Bệnh bụi phổi silic là một kẻ giết người đã tồn tại hàng thiên niên kỷ. Đây là một căn bệnh nghề nghiệp không thể chữa khỏi, gây ra bởi việc hít phải bụi chứa các hạt silica tinh thể có thể hô hấp (RCS) nhỏ li ti, sắc cạnh, được giải phóng khi cắt hoặc nghiền các vật thể như đá hoặc sỏi. Những kẻ xâm nhập này, mỗi hạt có chiều rộng chưa bằng một phần mười sợi tóc người, rất khó bị cơ thể ngăn chặn; lớp chất nhầy không thể cản được chúng. Khi tích tụ, các hạt RCS dần phá hủy phổi, gây viêm, để lại sẹo, làm phổi co lại và xơ cứng. Trên đường đi, bụi silica còn có thể gây ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, rối loạn tự miễn và suy thận. “Tôi ước gì các bệnh nhân mắc bệnh bụi phổi silic của mình chỉ bị ung thư phổi,” bác sĩ chuyên khoa phổi Jane Fazio từ Đại học California, Los Angeles, người đang nghiên cứu một làn sóng các ca bệnh mới tại Mỹ, cho biết. “Ung thư phổi còn có thể cắt bỏ được.”

Trong lịch sử gần đây, bệnh bụi phổi silic thường liên quan đến hàng chục năm làm việc cường độ cao xung quanh môi trường bụi độc hại. Các bác sĩ đã quen với việc chẩn đoán bệnh cho các thợ mỏ ở độ tuổi 60 và 70. Nhưng làn sóng bệnh nhân mà Fazio và những người khác đang nghiên cứu lại có vẻ giống với Tyler Jordan, 32 tuổi. Từng là một thợ cắt đá khỏe mạnh, Jordan vào năm 2022 nhận thấy mình không còn có thể hít một hơi thật sâu, và từ đó đến nay vẫn vậy.

Jordan cảm thấy không khỏe trong nhiều tuần trước khi gặp bác sĩ lần đầu, liên tục sốt và ớn lạnh. Vợ anh, Caitlin, đã bắt anh đi khám sau khi anh gục ngã vì cơn đau nhói ở lưng. Một bác sĩ nói rằng anh còn quá trẻ để mắc bệnh bụi phổi silic, cho đến khi có kết quả sinh thiết lá phổi bị dính vào thành ngực. Một chuyên gia kết luận Jordan đã mắc bệnh do hít phải bụi silica từ các tấm thạch anh nhân tạo thời thượng, trong lúc làm việc cho cha mình để biến chúng thành mặt đá bếp. Theo sau đó là hóa trị, lọc máu, trầm cảm, suy thận, ghép thận và một cuộc phẫu thuật nhạy cảm hơn để giảm thiểu các tác dụng phụ tàn khốc lên cơ quan sinh sản của anh.

Là cha của ba đứa con, Jordan từng đạp xe leo núi, trượt ván tuyết và chơi khúc côn cầu. Giờ đây, các hoạt động cơ bản cũng khiến anh kiệt sức hoặc gặp nguy hiểm. Và các ca ghép tạng thường không kéo dài hơn một hoặc hai thập kỷ, vì vậy anh có thể sẽ cần thêm vài lần ghép thận hoặc phổi nếu may mắn. “Ngay bây giờ, tôi chỉ tập trung vào các con,” anh nói. “Tôi có thể chơi ném đĩa với chúng, nhưng tôi đứng một chỗ, và nếu chúng ném trượt, chúng phải tự đi nhặt đĩa.” Con gái anh, Faith, là con cả, năm nay 11 tuổi.

Gia đình năm người đã chuyển từ Colorado đến Missouri để có chi phí sinh hoạt rẻ hơn và nhận được nhiều sự giúp đỡ hơn từ gia đình vợ. “Thật khó để trở thành một hình mẫu tốt, và tôi không thể là một người chăm chỉ - để cho chúng thấy sự chăm chỉ, giống như cha tôi,” Jordan nói. Anh đã luôn mong muốn được thừa kế Jordan Marble & Granite, doanh nghiệp mặt đá bếp của cha mẹ anh, Jimmy và Tina. Thay vào đó, anh nhận được quả thận của cha mình.

Jordan là một trong hàng trăm công nhân trên khắp nước Mỹ gần đây đã kiện các nhà sản xuất tấm thạch anh nhân tạo, cáo buộc họ bán một sản phẩm độc hại không cần thiết và trình bày sai lệch về những rủi ro của nó. Sở Y tế Công cộng California, cơ quan theo dõi các trường hợp này một cách có hệ thống nhất, đã xác định hơn 600 ca chẩn đoán bệnh bụi phổi silic trong tiểu bang có liên quan đến đá nhân tạo (đôi khi được gọi là đá “chế tác”), loại đá chứa nồng độ silica cao hơn nhiều so với các sản phẩm đá cẩm thạch và granit tự nhiên mà nó đã thay thế. Hầu hết các bệnh nhân đó là người gốc Latinh; gần như tất cả đều là nam giới. Độ tuổi chẩn đoán trung bình của họ là 46, và 35 người trong số những người California đó đã chết vì căn bệnh này, ở độ tuổi trung bình là 52.

Hơn 6.000 công nhân mắc bệnh bụi phổi silic do đá nhân tạo đã được xác định trên toàn thế giới, và nhiều người khác có thể đang gặp rủi ro. Các nhà khoa học dự báo sẽ có hàng nghìn ca bệnh mỗi năm trong số các công nhân chế tác đang mài, đánh bóng, cắt và tùy chỉnh các tấm đá của nhà sản xuất để tạo ra những mặt đá bếp mà người tiêu dùng mong muốn. Những tấm đá đó ngày càng có nhiều thạch anh nhân tạo, loại vật liệu đã tăng vọt về mức độ phổ biến trong những thập kỷ gần đây. Khi bang Queensland của Úc tiến hành kiểm tra các thợ chế tác của mình, họ phát hiện ra rằng gần 1/5 người mắc bệnh bụi phổi silic. Trong vòng vài năm, Úc đã cấm sử dụng các tấm đá nhân tạo, có hiệu lực từ năm 2024. Tại Mỹ, một số quan chức đang thúc đẩy làm điều tương tự. Những người khác lại đang hành động để bảo vệ các nhà sản xuất trước các vụ kiện.

