu lợi tài chính cao hơn,” báo cáo nêu rõ.

“AI cũng đang làm thay đổi bức tranh lừa đảo kỹ thuật số, thúc đẩy sự xuất hiện của các thủ đoạn ngày càng tinh vi và khó nhận biết,” Interpol cho biết. “Các vụ lừa đảo hiện nay ngày càng sử dụng nội dung do AI tạo ra, bao gồm âm thanh, hình ảnh, tin nhắn bị chỉnh sửa và các tương tác tự động mô phỏng hoạt động liên lạc hợp pháp trên nhiều nền tảng khác nhau.”

Theo Interpol, các cơ quan thực thi pháp luật trong khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức đáng kể về kỹ thuật và vận hành trong cuộc chiến chống tội phạm mạng.

Khảo sát cho thấy nhiều quốc gia còn thiếu các công cụ điều tra số chuyên biệt, hạn chế trong tiếp cận các chương trình đào tạo chuyên sâu về tội phạm mạng và chưa có đủ năng lực kỹ thuật cần thiết. Nhiều nước đang phát triển và các quốc đảo nhỏ đặc biệt gặp khó khăn về nguồn lực và năng lực thực thi.

Một số phát hiện đáng chú ý khác trong báo cáo gồm:

Khu vực châu Á và Nam Thái Bình Dương ghi nhận hơn 135.000 vụ tấn công liên quan đến mã độc tống tiền trong năm 2024, ảnh hưởng đến các lĩnh vực bất động sản, sản xuất và dịch vụ tài chính.

Hoạt động lừa đảo qua hình thức giả mạo vẫn phổ biến, với trung bình 5,5 trên mỗi 1.000 người trong khu vực nhấp vào các liên kết lừa đảo mỗi tháng. Các ứng dụng điện toán đám mây là mục tiêu bị nhắm tới nhiều nhất.

Số cuộc thảo luận về công nghệ deepfake, vốn được sử dụng trong các vụ lừa đảo giả mạo danh tính, đã tăng 600% trên các diễn đàn tội phạm mạng và các kênh Telegram phổ biến trong giới tội phạm Đông Nam Á từ tháng 2 đến tháng 6.2024.

Các cuộc tấn công từ chối dịch vụ phân tán (DDoS) tăng 92% trong năm 2024. Trang web của cơ quan chính phủ là mục tiêu chính, bên cạnh các tổ chức tài chính. Hoạt động xâm nhập hệ thống chiếm khoảng 80% tổng số vụ rò rỉ dữ liệu trong năm 2024. Mã độc xuất hiện trong 83% số vụ việc và mã độc tống tiền xuất hiện trong 51%.

Báo cáo cho biết các cuộc tấn công nhắm vào danh tính người dùng đang gia tăng. Những biện pháp bảo mật truyền thống như xác thực hai yếu tố đang “trở nên không còn đủ hiệu quả” do tình trạng tái sử dụng mật khẩu, thông tin đăng nhập bị đánh cắp và các lỗ hổng trong hệ thống đăng nhập một lần.

Theo Interpol, một giải pháp tốt hơn là xác thực thích ứng. Phương pháp này xác minh người dùng theo thời gian thực dựa trên vị trí, hành vi và mức độ an toàn của thiết bị đang sử dụng.

— Với sự hỗ trợ của Philip Heijmans