Các quỹ tương hỗ Trung Quốc đang đóng cửa với tốc độ nhanh nhất trong 8 năm, khi hiệu suất yếu và làn sóng nhà đầu tư rút vốn khiến hàng trăm sản phẩm không còn đủ quy mô để tồn tại.

Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, khoảng 256 quỹ chào bán công khai đã bị thanh lý trong năm nay, trong khi 46 quỹ khác cảnh báo nhà đầu tư rằng họ có thể sớm đóng cửa. Điều đó đồng nghĩa số sản phẩm có thể đóng cửa vào cuối năm sẽ vượt 300, mức cao nhất trong năm kể từ kỷ lục năm 2018, thời điểm các cuộc cải cách sâu rộng trong ngành châm ngòi cho làn sóng giải thể.

Trung Quốc đã chứng kiến số lượng quỹ mới ra mắt tăng đều qua các năm, nhờ nỗ lực của chính phủ nhằm định hướng dòng tiền tiết kiệm của hộ gia đình vào thị trường vốn. Tuy nhiên, sự hào hứng của nhà đầu tư đã suy giảm cùng với hiệu suất trì trệ của thị trường, khiến nhiều sản phẩm hứng chịu làn sóng rút vốn và thiếu dòng tiền chảy vào.

Đợt tăng thanh lý mới nhất cũng cho thấy hệ quả của một sáng kiến trong ngành được triển khai năm 2023. Sáng kiến này khuyến khích các công ty quản lý quỹ đầu tư vào chính sản phẩm của mình, nhưng đi kèm quy định buộc quỹ phải đóng cửa sau 3 năm nếu tài sản giảm xuống dưới một ngưỡng nhất định.

"Những sản phẩm có quy mô quá nhỏ, quá ít nhà đầu tư hoặc liên tục kém hơn chỉ số tham chiếu sẽ tốn kém để duy trì và ngày càng khó biện minh cho sự tồn tại", Chen Zunde, nhà quản lý quỹ tại Guangdong Fund Investment Co., cho biết. "Đà điều chỉnh của thị trường trong những tháng gần đây đã làm giảm khẩu vị rủi ro."

Quy định chứng khoán Trung Quốc yêu cầu các nhà quản lý quỹ báo cáo phương án xử lý, chẳng hạn như thanh lý, cho cơ quan quản lý nếu tài sản ròng của quỹ duy trì dưới 50 triệu nhân dân tệ (7,5 triệu USD) trong 60 phiên liên tiếp. Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, phần lớn các quỹ đóng cửa trong năm nay thuộc nhóm này.

Hiệu suất không ổn định khiến nhiều quỹ thiếu dòng tiền chảy vào cần thiết để duy trì hoạt động, trong khi các sản phẩm mới vẫn tiếp tục ra mắt. Chỉ số các quỹ cổ phiếu chủ động của China Securities Index Co. ghi nhận mức lợi suất thường niên hóa 5 năm là -0,8%, dù đã tăng 3,6% trong năm nay.

Cổ phiếu Trung Quốc khởi đầu năm đầy tích cực, được hỗ trợ bởi kỳ vọng phục hồi và cơn sốt trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu. Tuy nhiên, đà tăng suy yếu trong nửa cuối năm do cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực công nghệ nội địa và sức tiêu dùng tiếp tục yếu.

Chỉ số CSI 300 trên diện rộng đã giảm khoảng 6% trong năm 2026, trong khi chỉ số Star 50, vốn tập trung nhiều vào nhóm chip, thu hẹp mức tăng còn khoảng 14%. Các thị trường Trung Quốc đại lục đóng cửa đến hết ngày thứ Tư để nghỉ lễ quốc gia.

"Ngành này cần chuyển hướng, không còn dựa vào các đợt ra mắt mới và những sản phẩm đình đám để thúc đẩy tăng trưởng", Wang Shan, nhà phân tích tại trung tâm nghiên cứu quỹ Trung Quốc của Morningstar, cho biết. "Việc các sản phẩm kém hiệu quả rời khỏi thị trường là một phần lành mạnh trong quá trình ngành chuyển từ theo đuổi quy mô sang chú trọng chất lượng."

Ngay cả với những quỹ có hiệu suất tương đối tốt, sự nhiệt tình suy giảm của nhà đầu tư cũng có thể nhanh chóng gây tổn hại. Great Wall SSE Science and Technology Innovation Board Composite Index Fund, tập trung vào chất bán dẫn và các ngành chiến lược khác được Bắc Kinh thúc đẩy, ra mắt cách đây hơn 1 năm và mang lại mức tăng 23% trước khi chấm dứt hoạt động.

"Nhiều nhà đầu tư cá nhân không nắm giữ quỹ tương hỗ trong dài hạn", Zhang Jingzhong, nhà phân tích tại FOF99 Fund Research Institute, cho biết. "Họ thường mua sau khi một quỹ đã đạt hiệu suất tốt, thay vì tiếp tục đầu tư qua các chu kỳ, từ đó làm tổn hại đến lợi nhuận của chính mình."

Vấn đề dư cung sẽ không biến mất. Bất chấp các đợt đóng cửa liên tiếp, tổng số sản phẩm quỹ chào bán công khai đạt 14.585 vào cuối tháng 8, tăng hơn 10% so với 1 năm trước.

Tình trạng bão hòa của thị trường có thể khiến những bên khác phải thận trọng. Theo một bản tin của Securities Times trên Bloomberg Terminal, một số đợt ra mắt quỹ mới gần đây đã lùi thời hạn huy động vốn do nhu cầu trầm lắng.

Một đợt sụp đổ của thị trường vào năm 2023 cũng gây thiệt hại nghiêm trọng cho lĩnh vực quản lý tài sản, nhưng làn sóng năm nay trở nên trầm trọng hơn do số lượng quỹ được "tổ chức bảo trợ" đóng cửa tăng mạnh.

Được ra mắt trong bối cảnh chính phủ thúc đẩy các biện pháp kích thích năm 2023 nhằm củng cố niềm tin, những quỹ này ban đầu được miễn yêu cầu phải có ít nhất 200 triệu nhân dân tệ tài sản tại thời điểm ra mắt. Tuy nhiên, các quỹ phải chấm dứt hoạt động nếu tài sản không đạt ngưỡng 50 triệu nhân dân tệ sau 3 năm kể từ khi ra mắt. Theo Wang của Morningstar, quy định này đang thúc đẩy gần 100 đợt thanh lý trong năm nay.

"Quỹ tương hỗ thường được ra mắt với rất ít điểm khác biệt so với các sản phẩm hiện có", Zhang của FOF99 Fund cho biết. "Thị trường đơn giản là có quá nhiều sản phẩm tương tự nhau."