Các nhà sản xuất đá nhân tạo, dẫn đầu là Cambria Co., đã khẳng định rằng sản phẩm của họ không phải là vấn đề. Cambria, công ty không trả lời các câu hỏi chi tiết, đã đổ lỗi cho các căn bệnh như của Jordan là do các doanh nghiệp nhỏ như của cha mẹ anh, cho rằng hồ sơ hoạt động của các xưởng nội bộ của công ty cho thấy các tấm đá có thể được chế tác một cách an toàn. Một phần cơ sở cho tuyên bố đó, theo lời khai của giám đốc nghiên cứu Cambria Jon Grzeskowiak tại phiên tòa của Jordan vào mùa xuân này, là việc lấy mẫu không khí trong các xưởng của Cambria cho thấy mức silica thấp hơn “mức hành động” do Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp (OSHA) đặt ra. “Chúng tôi có kết quả giám sát không khí xác nhận rằng tất cả các mức bụi đều dưới mức hành động trong các xưởng của chúng tôi,” Grzeskowiak đã làm chứng.

Tuy nhiên, một cuộc điều tra của Bloomberg Businessweek cho thấy trong thập kỷ qua, điều đó thường không đúng. Các hồ sơ bí mật của công ty mà Businessweek xem xét đã nêu chi tiết hàng chục trường hợp mức bụi vượt ngưỡng đó trong các xưởng của Cambria - trong một số trường hợp, còn vượt xa. Hàng nghìn trang tài liệu công ty, hồ sơ tòa án và bản ghi lời khai càng làm phức tạp thêm câu chuyện của công ty, cũng như các cuộc phỏng vấn với các nhà khoa học, bác sĩ, luật sư, cơ quan thực thi pháp luật, chủ xưởng chế tác và những công nhân có cuộc sống bị đảo lộn bởi bụi.

Silica là tên gọi thông thường của silicon dioxide, một trong những vật liệu phong phú nhất trên Trái Đất. Nó được tìm thấy trong cát và thủy tinh cũng như tất cả các loại đá, và nó an toàn khi chỉ nằm trơ trong một tấm đá trong nhà bếp của bạn. Loại tinh thể mới là loại đáng lo ngại. Và các nghiên cứu từ Viện Quốc gia về An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp (NIOSH), nhóm nghiên cứu tại nơi làm việc của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh, đã phát hiện ra rằng việc chế tác thạch anh nhân tạo giải phóng nhiều RCS hơn so với các vật liệu truyền thống.

Điều đó không có gì đáng ngạc nhiên. Trong khi đá cẩm thạch chứa 5% hoặc ít hơn silica tinh thể và đá granit có tỷ lệ cao nhất khoảng 45%, con số này đối với thạch anh nhân tạo có thể lên tới 93%. Các thành phần khác bao gồm chất kết dính nhựa với các thành phần độc hại và chất gây ung thư có thể làm cho sản phẩm còn nguy hiểm hơn đối với công nhân, theo một báo cáo của cơ quan an toàn California Cal/OSHA. Các hạt mà thạch anh nhân tạo giải phóng cũng nhỏ hơn, khiến chúng dễ dàng “xâm nhập sâu vào đường hô hấp,” ban tiêu chuẩn của Cal/OSHA đã viết, và coi việc chế tác thạch anh nhân tạo là “rất độc hại.” Cal/OSHA đang thực hiện các bước để cấm chế tác các sản phẩm như vậy, và NIOSH đã nói rằng cách tiếp cận an toàn nhất cho các xưởng là sử dụng các tấm đá có ít hoặc không có silica tinh thể.

Trong các cuộc phỏng vấn với Businessweek, hơn một chục công nhân chế tác mắc bệnh bụi phổi silic hiện đang kiện các nhà sản xuất khác nhau nói rằng họ không hề biết đá nhân tạo nguy hiểm đến mức nào đối với phổi của họ khi họ bắt đầu mài nó. “Mối quan tâm của chúng tôi là bị đè bẹp nhiều hơn” nếu một tấm đá bị lật, Wade Hanicker, một thợ chế tác ở Florida, nói. Anh và những người khác cho biết đại diện từ các nhà sản xuất tấm đá thường xuyên đến thăm để quảng bá các dòng sản phẩm hoặc tặng quà mà không hề lên tiếng về các lo ngại an toàn. Chủ các xưởng chế tác, thường là các doanh nghiệp nhỏ, do gia đình tự quản, cũng nói điều tương tự. “Chúng tôi đã bị lừa dối để tin rằng ngay từ đầu nó cũng giống như đá tự nhiên, chế tác nó như đá tự nhiên, đối xử với nó như đá tự nhiên,” Tina Jordan nói. “Hoàn toàn bị lừa.”

Các công nhân chế tác nói rằng họ sẽ không bao giờ làm công việc đó nếu họ hiểu được cái giá phải trả. Bệnh bụi phổi silic đã khiến một số người sống trong sự xấu hổ, cảm thấy bất lực, vô dụng, không có tương lai. Một người nói anh cảm thấy mình như một món đồ nội thất. Một người khác so sánh mình với một quả bơ trông đẹp bên ngoài nhưng đã thối rữa bên trong.

Một số công nhân đã phát biểu với điều kiện giấu tên vì sợ bị trả thù, hoặc từ các nhà sản xuất hoặc từ cơ quan di trú của Tổng thống Donald Trump. Luật sư Raphael Metzger, người đại diện cho nhiều công nhân chế tác không có giấy tờ đang kiện các nhà sản xuất, đã cáo buộc trong một hồ sơ tòa án ở California vào tháng 1 rằng các bị đơn đã đe dọa bất hợp pháp khách hàng của ông về tình trạng nhập cư của họ, bao gồm cả việc ép họ xuất trình giấy tờ tùy thân trong các buổi lấy lời khai. Ông cũng cho biết trong một bản khai có tuyên thệ rằng một nguyên đơn, vợ của một công nhân mắc bệnh bụi phổi silic, gần đây đã bị một người đàn ông đeo mặt nạ tấn công bên ngoài nhà cô. Người này gọi tên cô, “nói với cô rằng nếu cô và chồng không ngừng nói chuyện với luật sư, hắn sẽ giết họ,” và dùng một vật cùn đánh vào đầu cô.

