Các biện pháp hạn chế mới áp dụng đối với “những quốc gia và khu vực nhạy cảm có tranh chấp với Trung Quốc”. Ấn Độ nằm trong số những nước sẽ phải đối mặt với các quy định nghiêm ngặt hơn do tranh chấp biên giới trên dãy Himalaya với Trung Quốc.

Các hạn chế của Trung Quốc có thể làm chậm một số dự án hạ tầng tại Ấn Độ. Tuy nhiên, chúng cũng có thể củng cố vị thế của Ấn Độ như một trung tâm sản xuất thay thế, khi các nhà sản xuất thiết bị nước ngoài có thêm động lực mở rộng công suất tại nước này.

Trung Quốc đã giành được lợi thế đàm phán đáng kể nhờ vị thế gần như độc quyền trong lĩnh vực đất hiếm. Giờ đây, Bắc Kinh đang tìm cách lặp lại chiến lược này trong một ngành công nghiệp ít nổi bật hơn, đồng thời có thể gây sức ép lên một đối thủ quan trọng tại châu Á.

Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới nhất của Bắc Kinh nhắm vào thiết bị xây dựng, trong đó có máy đào hầm, một trong những loại máy móc công nghiệp lớn nhất và phức tạp nhất thế giới. Những thiết bị này được sử dụng để xây dựng hệ thống tàu điện ngầm hoặc đào đường bộ, đường sắt xuyên qua núi. Trung Quốc đang chiếm lĩnh thị trường toàn cầu và Ấn Độ là một trong những khách hàng lớn nhất của nước này.

Các công trường xây dựng có thể không phải là mắt xích dễ nhận thấy trong nền kinh tế toàn cầu, khác với những công nghệ AI mà Bắc Kinh cũng đề xuất đưa vào danh sách hạn chế xuất khẩu, hay đất hiếm được sử dụng trong điện thoại thông minh và vũ khí công nghệ cao. Hơn nữa, Trung Quốc có ảnh hưởng lớn trong ngành này nhưng chưa nắm quyền kiểm soát tuyệt đối. Việc tìm cách biến lợi thế đó thành công cụ gây sức ép có thể thúc đẩy các nước khác đẩy nhanh nỗ lực bắt kịp.

“Bắc Kinh ngày càng nhìn nhận vị thế của mình với tư cách nhà sản xuất thiết bị xây dựng chủ chốt trên toàn cầu dưới góc độ chiến lược”, Kyle Chan, nghiên cứu viên tại Viện Brookings, nhận định. “Điều này làm gia tăng rủi ro phụ thuộc và tạo động lực để các quốc gia khác tìm cách giảm thiểu sự lệ thuộc vào Trung Quốc”.

Dù vậy, đây là mục tiêu khó đạt được trong ngắn hạn. Trong khi đó, các cuộc chiến tại Ukraine và Iran đã cho thấy tầm quan trọng quân sự ngày càng tăng của các công trình ngầm. Riêng với Ấn Độ, những biện pháp hạn chế mới dự kiến có hiệu lực vào cuối tháng này còn mang ý nghĩa đặc biệt.

Ngoài máy đào hầm, các biện pháp này còn áp dụng đối với những thiết bị xây dựng khác, bao gồm máy phun bê tông ở độ cao lớn. Bắc Kinh viện dẫn khả năng các thiết bị này được sử dụng cho cả mục đích quân sự lẫn dân sự. Trung Quốc cho biết “những quốc gia và khu vực nhạy cảm có tranh chấp với Trung Quốc” sẽ phải đối mặt với các quy định nghiêm ngặt hơn.

Các nhà lãnh đạo Ấn Độ có lý do để cho rằng cách diễn đạt này đang nhắm đến nước họ.

Biên giới Himalaya giữa hai quốc gia đông dân nhất thế giới từ lâu đã là điểm nóng căng thẳng. Tình hình tại đây lại leo thang vào tuần trước. Ấn Độ đang xây dựng các tuyến đường sắt và đường bộ trong khu vực nhằm rút ngắn thời gian điều động binh sĩ. Những dự án này sẽ cần rất nhiều đường hầm.

Bloomberg Economics nhận định...

“Các biện pháp kiểm soát đối với thiết bị xây dựng chuyên dụng có thể làm chậm một số dự án hạ tầng, trong đó có những công trình chiến lược dọc biên giới Himalaya đang tranh chấp giữa hai nước”.

“Tuy nhiên, việc Trung Quốc siết chặt chế độ kiểm soát xuất khẩu cũng có thể củng cố vị thế của Ấn Độ như một trung tâm sản xuất thay thế. Các nhà sản xuất thiết bị nước ngoài... có động lực mở rộng công suất tại những thị trường lớn như Ấn Độ”.

