Các nhà đàm phán Iran cho biết những bài đăng của Trump nhằm mục đích hạ nhục các nhà lãnh đạo Tehran và khiến họ ít có ý định ký kết thỏa thuận, đồng thời khẳng định lệnh phong tỏa và các mối đe dọa là rào cản chính đối với các cuộc đàm phán thực chất.

Thông điệp công khai của Tổng thống Mỹ là chìa khóa dẫn đến bế tắc, với rất ít tiến triển đạt được trong ngày qua; một số cố vấn của Trump muốn tiếp tục lệnh phong tỏa để gây thiệt hại kinh tế và buộc Iran phải nhượng bộ lớn hơn.

Triển vọng Iran đồng ý tham gia thêm các cuộc đàm phán hòa bình trực tiếp với Mỹ đang bị cản trở bởi những lời đe dọa và các bài đăng gay gắt trên mạng xã hội của Tổng thống Donald Trump, theo một số quan chức am hiểu về các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh.

Các bài đăng trên Truth Social của Trump — cũng như quyết định tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran — đã gây bất lợi cho các cuộc đàm phán đang diễn ra thông qua các bên trung gian như Pakistan, theo hai quan chức Mỹ thạo tin.

Các nhà đàm phán Iran cũng cho biết những bài đăng đó, trong đó Trump nói rằng ông có thể "thổi bay phần còn lại của đất nước họ" và đưa nó "trở lại Thời kỳ Đồ đá", nhằm mục đích hạ nhục các nhà lãnh đạo Tehran và khiến họ ít có thiện chí đạt được thỏa thuận, theo một quan chức Iran và một nhà ngoại giao Ả Rập. Tất cả những người này đều yêu cầu giấu tên do tính chất nhạy cảm của vấn đề.

Các bên tham chiến đã bắt đầu lệnh đình chiến cách đây hơn hai tuần. Họ đang ở trong tình trạng giằng co về cách tiến tới các cuộc đàm phán để chấm dứt xung đột, vốn đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, gây hỗn loạn khắp Trung Đông và khiến giá năng lượng tăng vọt.

Giá dầu thô Brent đã leo lên mức khoảng 105 USD/thùng vào thứ Năm khi căng thẳng gia tăng quanh eo biển Hormuz và lệnh phong tỏa. Mỹ cho biết lực lượng của họ đã lên một siêu tàu chở dầu ở Ấn Độ Dương đang chở dầu từ Iran, trong khi Tehran nổ súng vào các tàu vào thứ Tư và bắt giữ hai phương tiện.

Theo các quan chức, thông điệp công khai của Tổng thống Mỹ là chìa khóa dẫn đến bế tắc. Theo một nhà ngoại giao châu Âu đang giữ liên lạc với các nhà đàm phán Iran, hầu như không có tiến triển nào trong ngày qua.

Người phát ngôn Nhà Trắng, từ chối nêu tên khi thảo luận về các vấn đề nhạy cảm, cho biết Tổng thống Trump không cố gắng bảo vệ cảm xúc của các nhà lãnh đạo Iran. Người này nói rằng ông nghiêm túc trong việc đàm phán một thỏa thuận nhằm đảm bảo an ninh quốc gia lâu dài của Mỹ.

Vào ngày 7 tháng 4, ngay trước khi Mỹ và Iran bắt đầu lệnh ngừng bắn, Trump nói "cả một nền văn minh sẽ lụi tàn đêm nay, không bao giờ có thể quay trở lại". Nhà Trắng cho rằng ngôn ngữ cứng rắn đã giúp Iran đồng ý đình chiến.

Ông đã gia hạn việc tạm dừng các hoạt động thù địch vào thứ Hai, sau khi Iran từ chối gửi đại biểu đến Islamabad cho vòng đàm phán thứ hai. Vòng đầu tiên, cũng tại Pakistan, diễn ra vào giữa tháng 4 và kết thúc mà không có thỏa thuận nào.

Phó Tổng thống JD Vance một lần nữa được chỉ định dẫn đầu đội ngũ Mỹ cho các cuộc đàm phán tuần này và đã sẵn sàng lên đường tới Islamabad cho đến khi bị hủy bỏ. Jared Kushner, con rể của Trump, và Steve Witkoff, một đặc phái viên, dự kiến sẽ tháp tùng Vance.