Các bị đơn trong các vụ kiện này đã phủ nhận hành vi sai trái. Họ bao gồm một loạt các công ty trong chuỗi cung ứng mặt đá bếp, trong đó có các nhà bán lẻ như Costco, Home Depot, Ikea và Lowe’s; các nhà phân phối trung gian; cũng như các nhà sản xuất nước ngoài như Caesarstone, Cosentino và Hyundai L&C, những công ty có sản phẩm bao gồm các tấm thạch anh nhân tạo. Nhưng không có bị đơn nào có nhiều rủi ro hơn Cambria, nhà sản xuất nội địa lớn nhất của loại vật liệu nhân tạo này. Cambria, một công ty gia đình ở Minnesota, sản xuất các tấm đá nhân tạo bằng thạch anh từ các mỏ của riêng mình. Giám đốc điều hành (CEO) Marty Davis là một nhà tài trợ lớn cho Trump, người đã tiếp đón tổng thống tại nhà mình, đến thăm ông tại Phòng Bầu dục, cho vay 5 triệu USD để giúp ra mắt trang mạng xã hội Truth Social của ông, và khuyến khích những nỗ lực của ông nhằm lật ngược kết quả bầu cử năm 2020. (Khi được hỏi sau đó về các tin nhắn văn bản trong đó ông đưa ra những bình luận như “Tôi đã nói với Tổng thống rằng có gian lận trên diện rộng ở Minnesota,” Davis nói, “Tôi đã cung cấp thông tin hoặc ý kiến về những gì tôi nghĩ họ cần làm để điều tra,” Talking Points Memo đưa tin vào năm 2022.)

Để trả lời các câu hỏi, Cosentino cho biết họ sẽ không bình luận về vụ kiện đang diễn ra, nhưng họ “bảo vệ sự an toàn của các sản phẩm và việc sử dụng các quy trình an toàn phù hợp” và rằng “các vật liệu gốc silica,” bao gồm cả các tấm đá của họ, có thể gây nguy hiểm cho công nhân “nếu được xử lý không đúng cách.” Home Depot cho biết trong một tuyên bố rằng họ muốn mọi người trong chuỗi cung ứng của mình được an toàn và mong đợi các nhà chế tác “tuân thủ các luật và quy định hiện hành.” Caesarstone và Ikea từ chối bình luận, với lý do vụ kiện đang diễn ra; Costco và Lowe’s không trả lời các câu hỏi, cũng như Hyundai L&C (không phải công ty sản xuất ô tô). Tại một phòng xử án ở Los Angeles vào mùa đông này, sau một cuộc trao đổi với một thẩm phán về việc ước tính số người có khả năng tử vong do phơi nhiễm silica, luật sư của Hyundai, Rey Yang, đã trầm ngâm: “Bạn có thể sống một cuộc đời không có rủi ro nào, và rồi bạn sẽ ở đâu?”

Trong một email năm 2023 gửi đến các lãnh đạo hiệp hội thương mại và công ty, bao gồm cả Davis của Cambria, một giám đốc cấp cao về quan hệ chính phủ của Home Depot đã vạch ra chiến lược làm thế nào để ngăn chặn lệnh cấm đá nhân tạo của California. Trong email, mà sau này Businessweek đã xem được, ông viết rằng công ty vận động hành lang của nhà bán lẻ đồng ý rằng “việc thành lập một ủy ban cố vấn các bên liên quan là một cách tốt để làm chậm mọi thứ một chút và là một giải pháp thay thế hiệu quả.”

Luật sư trưởng của Cambria, Rebecca Shult, đã làm chứng rằng những người có câu hỏi đều được chào đón đến xem trực tiếp các cơ sở của họ. Cambria đã từ chối yêu cầu của Businessweek về một chuyến tham quan và phỏng vấn ban lãnh đạo; người phát ngôn, luật sư nội bộ và bên ngoài, và CEO của công ty đã không trả lời các câu hỏi chi tiết sau đó. Tại tòa, các công ty đã lập luận rằng họ đã thẳng thắn về sự cần thiết phải chế tác các tấm đá của họ một cách cẩn thận, và rằng lỗi về bệnh tật của công nhân thuộc về các xưởng chế tác của bên thứ ba đã cắt xén quy trình theo đúng nghĩa đen và nghĩa bóng. “Vấn đề nằm ở quy trình, không phải sản phẩm,” Shult nói với các nhà lập pháp vào tháng 1. Bởi vì các sản phẩm đá khác cũng chứa silica, bà nói với Cal/OSHA tại một phiên điều trần vào tháng 3, việc cấm các sản phẩm như của Cambria “có thể mang lại một cảm giác an toàn giả tạo nguy hiểm.”

Trong khi Cal/OSHA đang thực hiện các bước để ban hành một lệnh cấm tương tự như của Úc, Quốc hội Mỹ lại đang soạn thảo một loại hạn chế khác. Một dự luật đã được ủy ban thông qua vào tháng 6 sẽ miễn trừ trách nhiệm cho các nhà sản xuất khỏi các vụ kiện về các tấm đá của họ, mà dự luật đề xuất cho rằng “vốn không nguy hiểm.” Nếu được thông qua và được Tổng thống Trump ký thành luật, luật này sẽ yêu cầu bác bỏ hàng trăm vụ kiện đang chờ xử lý của các công nhân làm mặt đá bếp, thay vào đó quy trách nhiệm cho các xưởng nhỏ do gia đình tự quản, nơi các cơ quan thực thi pháp luật thường xuyên phát hiện các vi phạm an toàn.

