Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB) đã hoàn tất việc chuyển 86 tấn vàng dự trữ từ Mỹ và Canada sang London trong giai đoạn tháng 3-8.2026. Động thái diễn ra khi bất ổn địa chính trị gia tăng và các ngân hàng trung ương châu Âu xem xét lại cách phân bổ tài sản dự trữ chiến lược.

Hà Lan là quốc gia châu Âu mới nhất điều chỉnh địa điểm lưu giữ vàng, sau động thái tương tự của Pháp. Những quyết định liên tiếp này cho thấy các ngân hàng trung ương ngày càng quan tâm đến rủi ro địa lý và khả năng kiểm soát trực tiếp đối với tài sản dự trữ.

Theo DNB, Hà Lan sở hữu 612,4 tấn vàng, trị giá khoảng 72,2 tỷ euro vào cuối năm 2025. Trước đợt điều chuyển, 31,3% lượng vàng được lưu giữ tại New York, 19,7% tại Ottawa, 18,1% tại London và 30,8% tại Hà Lan.

Sau khi hoàn tất, tỷ trọng vàng tại New York và Ottawa cùng giảm xuống 18,5%. Phần lưu giữ tại London tăng lên 32,1%, trong khi tỷ trọng vàng trong nước giữ nguyên ở mức 30,8%.

Thống đốc DNB Olaf Sleijpen cho biết việc điều chỉnh nhằm nâng cao khả năng huy động vàng dự trữ khi cần thiết, dù ngân hàng đánh giá khả năng phải sử dụng đến tài sản này là rất thấp.

London có lợi thế lớn về thanh khoản. Vàng lưu giữ tại Bank of England đáp ứng các tiêu chuẩn giao dịch quốc tế và có thể được đưa vào thị trường nhanh chóng khi cần. London cũng là trung tâm giao dịch vàng vật chất lớn nhất thế giới.

DNB lựa chọn một phương án kết hợp giữa giao dịch và vận chuyển vật chất để hạn chế rủi ro logistics. Khoảng 59 tấn vàng được bán tại New York, sau đó ngân hàng mua một lượng tương đương đạt chuẩn tại London.

Đồng thời, hơn 27 tấn vàng vật chất được chuyển từ Mỹ và Canada về kho của DNB tại Zeist, Hà Lan. Một lượng tương đương sau đó được đưa từ Zeist sang London.

Cách thức này giúp DNB tránh phải vận chuyển toàn bộ lượng vàng qua Đại Tây Dương, đồng thời hạn chế nhu cầu nấu chảy và đúc lại các thỏi vàng.

Pháp đã thực hiện một bước đi tương tự trước Hà Lan. Banque de France (Ngân hàng trung ương Pháp) hoàn tất việc rút lượng vàng còn lại khỏi kho của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại New York sau chuỗi giao dịch kéo dài từ giữa năm 2025 đến đầu năm 2026.

Ngân hàng trung ương Pháp bán khoảng 129 tấn vàng cũ không còn đáp ứng tiêu chuẩn hiện hành, sau đó mua vàng mới đạt chuẩn London Good Delivery và đưa về Paris.

Động thái này giúp Pháp kiểm soát toàn bộ dự trữ vàng trên lãnh thổ quốc gia. Giá vàng tăng mạnh trong thời gian thực hiện giao dịch cũng đem lại khoản lợi nhuận đáng kể cho Banque de France.

Đức từng triển khai chương trình hồi hương vàng quy mô lớn trong thập niên trước, đưa hàng trăm tấn vàng từ New York và Paris về Frankfurt. Áo và Ba Lan cũng từng điều chỉnh tỷ trọng vàng lưu giữ trong nước.

Vàng có đặc tính khác biệt so với trái phiếu chính phủ hoặc tiền gửi ngân hàng. Đây không phải nghĩa vụ tài chính của một đối tác cụ thể, nên giá trị của vàng ít phụ thuộc vào khả năng thanh toán của một chính phủ hay tổ chức tài chính.

Đặc điểm này trở nên đáng chú ý trong môi trường địa chính trị nhiều biến động. Căng thẳng thương mại, bất đồng chính trị xuyên Đại Tây Dương và các cuộc xung đột khu vực khiến việc tập trung lượng lớn tài sản chiến lược tại một địa điểm trở nên kém hấp dẫn hơn.

London được lựa chọn nhờ vị thế trung tâm của thị trường vàng toàn cầu. Tại đây, vàng đạt chuẩn có thể được giao dịch nhanh và chuyển đổi thành tiền với chi phí giao dịch tương đối thấp.

Việc Hà Lan tăng tỷ trọng vàng tại London, đồng thời duy trì gần một phần ba dự trữ trong nước, tạo ra sự cân bằng giữa thanh khoản và quyền kiểm soát trực tiếp.

Dữ liệu gần đây cho thấy cấu trúc địa lý của dự trữ vàng tại các ngân hàng trung ương đang dần thay đổi. Lượng vàng nước ngoài được lưu giữ tại Fed New York đã có dấu hiệu giảm trong những năm qua.

Một số chính trị gia và tổ chức tại châu Âu cũng từng kêu gọi đưa vàng về gần lãnh thổ quốc gia hơn, xuất phát từ lo ngại tài sản có thể chịu ảnh hưởng của các biện pháp trừng phạt, thay đổi chính sách hoặc xung đột địa chính trị.

DNB và Banque de France đều nhấn mạnh tính kỹ thuật và mục tiêu tăng khả năng sẵn sàng trong các quyết định của mình. Hai ngân hàng chưa xem việc điều chuyển vàng là một động thái rút khỏi hệ thống tài chính Mỹ.

Điểm đáng chú ý nằm ở thời điểm các quyết định được đưa ra. Quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang trải qua nhiều thay đổi, trong khi những tranh luận về chủ quyền tài chính và khả năng kiểm soát tài sản dự trữ ngày càng được quan tâm tại châu Âu.

Đối với thị trường vàng, nhu cầu mua vàng vật chất của các ngân hàng trung ương tiếp tục là một yếu tố hỗ trợ quan trọng trong trung và dài hạn. Việc nhiều quốc gia tích lũy vàng hoặc điều chỉnh địa điểm lưu ký cho thấy kim loại quý này đang được sử dụng như một dạng bảo hiểm trong danh mục dự trữ quốc gia.

Tuy nhiên, Hà Lan và Pháp chưa rời bỏ hoàn toàn hệ thống lưu ký tại Bắc Mỹ. Sau điều chỉnh, Hà Lan vẫn giữ 18,5% vàng tại New York và 18,5% tại Ottawa. Cấu trúc mới phản ánh mục tiêu phân tán rủi ro thay vì rút toàn bộ tài sản khỏi Mỹ và Canada.

Nếu bất ổn địa chính trị tiếp tục kéo dài, nhiều quốc gia có thể xem xét lại cấu trúc dự trữ vàng. Đức vẫn giữ một lượng vàng đáng kể tại New York, trong khi Italy cũng lưu trữ một phần dự trữ ở nước ngoài.

Những quyết định tiếp theo sẽ phụ thuộc vào diễn biến quan hệ xuyên Đại Tây Dương và mức độ ổn định của hệ thống tài chính quốc tế. Với các ngân hàng trung ương, vấn đề về vàng đang ngày càng mở rộng từ quy mô dự trữ sang vị trí lưu giữ, khả năng tiếp cận và tốc độ huy động khi khủng hoảng xảy ra.