Từ sáng 14.4 (giờ bờ Đông), Mỹ sẽ triển khai lệnh phong tỏa đối với hoạt động tàu thuyền ra vào các cảng Iran, động thái chưa từng có tiền lệ, làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp tại khu vực Vịnh Ba Tư. Iran lập tức bác bỏ, cho rằng các hạn chế này là bất hợp pháp và tương đương hành vi cướp biển trên vùng biển quốc tế.

Trong phản ứng cứng rắn, quân đội Iran tuyên bố nếu các cảng của họ bị đe dọa, toàn bộ hệ thống cảng trong khu vực sẽ không còn an toàn. Tehran đồng thời cảnh báo có thể thiết lập cơ chế kiểm soát lâu dài tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, và hạn chế các tàu có liên hệ với đối thủ.

Căng thẳng gia tăng sau khi các nỗ lực đàm phán giữa hai bên đổ vỡ. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết hai nước “chỉ còn cách thỏa thuận vài inch” trước khi tiến gần một bản ghi nhớ, nhưng tiến trình đã sụp đổ do điều ông gọi là “chủ nghĩa tối đa, thay đổi mục tiêu và phong tỏa” từ phía Mỹ. Đây là phản ứng công khai đầu tiên của ông kể từ khi đàm phán kết thúc.

Ông không nêu rõ bước đi tiếp theo, chỉ viết rằng “không thu được bài học nào”, “thiện chí nảy sinh thiện chí” và “thù hận nảy sinh thù hận”, làm dấy lên nghi ngờ về khả năng nối lại đối thoại trong thời gian gần.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump tuyên bố không quan tâm việc Iran có quay lại bàn đàm phán hay không, cho thấy lập trường cứng rắn từ Washington.

Song song với căng thẳng địa chính trị, tranh cãi cũng lan sang lĩnh vực tôn giáo và chính trị nội bộ phương Tây. Ông Trump công khai chỉ trích Giáo hoàng Leo, cho rằng ông “yếu kém về tội phạm và tệ hại về chính sách đối ngoại”, đồng thời phản đối quan điểm mà ông cho là mềm mỏng với Iran và các vấn đề quốc tế. Những phát biểu này phản ánh mức độ phân cực ngày càng sâu sắc trong dư luận phương Tây liên quan đến xung đột Trung Đông.

Diễn biến mới làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Giá dầu Brent có thời điểm tăng hơn 9%, vượt mốc 100 USD mỗi thùng, trong khi giá khí đốt tại châu Âu tăng gần 18%. Thị trường chứng khoán châu Á và hợp đồng tương lai tại Mỹ đồng loạt giảm điểm trước rủi ro địa chính trị leo thang.

Không chỉ năng lượng, nhiều loại hàng hóa khác cũng chịu tác động. Giá nhôm tại London tăng lên mức cao nhất trong bốn năm do lo ngại gián đoạn nguồn cung từ khu vực Vịnh. Giá dầu cọ phục hồi khi triển vọng giá năng lượng cao kéo dài, trong khi các kim loại cơ bản khác chịu áp lực.

Giới quan sát cảnh báo nguy cơ lan rộng sang các mối quan hệ quốc tế khác. Cựu đại sứ Mỹ tại Saudi Arabia Michael Ratney đặt vấn đề về khả năng hải quân Mỹ có thể chặn các tàu chở dầu hướng tới Trung Quốc, kịch bản có thể kéo theo căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tác động của khủng hoảng cũng đã lan đến nhiều nền kinh tế. Tại Úc, bang Tây Úc đang xem xét xây dựng kho dự trữ dầu diesel chiến lược do lo ngại thiếu hụt nhiên liệu cho ngành khai khoáng và nông nghiệp. Khu vực này tiêu thụ khoảng một phần tư lượng diesel của cả nước.

Trong khi đó, Saudi Arabia dự kiến cắt giảm mạnh lượng dầu xuất khẩu sang Trung Quốc trong tháng tới, chỉ còn khoảng một nửa so với tháng trước, phản ánh sự xáo trộn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở châu Á, các doanh nghiệp bắt đầu chịu ảnh hưởng trực tiếp. Tập đoàn Toto của Nhật Bản đã phải tạm dừng một số đơn hàng do thiếu nguyên liệu, cho thấy tác động lan tỏa từ năng lượng sang sản xuất.

Giới phân tích nhận định nếu căng thẳng tiếp tục leo thang tại eo biển Hormuz, một trong những tuyến vận tải dầu quan trọng nhất thế giới, rủi ro gián đoạn nguồn cung sẽ còn lớn hơn, kéo theo biến động mạnh trên thị trường toàn cầu trong thời gian tới.