“Tôi sẵn sàng cho nó bất cứ thứ gì”

Cambria thường khoe khoang về thành công của mình trong việc kiểm soát mức độ RCS trong các xưởng chế tác nội bộ của mình, cho rằng họ đã chứng minh sản phẩm của mình có thể được chế tác an toàn khi tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn của Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp. “Chúng tôi biết rằng công nhân có thể được bảo vệ bằng cách tuân theo quy định của OSHA và kiểm soát phơi nhiễm silica dưới giới hạn phơi nhiễm cho phép,” Shult làm chứng tại một phiên điều trần của quốc hội vào tháng 1. “Và trên thực tế, tại các xưởng của chúng tôi, chúng tôi kiểm soát phơi nhiễm dưới mức hành động, tức là bằng một nửa PEL.”

Tuy nhiên, hồ sơ của công ty mà Businessweek xem xét lại vẽ nên một bức tranh khác. Kể từ khi các yêu cầu hiện tại của OSHA có hiệu lực khoảng tám năm trước, việc lấy mẫu không khí do Cambria ủy quyền đã hàng chục lần phát hiện phơi nhiễm RCS trên ngưỡng mà công ty khẳng định họ đang duy trì ở mức dưới. Trong số 65 lô thử nghiệm không khí mà Cambria đặt hàng tại các cơ sở chế tác của mình ở Mỹ, 30 lô cho thấy nồng độ RCS ở một số khu vực đã vượt quá mức hành động của OSHA. Sáu lô ghi nhận mức RCS cũng vượt quá giới hạn phơi nhiễm cho phép.

Các hồ sơ, được phát hiện trong các vụ kiện đang diễn ra và được chia sẻ với các cơ quan quản lý của California, bao gồm các thử nghiệm được tiến hành cho Cambria tại các xưởng chế tác nội bộ ở California, Indiana, Minnesota và Ohio. Những gì chúng cho thấy là “đáng báo động,” Deborah Berkowitz, người từng là chánh văn phòng của OSHA dưới thời Tổng thống Barack Obama, nói, “và rõ ràng mâu thuẫn với lời khai của họ tại phiên điều trần khi họ muốn Quốc hội cấp cho họ một tấm thẻ miễn tội.”

Vụ kiện này đặt ra một mối đe dọa sống còn đối với ngành công nghiệp đá nhân tạo, đặc biệt là đối với Cambria, công ty chỉ sản xuất các tấm thạch anh nhân tạo. “Nguồn lực khổng lồ cần thiết để bào chữa chống lại các vụ kiện này, cùng với rủi ro tiềm tàng về các phán quyết gây thiệt hại nặng nề, đặt một gánh nặng to lớn lên chúng tôi,” Shult nói với các nhà lập pháp. “Phí pháp lý cho chỉ một phiên tòa có thể lên tới hàng triệu đô la, và chúng tôi hiện đang bào chữa cho 400 vụ kiện.” (Con số này hiện đã hơn 600, và còn nhiều vụ khác đang được chuẩn bị, theo luật sư James Nevin, người có công ty đại diện cho nhiều nguyên đơn.) Các bồi thẩm đoàn đã ra phán quyết chống lại Cambria trong hai trong ba vụ đã có phán quyết, bao gồm cả vụ của Jordan, trong đó nhà sản xuất nợ khoảng 7,7 triệu USD cho Jordan và vợ anh. Công ty đã dàn xếp một số vụ khác với các điều khoản không được tiết lộ.

Cambria đã kêu gọi các bồi thẩm đoàn xem sản phẩm của mình không phải là mối đe dọa đối với sự an toàn của công nhân mà là một lợi ích cho sức khỏe của con cái họ. “Tất cả chúng ta đều cắt thịt gà trên mặt đá bếp của mình, và tất cả chúng ta đều có những đứa trẻ đôi khi ăn trên mặt đá bếp,” luật sư của công ty, Lindsay Weiss, nói trong một phiên tòa năm 2024. Bởi vì sản phẩm của Cambria ít xốp hơn, bà lập luận, nó vệ sinh hơn: “Nó an toàn hơn cho chúng ta.”

Biến đá tự nhiên thành đá nhân tạo có phần giống như biến khoai tây thành khoai tây chiên Pringles. Đá được khai thác từ các mỏ, sau đó được nghiền thành bột; trộn với nhựa, thuốc nhuộm và đôi khi là kim loại; đổ vào khuôn; khử khí; nướng trong lò; sau đó được đánh bóng và đóng gói để các xưởng chế tác biến thành mặt đá bếp. Quá trình này, được phát minh ở Ý nửa thế kỷ trước, đã được gia đình Davis ở Minnesota phổ biến ở Mỹ trong vài thập kỷ qua, những người trước đây đã kiếm được bộn tiền từ các sản phẩm phô mai và váng sữa. Các cửa hàng nhỏ lẻ lấy đá nhân tạo từ các công ty như Cambria, cũng như các khách hàng thượng lưu của họ, đã nhanh chóng nhận thấy những ưu điểm của sản phẩm. “Thứ họ muốn là đá cẩm thạch bền như đá granit,” Jimmy Jordan nói. So với một số loại đá tự nhiên, loại nhân tạo dễ gia công hơn (ít sứt mẻ), dễ giữ sạch (ít thấm hút) và dễ tùy chỉnh (có thể nhuộm bất kỳ màu nào bạn muốn).

Tyler Jordan bắt đầu lân la quanh xưởng của cha mẹ mình, một đồng nghiệp sau này sẽ làm chứng, khi cậu còn “cao đến đầu gối một củ khoai tây chiên.” Đến năm 8 tuổi, họ đưa cậu vào biên chế để làm một số công việc văn phòng. Cậu làm việc chế tác bán thời gian ở trường trung học, sau đó là toàn thời gian trong phần lớn thập kỷ sau khi tốt nghiệp vào năm 2012. (Hai lần nghỉ ngắn: khi Jimmy tạm thời sa thải cậu vì đi làm muộn quá thường xuyên, và khi cậu tạm thời nghỉ việc vì thất vọng rằng Jimmy không giao cho cậu đủ trách nhiệm.) Khi 18 tuổi, Jordan gặp Caitlin, lúc đó 21 tuổi, người được một người bạn dụ đến một buổi tụ tập với lời hứa hão về món guacamole. Họ kết hôn vài năm sau đó và có ba đứa con khi anh 26 tuổi.

