Cổ phiếu Miniso giảm tới 13% trong phiên 31.8, xuống 18,3 HKD, thấp nhất gần hai năm, ngay sau khi công ty công bố báo cáo bán niên. Doanh thu nửa đầu năm tăng 22,4% lên 11,499 tỉ NDT, nhưng lợi nhuận ròng điều chỉnh giảm 15,7%, còn 1,079 tỉ NDT. Đây là lần đầu chỉ số này giảm so với cùng kỳ kể từ năm 2022.

Bức tranh lợi nhuận của Miniso trở nên khó đọc hơn khi đặt cạnh các khoản đầu tư bên ngoài mảng bán lẻ. Trong 6 tháng đầu năm, khoản đầu tư liên quan đến AI mang về khoảng 277 triệu NDT lợi nhuận ròng. Cùng với khoản đầu tư vào chuỗi siêu thị Yonghui, các hoạt động ngoài lĩnh vực kinh doanh cốt lõi đóng góp hơn 30% lợi nhuận ròng của tập đoàn.

Sự biến động thể hiện rõ qua từng quý. Quý I, Miniso đạt 1,248 tỉ NDT lợi nhuận ròng, tăng gần 200% và là mức cao nhất theo quý kể từ khi niêm yết tại Hong Kong năm 2022. Sang quý II, công ty lỗ 292 triệu NDT, trong khi cùng kỳ năm trước lãi 490 triệu NDT. Nguyên nhân chính nằm ở biến động giá trị khoản đầu tư AI: quý I ghi nhận 875 triệu NDT lãi giá trị hợp lý chưa thực hiện, nhưng quý II lại phát sinh 597 triệu NDT lỗ từ chính khoản mục này.

Khoản đầu tư nói trên liên quan đến MiniMax, một công ty AI mà Miniso cho biết đã rót vốn từ nhiều năm trước, khi định giá còn thấp. Tại cuộc họp kết quả kinh doanh hồi tháng 3, CFO Trương Tĩnh Kinh từng lưu ý nhà đầu tư về một khoản lợi nhuận đầu tư lớn sẽ xuất hiện trong báo cáo. CEO Diệp Quốc Phú sau đó xác nhận MiniMax là doanh nghiệp mà Miniso đầu tư từ sớm, với kỳ vọng hưởng lợi từ triển vọng ứng dụng AI trong bán lẻ.

Miniso hiện có hơn 8.600 cửa hàng trên toàn cầu, song những khoản đầu tư như MiniMax chưa tạo ra sự cộng hưởng đáng kể với hoạt động bán lẻ. Theo nguồn tin thân cận ban lãnh đạo, đây được xem là khoản đầu tư tài chính thuần túy. Trong khi đó, cách Miniso tham gia Yonghui có tính chất khác: ông Diệp Quốc Phú tham gia HĐQT, hỗ trợ tìm kiếm nhân sự quản lý chủ chốt và định hướng chiến lược, song không trực tiếp điều hành hoạt động hàng ngày.

Với Yonghui, một số liên kết trong hệ thống phân phối đã bắt đầu hình thành. Các thương hiệu của Miniso như MINISO, TOPTOY và WOW COLOUR có lúc cùng Yonghui đàm phán với trung tâm thương mại về vị trí và điều kiện thương mại. Hai bên cũng từng thử nghiệm mua chung một số thương hiệu mỹ phẩm. Yonghui chuyển từ lỗ sang lãi trong nửa đầu năm 2026, đóng góp hơn 60 triệu NDT vào lợi nhuận ròng của Miniso.

Tăng trưởng doanh thu chưa đi cùng lợi nhuận

Nếu loại bỏ những biến động từ danh mục đầu tư, vấn đề đáng chú ý hơn nằm ngay trong hoạt động kinh doanh chính. Miniso định nghĩa lợi nhuận ròng điều chỉnh là chỉ số phản ánh sát hơn hiệu quả cốt lõi, sau khi loại một số tác động từ biến động giá trị hợp lý của khoản đầu tư AI, kết quả của Yonghui và chi phí tài chính liên quan. Trong nửa đầu năm, chỉ số này giảm 15,7% dù doanh thu tăng 22,4%.

Thị trường quốc tế là một nguyên nhân lớn. Sau hai năm đóng vai trò động lực tăng trưởng, doanh thu nước ngoài của Miniso bắt đầu chậm lại rõ rệt. Trong nửa đầu năm, doanh thu thương hiệu MINISO tại Trung Quốc đại lục tăng 26,2%, mức cao nhất trong ba năm. Tốc độ tăng tại thị trường nước ngoài chỉ còn 14,9%, riêng quý II đạt 9,1%. Tỷ trọng lợi nhuận đến từ thị trường quốc tế cũng giảm mạnh, từ 35-40% năm 2023 xuống 10-15% trong 6 tháng đầu năm nay.

Đằng sau những con số này là chi phí để Miniso giành chỗ đứng tại các thị trường lớn. Tại Bắc Mỹ và Tây Âu, các đại lý phù hợp và mặt bằng tốt ngày càng khan hiếm. Một vị trí có lợi thế thương mại nếu đã được đối thủ sử dụng có thể phải chờ 8-10 năm mới có cơ hội trống. Miniso do đó đẩy mạnh mô hình tự vận hành để chiếm vị trí trước, sau đó mới tính đến việc chuyển sang mô hình nhẹ tài sản khi thị trường và mạng lưới đại lý đủ ổn định.