Một số bài đăng của Trump đã buộc các quan chức Iran phải phản ứng, với trưởng đoàn đàm phán kiêm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf chỉ trích chúng là "chiến tranh truyền thông và dàn dựng dư luận".

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm thứ Tư cho biết Iran hoan nghênh các cuộc đàm phán với Mỹ, nhưng "lệnh phong tỏa và các mối đe dọa là rào cản chính đối với các cuộc đàm phán thực chất".

Một số cố vấn của Trump muốn kéo dài lệnh phong tỏa hơn, lập luận rằng Iran chỉ còn vài tuần nữa là phải đóng cửa các giếng dầu do không thể xuất khẩu dầu với khối lượng bình thường, các quan chức Mỹ cho biết. Điều đó có thể gây ra thiệt hại kinh tế đáng kể và dẫn đến những nhượng bộ lớn hơn. Đối với họ, các bài đăng trên mạng xã hội của tổng thống đang phục vụ mục đích kéo dài thời gian.

Trump gợi ý vào thứ Năm rằng ông đồng ý với cách tiếp cận đó và ông không chịu áp lực phải đạt được thỏa thuận.

"Bạn biết ai đang chịu áp lực thời gian không? Chính là họ, bởi vì nếu họ không thể luân chuyển dầu, toàn bộ cơ sở hạ tầng dầu mỏ của họ sẽ nổ tung," Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục. "Bạn biết điều đó có nghĩa là gì mà — vì họ không có nơi nào để chứa, và vì họ không có nơi chứa, nên họ sẽ phải dừng lại."

Một nhóm đồng minh khác của Trump lại lập luận rằng hiện tại là lúc tìm lối thoát và Trump có nguy cơ chịu tổn thất tài chính sâu sắc hơn ở trong nước — với những tác động đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 — nếu sự gián đoạn tại Hormuz kéo dài thêm. Đối với nhóm này, những phát ngôn của tổng thống có thể phá hỏng tiến trình mà các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã đạt được hướng tới một thỏa thuận nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Cộng hòa Hồi giáo và mở lại tuyến đường vận tải quan trọng để đổi lấy việc nới lỏng trừng phạt.

Người phát ngôn Nhà Trắng cho biết đội ngũ an ninh quốc gia của tổng thống hoàn toàn thống nhất trong việc đảm bảo Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Tổng thống luôn là người đưa ra quyết định cuối cùng.

Trong khi tổng thống nói rằng ông không vội và lệnh phong tỏa đang bóp nghẹt nền kinh tế Iran, ông cũng đang chịu áp lực ngày càng tăng trong việc giảm giá nhiên liệu tại Mỹ. Giá đã tăng vọt do Iran đóng cửa eo biển Hormuz trên thực tế, khiến người dân Mỹ quay lưng lại với cuộc xung đột và dẫn đến lo ngại về sự suy thoái kinh tế toàn cầu.

Phía Iran, theo quan chức Ả Rập, muốn có một hiệp ước giải quyết hàng loạt vấn đề tồn tại từ lâu như các lệnh trừng phạt và chương trình hạt nhân, tên lửa của mình.

Tehran cũng muốn có những đảm bảo rằng họ sẽ không bị tấn công lần nữa và một số quyền kiểm soát chính thức đối với lưu thông vận tải qua Hormuz. Mỹ và Israel đã ra tín hiệu rằng họ sẽ không chấp nhận những yêu cầu đó.

Tuy nhiên, có khả năng Washington và Tehran sẽ đồng ý với một thỏa thuận tạm thời nhằm mở lại eo biển và chấm dứt lệnh phong tỏa của Mỹ, trong khi để lại hầu hết các điểm vướng mắc khác cho các cuộc đàm phán trong tương lai. Một số nhà lãnh đạo vùng Vịnh và châu Âu tin rằng các cuộc đàm phán về những điểm rộng hơn sẽ mất ít nhất sáu tháng để đạt được sự thống nhất, Bloomberg đưa tin tuần trước.

"Phong cách đưa thông điệp của Trump đã làm suy yếu vị thế của chính ông khi muốn ngoại giao có tác dụng," Alex Vatanka, một chuyên gia nghiên cứu cao cấp về Iran tại Viện Trung Đông cho biết. "Đối với chính quyền Iran này, hiệu quả nghĩa là kín đáo, im lặng, không ồn ào, không rùm beng trên truyền thông, và không tấn công các nhà lãnh đạo Iran trong các bài đăng trên mạng xã hội."