Cuộc sống không phải lúc nào cũng màu hồng như tranh của Norman Rockwell, như các luật sư của Cambria sau này sẽ chỉ ra. Năm 2019, Jordan và Caitlin đã có một thời gian ngắn ly thân, mà anh đã làm chứng tại phiên tòa có thể liên quan đến việc sử dụng rượu của anh. Vài năm trước đó, anh đã được điều trị nội trú sau một cơn khủng hoảng sức khỏe tâm thần do trộn lẫn rượu và thuốc ADHD theo toa. Nhưng anh đã có một cuộc sống tốt đẹp, neo đậu bởi công việc kinh doanh của gia đình.

Trên hết, Jordan yêu quý cái xưởng. “Anh ấy luôn mỉm cười, ngay cả khi cha anh ấy đang la mắng,” một cựu đồng nghiệp đã làm chứng vào đầu năm nay. Công việc đủ năng động để phù hợp với chứng ADHD của anh, Jordan nói, “gần như một trạng thái thiền.” Biến những tấm đá lớn thành những mặt bàn đẹp đẽ trong khi nghe Toby Keith hoặc My Chemical Romance qua tai nghe là một cảm giác tuyệt vời. Anh cảm thấy tự hào khi thấy khách hàng hài lòng trong quá trình lắp đặt và giúp biến những ngôi nhà của họ thành tổ ấm. Và anh yêu thích việc được làm việc cùng cha mình, chứng kiến công việc kinh doanh phát triển. “Chúng tôi, xin lỗi vì chơi chữ, là những ngôi sao nhạc rock,” Jimmy làm chứng vào tháng 4, nhớ lại những ngày đầu trong ngành. “Mặt đá granit, đó là những thứ gây ấn tượng mạnh.”

Nhưng công việc kinh doanh đang thay đổi. Chế tác đá nhân tạo, chủ yếu từ Cambria, sẽ trở thành phần lớn công việc của gia đình Jordan vào những ngày đầu của chính quyền Trump đầu tiên. Trên khắp nước Mỹ, nhu cầu đã tăng khoảng tám lần trong vòng một thập kỷ. Jordan nhớ lại tấm đá đầu tiên có màu xanh nổi bật như thế nào, và cả cách các đại diện công ty khác nhau đã nói cách xử lý nó: “Họ bảo chúng tôi hãy đối xử với nó như đá tự nhiên. Không ai từng nói với chúng tôi rằng nó tồi tệ hơn rất, rất nhiều.” Jimmy đã đưa anh theo trong một chuyến đi đến Minnesota để xem đá nhân tạo được sản xuất tại trụ sở của Cambria, với một điểm dừng tại cửa hàng pizza gần đó để tôn vinh di sản sữa của gia đình Davis - được phục vụ trên những mặt đá nhân tạo đại diện cho tương lai của họ. “Sở hữu gia đình, sản xuất tại Mỹ, tôi nghĩ đó là điều tuyệt vời nhất,” Jordan nhớ lại.

Tuy nhiên, vào thời điểm đó, Chest, tạp chí của Hiệp hội Bác sĩ Lồng ngực Hoa Kỳ, đã xuất bản một bài báo hiện có tựa đề “Bệnh bụi phổi silic do đá nhân tạo: Sự tái bùng phát bệnh tật trong số các công nhân làm đá nhân tạo,” mô tả một đợt bùng phát các ca bệnh ở Israel. Tựa đề ban đầu của bài báo năm 2012 đó, đã được rút lại sau khi Caesarstone dọa kiện, gọi nó là “Bệnh bụi phổi silic CaesarStone.” (Theo New York Times, biên tập viên của tạp chí khi đó cho biết sự thay đổi được thực hiện không phải do các mối đe dọa pháp lý, mà vì vấn đề này rộng hơn một nhà sản xuất.) Các nghiên cứu tương tự đã theo sau. Đến năm 2020, khi thị trường toàn cầu cho đá nhân tạo được ước tính khoảng 21 tỉ USD, hơn 500 ca bệnh đã được ghi nhận ở các quốc gia bao gồm Trung Quốc, Canada, Ý và Tây Ban Nha.

Năm 2023, chủ sở hữu và chủ tịch của Cosentino, Francisco Martinez, đã đạt được một thỏa thuận nhận tội với chính quyền Tây Ban Nha, trong đó ông bị kết tội năm tội danh gây thương tích nghiêm trọng do sơ suất nghiêm trọng và chấp nhận bản án sáu tháng tù treo. Trong các tuyên bố qua email, Cosentino cho biết thỏa thuận này liên quan đến năm công nhân tại một xưởng chế tác “những người cho rằng họ không nhận được đủ cảnh báo về sức khỏe và đã gặp phải các ảnh hưởng xấu đến sức khỏe,” rằng trên thực tế “Cosentino không che giấu thông tin về các rủi ro liên quan đến các bề mặt của mình có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe của bất kỳ công nhân chuyên nghiệp nào,” và rằng vấn đề này “không tạo tiền lệ cho bất kỳ vụ việc nào trong tương lai.” Phán quyết của thẩm phán trong vụ án cho biết Martinez trong nhiều năm đã không cung cấp cho các xưởng chế tác bất kỳ thông tin nào về rủi ro của sản phẩm, mặc dù ông đã nhận thức được chúng và một số nhân viên của chính ông đã mắc bệnh bụi phổi silic.

Cuối năm đó, chính quyền Úc đã phê duyệt lệnh cấm toàn ngành, một động thái mà cơ quan an toàn lao động của nước này đã coi là “cách duy nhất để đảm bảo rằng một thế hệ công nhân Úc khác không mắc bệnh bụi phổi silic.” Đến lúc đó, rõ ràng là Mỹ cũng không thoát khỏi. Một bài báo do Fazio, bác sĩ chuyên khoa phổi của UCLA, và một số đồng nghiệp công bố đã báo cáo 52 trường hợp bệnh bụi phổi silic liên quan đến việc chế tác đá nhân tạo ở California. Mười trong số 52 người đó đã tử vong.