Mô hình này tạo ra một nghịch lý về hiệu quả. Một cửa hàng trực doanh có thể đã bắt đầu sinh lời, nhưng khi số lượng chưa đủ lớn, chi phí đầu tư ban đầu cùng bộ máy vận hành trung và hậu cần vẫn kéo giảm lợi nhuận toàn hệ thống. Quy mô cửa hàng vì thế không còn là thước đo duy nhất cho tốc độ mở rộng. Hiệu quả của từng điểm bán bắt đầu trở thành yếu tố quyết định.

Miniso đã phát tín hiệu thay đổi chiến lược. Công ty sẽ giảm tốc độ mở mới cửa hàng trực doanh ở nước ngoài trong nửa cuối năm, tập trung cải thiện hiệu quả từng cửa hàng, vòng quay hàng tồn kho và năng lực vận hành bản địa hóa cho gần 800 cửa hàng trực doanh hiện có. Ban lãnh đạo dự báo biên lợi nhuận năm 2026 còn chịu áp lực theo chu kỳ và kỳ vọng bắt đầu đảo chiều vào năm 2027.

Cửa hàng lớn và IP trở thành trọng tâm

Ở Trung Quốc, Miniso đang đi theo hướng khác. Công ty muốn tăng tỷ trọng các cửa hàng quy mô lớn, nâng chất lượng điểm bán và dành nhiều nguồn lực hơn cho IP tự phát triển. Hai động lực được CEO Diệp Quốc Phú nhấn mạnh cho giai đoạn tới là “IP và cửa hàng lớn”.

Sự thay đổi này đang diễn ra trên mạng lưới hiện hữu. Các cửa hàng quy mô lớn theo mô hình công viên giải trí như MINISOLAND có thể rộng hàng nghìn mét vuông. Mẫu SUPERMINISO mới dành khoảng một nửa diện tích cho sản phẩm IP, phần còn lại là đồ gia dụng, hàng tiêu dùng và phụ kiện. Trong nửa đầu năm, Miniso tăng ròng 59 cửa hàng mô hình công viên giải trí tại Trung Quốc, giảm ròng 121 cửa hàng thông thường và điều chỉnh 189 cửa hàng.

Hiệu quả kinh doanh là lý do thúc đẩy quá trình tái cấu trúc. Miniso cho biết hiệu suất trên mỗi mét vuông của nhóm cửa hàng mô hình công viên giải trí cao khoảng gấp đôi cửa hàng thông thường. Thời gian hoàn vốn trung bình dưới một năm, trong khi cửa hàng thông thường cần khoảng 16-18 tháng. Với một doanh nghiệp có hàng nghìn điểm bán, chênh lệch này có ý nghĩa lớn đối với tốc độ thu hồi vốn và khả năng mở rộng mạng lưới.

IP cũng đang trở thành một nguồn doanh thu riêng. IP tự sở hữu đầu tiên của Miniso, YOYO, sau một năm ra mắt đã có mặt tại 53 quốc gia và vùng lãnh thổ, tạo doanh thu gần 500 triệu NDT trong nửa đầu năm 2026. Công ty cho biết biên lợi nhuận của sản phẩm IP tự sở hữu cao hơn mức trung bình và vòng quay hàng tồn kho khoảng 30-40 ngày.

Miniso vẫn duy trì các hợp tác với IP bên ngoài như Disney, Sanrio và Harry Potter. Song song với đó, công ty đang xây dựng hệ thống IP riêng thông qua hợp tác với nghệ sĩ, phát triển sản phẩm và đưa các nhân vật lên mạng lưới bán hàng toàn cầu. Một khối kinh doanh IP mới đã được thành lập để tập trung ngân sách và nhân lực cho mảng này.

Đằng sau chiến lược đó là một thay đổi lớn hơn trong cách Miniso nhìn nhận chính mình. Công ty từng được xây dựng chủ yếu quanh năng lực bán lẻ, lựa chọn sản phẩm và độ phủ cửa hàng. Nay ban lãnh đạo muốn mở rộng sang năng lực sáng tạo IP, kiểm soát sản phẩm và xây dựng những mô hình cửa hàng có khả năng tạo doanh thu cao hơn trên cùng diện tích.

Điều đáng chú ý là quá trình này diễn ra cùng lúc với việc Miniso thu hẹp nhịp mở rộng quốc tế và kiểm soát chặt hơn hiệu quả vốn. Từ nửa cuối năm 2025, ông Diệp Quốc Phú bắt đầu dành nhiều thời gian hơn cho việc lựa chọn vị trí cửa hàng lớn, xây dựng mô hình bán lẻ mới, tiếp xúc với nghệ sĩ và tìm kiếm IP tiềm năng thông qua hợp tác độc quyền, mua bản quyền, đầu tư hoặc liên doanh.

Nhìn vào báo cáo bán niên, Miniso đang có hai câu chuyện diễn ra cùng lúc. Một bên là doanh thu vẫn tăng nhanh, mạng lưới toàn cầu tiếp tục mở rộng và danh mục đầu tư tạo ra những khoản lợi nhuận đáng kể. Bên kia, lợi nhuận từ hoạt động cốt lõi đang chịu sức ép khi chi phí mở rộng quốc tế tăng lên và mô hình cửa hàng cũ bộc lộ giới hạn.

Giai đoạn tiếp theo sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng Miniso biến IP, cửa hàng lớn và năng lực vận hành thành lợi nhuận ổn định. Những khoản đầu tư như MiniMax có thể tiếp tục tạo ra biến động lớn trên báo cáo tài chính, nhưng hiệu quả của hàng nghìn cửa hàng và tốc độ quay vòng sản phẩm mới là phần quyết định sức khỏe dài hạn của một doanh nghiệp bán lẻ.