Điều này không chỉ bảo vệ nền kinh tế của chính họ mà còn cả các nước láng giềng đang cạnh tranh nguồn hàng. Tuy nhiên, sự may mắn đó đang dần kết thúc.

Để đối phó với cú sốc năng lượng chưa từng có, Trung Quốc và Ấn Độ đã xoay xở đủ mọi cách: từ các thỏa thuận song phương với Tehran cho đến việc thu mua các lô hàng dầu Nga và Iran đang lênh đênh trên biển. Nhưng hiện nay, nguồn cung dự trữ trên biển này đang cạn dần. Tệ hơn nữa, giao thông qua Eo biển Hormuz đang đình trệ; ngay cả những tàu nằm trong danh sách đen chuyên phục vụ các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc cũng không dám mạo hiểm vượt qua sự phong tỏa của Mỹ.

Ấn Độ chắc chắn là quốc gia dễ bị tổn thương hơn trong hai "ông lớn". Nước này không chỉ phụ thuộc vào Vùng Vịnh về dầu thô mà còn cả khí hóa lỏng (LPG) dùng cho nấu nướng — mặt hàng đang thiếu hụt trầm trọng. Với kho dự trữ hạn chế, quốc gia nhập khẩu dầu lớn thứ ba thế giới đã phải tăng cường nhập hàng từ Nga để lấp đầy khoảng trống, phần lớn nhờ vào các lệnh miễn trừ từ Mỹ.

Các nhà lọc dầu cho biết họ vẫn đủ hàng cho tháng tới, nhưng mức giá hiện tại không còn chiết khấu hời như những năm sau khi cuộc xung đột Ukraine bắt đầu. Đồng thời, khối lượng dầu thực tế trên biển đang sụt giảm nhanh chóng.

Vào giữa tháng 2, có khoảng 20 triệu thùng dầu thô Nga được lưu kho trên các tàu chở dầu sẵn sàng để bán. Theo Anoop Singh, trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hải toàn cầu tại Oil Brokerage Ltd., con số này hiện đã giảm xuống dưới 5 triệu thùng. Công ty dữ liệu Vortexa Ltd. thậm chí ước tính con số này chỉ còn gần 3 triệu thùng.

Ấn Độ cũng từng đạt được thỏa thuận song phương với Iran để đảm bảo an toàn cho các tàu chở LPG và các tàu vận tải khác đi qua Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, sau một cuối tuần hỗn loạn khi hai tàu của nước này bị tấn công lúc cố gắng băng qua eo biển, Chính phủ Ấn Độ đã triệu tập đại sứ Tehran và hoãn kế hoạch gửi tàu trống vào Vùng Vịnh để nhận hàng.

Các lô hàng từ Iran — vốn đã là vấn đề nhạy cảm đối với các nhà lọc dầu thận trọng của Ấn Độ do các lệnh trừng phạt — nay đã hoàn toàn bị loại khỏi danh sách sau khi Washington để giấy phép tạm thời cho dầu Iran hết hạn vào cuối tuần qua.

Hệ quả là người tiêu dùng tại quốc gia đông dân nhất thế giới đang chuẩn bị tâm lý cho đợt tăng giá dầu diesel trên diện rộng lần đầu tiên sau 4 năm. Các đợt tăng giá của các doanh nghiệp nhà nước dự kiến diễn ra vào tuần tới sau khi các cuộc bầu cử địa phương kết thúc. Điều này, kết hợp với đồng nội tệ yếu, sẽ kích ngòi lạm phát và bào mòn tăng trưởng kinh tế.

Trung Quốc có vị thế tốt hơn nhờ nhiều năm tập trung vào an ninh năng lượng, sở hữu hơn 1 tỷ thùng dự trữ và quyền lực của nước tiêu thụ lớn nhất thế giới. Dù vậy, ngay cả Bắc Kinh cũng đang cảm thấy sức nóng từ giá cả leo thang khi dòng chảy dầu bị thắt chặt do khủng hoảng năng lượng. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), việc thiếu đi tuyến đường qua Eo biển Hormuz đã khiến nguồn cung toàn cầu giảm 10% trong tháng trước.

Các nhà máy lọc dầu quốc doanh của Trung Quốc đã bắt đầu cắt giảm công suất. Với việc dầu Iran không còn được miễn trừ khỏi các hạn chế tại Hormuz do lệnh phong tỏa của Mỹ, áp lực đang đè nặng lên các nhà máy lọc dầu tư nhân (thường được gọi là các "ấm trà" - teapots). Nhóm này chiếm tới 1/5 năng lượng lọc dầu của Trung Quốc và đang phải đối mặt với cả giá cao lẫn nguồn cung giảm.

Xavier Tang, nhà phân tích thị trường cấp cao tại Vortexa, dự báo lượng dầu Iran đang vận chuyển sẽ giảm xuống khi lệnh phong tỏa của Mỹ cắt đứt luồng cung ổn định. Hiện tại, ước tính Iran có khoảng 160 triệu thùng dầu "trên mặt nước" (đã bốc hàng và đang vận chuyển) — chỉ thấp hơn một chút so với mức tháng 2 trước khi chiến tranh nổ ra.

Mặc dù con số này vẫn ở mức ổn định so với lịch sử, nhưng việc giá dầu Nga tăng đã kéo giá dầu Iran lên theo. Những mức chiết khấu sâu trước đây cho các loại dầu như ESPO của Nga hay dầu Iran nay đã biến thành mức phí chênh lệch (premium), khi người mua đổ xô đi tìm hàng thay thế cho các lô hàng từ Trung Đông bị gián đoạn.

"Toàn bộ châu Á đang đối mặt với nguồn cung dầu cực kỳ hạn chế," ông Singh của Oil Brokerage nhận định. "Mỗi ngày trôi qua, cuộc chiến lại gây tổn thương cho nhiều quốc gia hơn và không chừa một ai."

— Với sự hỗ trợ từ Rakesh Sharma và Weilun Soon