Khi Jordan được chẩn đoán mắc bệnh bụi phổi silic, anh đã nghe theo lời khuyên của bác sĩ và nghỉ việc, nhưng chỉ trong vài tháng, các triệu chứng của anh vẫn trở nên tồi tệ hơn. Phát ban bao phủ chân anh. Viêm mạch máu làm sưng chân và bàn chân cho đến khi giày của anh không còn vừa, và hóa trị cũng không giúp được gì nhiều. Tệ hơn nữa, chức năng thận của anh đang suy giảm. “Khi Tyler bị bệnh,” Caitlin sau này sẽ làm chứng, “tôi giải thích nó giống như một công tắc đèn bật và tắt.”

Sau đó là hàng nghìn giờ lọc máu, đầu tiên là ở bệnh viện và một phòng khám ngoại trú, sau đó là qua đêm tại nhà. Cân nặng của anh dao động 65 pound (khoảng 29,5 kg), để lại những vết rạn da. Các con anh đã chứng kiến anh bị co giật trong một chuyến đi xe. Cậu con trai 2 tuổi của anh đã học nói từ “lọc máu” và cô con gái 9 tuổi đã giúp lắp đặt máy. Anh đã nghĩ về cái chết. “Có những ngày tôi suy sụp, nói rằng không thể nào tiếp tục lọc máu được nữa, nó quá sức chịu đựng,” anh nhớ lại. Sự giải thoát đến khi cha anh được chấp thuận làm người hiến thận. “Tôi sẽ cho nó bất cứ thứ gì,” Jimmy nói. “Tôi sẽ nói với các bác sĩ, nếu ông thấy bất cứ thứ gì trong tôi mà nó cần, hãy lấy nó đi.”

“Biết rằng ông đã giúp tôi thật tuyệt vời,” Jordan nói. Sau ca cấy ghép, anh đã lấy lại được phần nào sức sống. Nhưng các biến chứng từ một stent đã yêu cầu một cuộc phẫu thuật dương vật khiến anh trở nên hỗn loạn cả trong phòng ngủ và phòng tắm. “Tôi không còn như xưa ở chỗ đó nữa,” anh nói. Anh chỉ có thể đi vệ sinh khi ngồi xuống. “Thật tệ,” anh nói, trích dẫn những câu hỏi ngây thơ nhưng đau lòng từ các con. “Điều đó khá khó khăn. Nhưng vâng, đó là—” Anh dừng lại. “Tôi đoán đó là cuộc sống bây giờ.”

Chạy qua sân cũng khiến Jordan kiệt sức. Trong khi các hóa đơn y tế đẩy gia đình vào cảnh nợ nần, một cuộc trò chuyện với bác sĩ về công việc tương lai đã thất bại: “Tất cả những công việc tôi đề cập, bà ấy đều nói, ‘Anh không thể làm được.’” Hàn có nghĩa là khói. Mộc có nghĩa là bụi.

Jordan và vợ đã kiện 20 công ty, cáo buộc sự sơ suất và các hành vi kinh doanh lừa đảo. Họ cáo buộc Cambria và các nhà sản xuất tấm đá khác đã bán các sản phẩm bị lỗi quá nguy hiểm để sử dụng, trình bày sai về các sản phẩm đó và không cảnh báo đúng cách về các mối nguy hiểm của chúng. Họ cũng kiện các nhà sản xuất thiết bị được sử dụng với các tấm đá hoặc để bảo vệ các thợ chế tác khỏi chúng, cho rằng họ đã trình bày sai về cách sản phẩm của họ sẽ hoạt động với thạch anh nhân tạo giàu silica. Giống như các nguyên đơn khác, Jordan nói anh hy vọng vụ kiện của mình sẽ giúp buộc các nhà sản xuất từ bỏ đá nhân tạo. Anh bác bỏ tuyên bố của họ rằng Jordan Marble & Granite phải chịu trách nhiệm về tình trạng của anh. “Không hề,” anh nói. “Cha tôi khá là nghiêm khắc về vấn đề an toàn.”

Tại một buổi lấy lời khai vào năm ngoái trong vụ án của Jordan, một trong những luật sư của bị đơn đã hỏi cha anh rằng liệu ông có “suy nghĩ lại về những gì có thể Tyler đã làm khác đi, để cậu ấy là người không may mắc bệnh bụi phổi silic, chứ không phải những người khác trong xưởng không?”

“Tôi liên tục nghĩ về điều đó,” Jimmy làm chứng, sau khi bật khóc trước một phiên bản trước đó của cùng một câu hỏi. “Nhưng không có gì mà nó đã làm nhiều hơn hay khác đi so với bất kỳ ai khác.”

“Có điều gì ông ước mình đã làm khác đi không?” một luật sư của công ty hỏi ông. “Không,” Jimmy trả lời. “Tôi đã làm mọi thứ tôi nghĩ mình có thể làm. Tôi đã làm nhiều hơn những gì tôi nghĩ chúng tôi cần.”

Jimmy mô tả một dàn quạt hút bụi, quạt thông gió 3 foot (khoảng 0,9 mét), sàn nhà ướt và máy móc cắt trị giá 500.000 USD mà ông đã mua để cố gắng giữ an toàn cho nhân viên của mình. Khi bị ép, ông nói rằng ông có thể hối tiếc vì đã không thực hiện các cuộc kiểm tra y tế cho nửa tá nhân viên của mình và đã hơn một thập kỷ không thực hiện việc lấy mẫu không khí định kỳ mà OSHA yêu cầu. Nhưng ông không tỏ ra hối tiếc về việc làm việc với đá nhân tạo, điều mà xưởng của ông vẫn đang làm.

“Tôi sẽ không chế tác nó nếu tôi không nghĩ rằng chúng tôi có thể làm điều đó một cách an toàn,” ông nói trong buổi lấy lời khai. Lý do để sử dụng nó rất đơn giản, ông sẽ làm chứng tại phiên tòa: “Khách hàng, đó là những gì họ muốn.”