Chetna Kumar. Để đọc toàn bộ phân tích, nhấn vào đây.

Theo Sun Chenghao, nghiên cứu viên tại Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế thuộc Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, việc đưa các thiết bị hoạt động ở độ cao lớn vào danh sách hạn chế có thể cho thấy Trung Quốc đặc biệt chú ý đến “những địa hình nhạy cảm về mặt chiến lược”.

“Đối với Trung Quốc, mối quan ngại cốt lõi nằm ở việc năng lực kỹ thuật của nước này được sử dụng ở đâu và liệu chúng có thể củng cố hạ tầng quân sự của một quốc gia khác hay không”, Sun nói.

Trước đây, Trung Quốc từng thể hiện sức mạnh với tư cách nhà xuất khẩu máy đào hầm hàng đầu thế giới. Năm 2024, nước này đã trì hoãn nỗ lực của Herrenknecht AG, nhà sản xuất máy đào hầm của Đức có một số cơ sở sản xuất tại Trung Quốc, trong việc bán thiết bị cho Ấn Độ để sử dụng trong các dự án như tuyến đường sắt cao tốc Ahmedabad-Mumbai và hệ thống tàu điện ngầm Delhi.

Người phát ngôn của Herrenknecht cho biết công ty đang nghiên cứu các hạn chế mới nhất của Trung Quốc.

Ajay Srivastava, nhà sáng lập Global Trade Research Initiative có trụ sở tại New Delhi, cho biết Ấn Độ có thể điều chuyển thiết bị từ các công trường khác để phục vụ bất kỳ “dự án ưu tiên” nào. Tuy nhiên, một vấn đề khác là các biện pháp hạn chế mới của Trung Quốc cũng áp dụng đối với linh kiện.

“Khi những máy móc này bị hao mòn nhiều, chúng tôi cần được cung cấp phụ tùng thường xuyên”, Srivastava nói. Điều này đồng nghĩa nguồn máy móc hiện có cũng như hoạt động mua sắm thiết bị mới đều sẽ chịu tác động.

Ấn Độ không phải khách hàng duy nhất mua thiết bị đào hầm của Trung Quốc. Truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết nước này chiếm khoảng 70% thị phần toàn cầu trong ngành. Nhà sản xuất lớn nhất, China Railway Engineering Equipment Group Co Ltd, cho biết thiết bị của họ đang được sử dụng tại 36 quốc gia, trong đó có Đan Mạch và Pháp.

Ngoài Herrenknecht, các nhà sản xuất tại Mỹ và Nhật Bản cũng đang chế tạo những thiết bị có thể thay thế máy móc Trung Quốc. Về dài hạn, các hạn chế của Bắc Kinh có thể mang lại lợi ích cho một số doanh nghiệp trong số này. Tuy nhiên, đối với phần lớn khách hàng, việc nhanh chóng chuyển sang nhà cung cấp khác ngoài Trung Quốc là điều khó thực hiện.

Việc xây dựng năng lực sản xuất trong nước cũng không dễ dàng, dù đây là lựa chọn hấp dẫn đối với một quốc gia rộng lớn như Ấn Độ, nơi đang triển khai các kế hoạch phát triển hạ tầng đầy tham vọng.

Bộ trưởng Giao thông Đường bộ và Đường cao tốc Ấn Độ Nitin Gadkari cho biết nước này đặt mục tiêu đầu tư tới 9,6 tỉ USD vào hoạt động xây dựng đường hầm trong 5 năm tới, đồng thời kêu gọi các doanh nghiệp trong nước sản xuất máy đào hầm. Chính phủ được cho là đang xem xét kế hoạch hỗ trợ trị giá 1,2 tỉ USD dành cho các nhà sản xuất thiết bị xây dựng.

R. Shankar Raman, chủ tịch Larsen & Toubro Ltd., tập đoàn kỹ thuật có trụ sở tại Mumbai, cho biết công ty đang chế tạo nguyên mẫu máy đào hầm. “Nếu thử nghiệm của chúng tôi thành công”, doanh nghiệp có thể tự cung ứng máy móc và bán thiết bị cho các đơn vị khác. Tuy nhiên, ngành sản xuất của Ấn Độ vẫn đang ở giai đoạn phát triển sớm hơn, trong khi Trung Quốc đã sản xuất với quy mô lớn. Do đó, Ấn Độ không có cách nào cạnh tranh về chi phí.

“Nếu các doanh nghiệp vẫn tiếp tục so sánh với mức giá của Trung Quốc và tìm cách nhập khẩu từ nước này”, ông nói, “Ấn Độ sẽ rơi vào thế bất lợi”.