Ngành công nghệ khí hậu toàn cầu ghi nhận nửa đầu năm sôi động nhất từ trước đến nay về hoạt động niêm yết và mua bán, sáp nhập, một cột mốc có thể củng cố niềm tin của nhà đầu tư và mở khóa thêm nguồn vốn cho các công nghệ khử carbon.

Theo báo cáo do hãng nghiên cứu thị trường Currence công bố hôm thứ Hai, tổng cộng 153 giao dịch đã được công bố trong sáu tháng đầu năm 2026, tăng 70% so với cùng kỳ năm trước.

Các thương vụ mua lại chiếm phần lớn số giao dịch, tăng khoảng 65% so với một năm trước. Trong khi đó, ngành công nghệ khí hậu ghi nhận giai đoạn IPO sôi động nhất kể từ năm 2022. Có 17 công ty công nghệ khí hậu niêm yết trong nửa đầu năm nay, huy động tổng cộng 6,7 tỉ USD, mức cao nhất kể từ nửa đầu năm 2022, trước khi ngành này suy giảm do lãi suất tăng và thị trường vốn thắt chặt.

Tuy nhiên, sự phục hồi chủ yếu tập trung vào một mảng duy nhất của ngành công nghệ khí hậu. Hơn một phần ba số doanh nghiệp được mua lại và gần 60% số doanh nghiệp IPO hoạt động trong lĩnh vực năng lượng.

Ba doanh nghiệp gồm Fervo Energy, X-Energy và Forgent Power Solutions chiếm khoảng 65% tổng số vốn huy động từ các đợt IPO mới. Đây lần lượt là doanh nghiệp phát triển năng lượng địa nhiệt, công ty lò phản ứng hạt nhân tiên tiến và nhà sản xuất thiết bị điện.

Jeff Johnson, giám đốc điều hành tại quỹ B Capital, cho rằng sự thống trị của lĩnh vực năng lượng phản ánh nhu cầu của nhà đầu tư đối với các công nghệ có thể cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu AI và hỗ trợ quá trình điện hóa trên diện rộng.

Theo ông, khi nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu toàn cầu được dự báo sẽ tăng hơn gấp đôi vào năm 2030, "thị trường đại chúng đã bắt đầu ghi nhận giá trị của nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực này."

Joshua Posamentier, giám đốc điều hành của quỹ Congruent Ventures, cho rằng sự tập trung vào năng lượng phản ánh trạng thái "được và mất" trong quá trình chuyển đổi xanh. Trong khi các doanh nghiệp năng lượng sạch có con đường thoái vốn tương đối thuận lợi, những phân khúc khác như thực phẩm và nông nghiệp bền vững vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn.

Dù vậy, theo Posamentier, sự gia tăng số lượng giao dịch sẽ "chắc chắn giúp ích" cho chu kỳ huy động vốn của toàn bộ hệ sinh thái. Trong vài năm gần đây, các quỹ đầu tư mạo hiểm rót vốn vào startup công nghệ xanh gặp nhiều khó khăn trong việc huy động quỹ mới khi nhà đầu tư yêu cầu lợi nhuận trước khi cam kết thêm vốn.

Một thay đổi khác trong hoạt động thoái vốn của các doanh nghiệp công nghệ khí hậu là hình thức lên sàn. Đầu những năm 2020, khi lĩnh vực này từng bùng nổ niêm yết, nhiều doanh nghiệp lựa chọn sáp nhập với các công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC). Lần này, các đợt phát hành cổ phiếu theo hình thức IPO truyền thống trở nên phổ biến hơn, dù phải trải qua quy trình thẩm định khắt khe hơn.

Kim Zou, đồng sáng lập Currence, cho biết: "Đây là minh chứng cho thấy thị trường đã đạt đến mức độ trưởng thành mà tất cả chúng tôi đều kỳ vọng."

Mặc dù IPO công nghệ khí hậu vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng thị trường IPO toàn cầu, dữ liệu của Currence cho thấy lượng vốn huy động trong nửa đầu năm 2026 gần gấp đôi so với sáu tháng trước đó.

Theo bà Zou, nguồn doanh nghiệp chuẩn bị niêm yết vẫn rất dồi dào trong 6 đến 12 tháng tới, với những cái tên như Newcleo và TAE Technologies đã công bố kế hoạch lên sàn.

Tuy nhiên, việc đà tăng này có thể duy trì trong dài hạn hay không vẫn là dấu hỏi. Một số doanh nghiệp công nghệ khí hậu mới niêm yết đã chứng kiến biến động giá cổ phiếu rất mạnh, thử thách khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư. Dù có màn chào sàn ấn tượng, cổ phiếu Fervo Energy hiện giao dịch thấp hơn khoảng 35% so với đỉnh, trong khi X-Energy giảm khoảng 55% so với mức cao nhất mọi thời đại.

Theo bà Zou, chính sự biến động này cũng là một trong những động lực thúc đẩy làn sóng IPO hiện nay. "Mọi người đều đang cố gắng lên sàn khi vẫn còn cơ hội, trước khi cánh cửa đó khép lại."