Một năm sau, khi được Businessweek hỏi liệu ông có tin rằng có cách nào để chế tác mặt đá thạch anh nhân tạo một cách an toàn hay không, 10 giây trôi qua trước khi Jimmy lên tiếng. “Các chuyên gia, họ nói không. Chúng tôi đang làm mọi thứ có thể để làm điều đó một cách an toàn nhất có thể. Vì vậy, tôi không, ý tôi là—” Ông dừng lại, và vợ ông kết thúc câu nói của ông: “Ý tôi là, chúng tôi vẫn không biết.” Cả Jimmy và Tina đều nói rằng sau khi nhận được kết quả thỏa đáng khi chính OSHA kiểm tra không khí vào năm 2011, họ nghĩ rằng không cần kiểm tra thêm, vì họ không biết về mối nguy hiểm lớn hơn của đá nhân tạo.

Trong một cuộc phỏng vấn riêng, Tyler Jordan nói rằng anh cảm thấy phiền lòng khi cha mình làm chứng rằng đá nhân tạo có thể được chế tác một cách an toàn, nhưng anh hiểu tại sao vấn đề không đơn giản như vậy đối với cha mẹ anh. “Nếu họ ngừng làm việc với nó ngay bây giờ, họ sẽ phá sản.”

Trong phiên tòa vào tháng 4, các luật sư của Jordan đã trình bày một loạt các nhãn cảnh báo và hướng dẫn an toàn trong đó các nhà sản xuất đã gợi ý cho các thợ chế tác rằng đá nhân tạo của họ tương tự như đá tự nhiên - hoặc chính là đá tự nhiên. Hướng dẫn mà Cambria phổ biến có đoạn viết, “Cambria là một sản phẩm đá tự nhiên,” “Người ta phải đối xử với các tấm Cambria như đá granit,” và “Cambria là thạch anh tự nhiên tinh khiết.”

Tại phiên tòa, Cambria cũng nói điều tương tự. Các luật sư của nhà sản xuất đã tỏ ra khó chịu khi các tấm đá của họ bị gọi là bất cứ thứ gì khác ngoài tự nhiên và kêu gọi bồi thẩm đoàn nghĩ về chúng giống như phô mai Parmesan bào - vẫn là Parmesan. “Đó là một sản phẩm mà công ty rất tự hào,” luật sư của Cambria, Claire Weglarz, nói trong tuyên bố mở đầu. “Rủi ro không đến từ sự hiện diện của silica trong các vật liệu này.” Sau khi một trong những chuyên gia khoa học của nguyên đơn làm chứng rằng “rất khó, nếu không muốn nói là không thể, để giảm phơi nhiễm xuống mức đủ thấp đối với đá nhân tạo,” Weglarz nói với ông, “Nếu chúng ta loại bỏ silica trong thạch anh, chúng ta về cơ bản đang loại bỏ gần như tất cả các loại đá trên trái đất?” (“Không, điều đó không đúng,” chuyên gia, nhà vệ sinh công nghiệp Michael Ellenbecker, nói.)

Cambria đã bác bỏ cụm từ “đá nhân tạo” là một “thuật ngữ nhân tạo,” và ở hậu trường, cũng đã cố gắng loại bỏ cụm từ “đá chế tác” ra khỏi hướng dẫn của bồi thẩm đoàn. Thuật ngữ đó, luật sư Ryan Hebert lập luận, “đã trở nên đồng nghĩa trong tâm trí của bồi thẩm đoàn với khái niệm độc tính.” Ông nói thêm, “Chúng tôi lo ngại rằng một đặc điểm như vậy có nguy cơ gây ra một phản ứng Pavlov từ bồi thẩm đoàn, khiến họ có khuynh hướng kết luận rằng sản phẩm vốn đã bị lỗi.”

Trong một bản lấy lời khai được phát tại phiên tòa, một trong những luật sư của Jordan đã hỏi giám đốc sản phẩm của Caesarstone, Yoni Atar, “Caesarstone USA có trách nhiệm nào trong việc đảm bảo sức khỏe và sự an toàn của các công nhân chế tác đá đang làm việc với và xung quanh các sản phẩm thạch anh của Caesarstone không?” Atar, người đang làm chứng với tư cách là đại diện được chỉ định của công ty trong vụ án, đã trả lời, “Tôi không chắc.” Khi được hỏi liệu Caesarstone có thể cung cấp các lợi ích tương tự với một sản phẩm chỉ có 10% silica thay vì khoảng 90% hay không, ông nói, “Tôi tin là vậy.” (Luật sư của Caesarstone đã nói trong một tuyên bố kết thúc rằng Atar “đã đưa ra câu trả lời sai.”)

Jordan đã mở đầu hàng giờ làm chứng của mình bằng cách thông báo rằng anh có thể cần thêm các lần nghỉ đi vệ sinh vì tiêu chảy do hỗn hợp thuốc hàng ngày và lượng nước dồi dào mà quả thận mới của anh yêu cầu. Anh kể lại việc phải đến phòng cấp cứu vì một vết cắt trên ngón tay, bởi vì thuốc ức chế miễn dịch có thể biến điều đó thành một cuộc khủng hoảng, và phải tránh xa các con khi chúng bị cảm lạnh, vì cùng một lý do. Anh mô tả sự lo lắng và trầm cảm đã được chẩn đoán của mình về “tất cả những điều tôi không thể làm.” Một bác sĩ phẫu thuật cấy ghép ước tính anh sẽ cần khoảng ba lần ghép thận và lưu ý rằng việc ức chế miễn dịch liên quan dẫn đến một dạng ung thư nào đó cho khoảng 1/4 người nhận.

Caitlin đã làm chứng về nỗi sợ hãi mà cô đã cảm thấy trong những tháng trước khi Jordan được chẩn đoán, khi cô bắt đầu thức dậy với mồ hôi của anh làm ẩm người; về những cách mà căn bệnh đã nuốt chửng gia đình họ về thể chất và tinh thần; và về việc họ không có tiền tiết kiệm cho việc học đại học của các con. Cả hai vợ chồng đều làm chứng rằng việc điều trị của Jordan đã làm tổn hại đến sự thân mật thể xác của họ.

Cambria và các bị đơn khác đã đổ lỗi cho bệnh tật của Jordan là do cha mẹ anh không điều hành một xưởng đủ an toàn và đã để anh lân la ở đó từ khi còn nhỏ. Họ lưu ý các trích dẫn mà Jordan Marble & Granite đã nhận được từ OSHA sau cuộc kiểm tra năm 2011, bao gồm cả việc không giám sát không khí, và chỉ ra rằng xưởng đã không làm điều đó trong phần lớn những năm kể từ đó. “Họ đã chạy quá tốc độ trong 28 năm, và thật không may, Tyler, hành khách, là người bị thương,” luật sư của Cambria, Khaled Taqi-Eddin, nói. Jimmy và Tina là những người kiểm soát nơi làm việc của Jordan, Taqi-Eddin nói: “Không phải để ăn cắp một câu của Frank Sinatra, nhưng họ đã làm theo cách của họ. Nhưng cách của họ không phải là cách đúng.” Các bị đơn đã nhiều lần trích dẫn một câu từ bản lấy lời khai của Jordan về những chuyến thăm xưởng khi còn nhỏ: “Mọi thứ đều bụi bặm, có — không thể nào không chơi trong bụi được.”

Jordan đã làm chứng tại phiên tòa rằng mặc dù anh đôi khi trượt ván qua sàn chế tác khi còn nhỏ, hoặc vào để gọi cha đi ăn trưa, hoặc ngồi trong văn phòng xem phim, anh không thực sự chơi với bụi. (Anh nói rằng anh đã nói sai một số điều trong buổi lấy lời khai khi đang dùng thuốc liều cao, đầu óc mơ hồ và kiệt sức vì điều trị lọc máu.)

Các luật sư của anh lưu ý rằng Cambria cũng đã nhận được các trích dẫn của OSHA, về các vi phạm mà, giống như một số vi phạm của xưởng chế tác, chính phủ coi là “nghiêm trọng.” (Các trích dẫn của Cambria, được ban hành vào năm ngoái, liên quan đến các mối lo ngại không liên quan đến silica như quy trình tắt máy khẩn cấp không đủ cho các bể trộn nhựa khổng lồ của nhà sản xuất, theo các tài liệu mà Businessweek có được qua yêu cầu hồ sơ công khai.) Họ đã gọi các cựu đồng nghiệp lên bục nhân chứng, những người mô tả công việc kinh doanh của Jimmy là một xưởng an toàn, và họ đã cho xem bản lấy lời khai của một cựu đại diện của Caesarstone, người nói rằng, dựa trên nhiều chuyến thăm của ông, Jimmy “là một trong những thợ chế tác giỏi nhất ở phía bắc Colorado” và hoạt động của ông “luôn trông sạch sẽ và ngăn nắp.”

Cecile Rose, một trong những bác sĩ của Jordan, đã bác bỏ giả thuyết rằng việc phơi nhiễm thời thơ ấu là nguyên nhân khiến anh bị bệnh. Sự khởi phát các triệu chứng của anh phù hợp với “các dạng bệnh bụi phổi silic gia tốc” do đá nhân tạo gây ra, Rose, một bác sĩ chuyên khoa phổi và là tác giả của một số nghiên cứu được bình duyệt về chủ đề này, đã làm chứng. Mặc dù việc phơi nhiễm với bụi đá tự nhiên có góp phần, nhưng nó sẽ không đủ để gây ra tình trạng của anh, bà nói, và lưu ý rằng chưa bao giờ có một trường hợp bệnh bụi phổi silic nào được ghi nhận từ một công nhân làm mặt đá bếp chỉ chế tác đá tự nhiên. Các triệu chứng của Jordan đều phù hợp, bà nói, với “bệnh bụi phổi silic do đá chế tác.” Các luật sư của các công ty sau đó đã hỏi Rose liệu bà có bảo Jordan bỏ vaping không (“có”) và lại nhấn mạnh vào việc liệu bằng chứng có chỉ ra các chuyến thăm xưởng chế tác thời thơ ấu của anh là thủ phạm thực sự hay không. Rose nói “Không,” và “Tôi rất sẵn lòng giải thích.” Các luật sư đã không yêu cầu bà làm vậy.

Thay vào đó, trong quá trình đối chất, các luật sư của công ty đã hỏi Jordan về tiền sử uống rượu của anh; việc sử dụng thuốc lá, vape và kẹo dẻo THC; việc ly thân ngắn ngủi với vợ; mối quan hệ của vợ anh với cha mẹ anh; và việc cha mẹ anh vẫn tiếp tục sử dụng đá nhân tạo. Sau đó, khi một nhà kinh tế học làm chứng về những thiệt hại hàng triệu đô la mà Jordan đã phải chịu, một luật sư của bị đơn Pental Granite & Marble LLC đã đề nghị xem xét những mặt tích cực của việc chuyển đổi nghề nghiệp: “Giả sử anh ấy chuyển sang lập trình máy tính. Anh ấy sẽ kiếm được nhiều tiền hơn so với khi làm thợ chế tác, đúng không?” (Pental, hiện được biết đến với tên gọi Architectural Surfaces, đã không trả lời các câu hỏi.)

Trong khi chế nhạo hồ sơ an toàn của xưởng chế tác Jordan, Cambria đã đề cao các tiêu chuẩn trong các cơ sở của riêng mình. Khi được hỏi tại sao không đeo khẩu trang trong các xưởng chế tác của Cambria, Grzeskowiak, giám đốc nghiên cứu của công ty, nói rằng thiết bị bảo hộ cá nhân như vậy không bắt buộc “vì kết quả giám sát không khí của chúng tôi xác nhận rằng các biện pháp kiểm soát kỹ thuật cắt ướt và làm sạch ướt của chúng tôi đã giữ giá trị của chúng tôi dưới mức hành động.” (Tháng sau, trong một vụ kiện ở California, Grzeskowiak sẽ nộp một bản khai có tuyên thệ chứng thực rằng “các kết quả giám sát không khí do Cambria tạo ra,” những kết quả cho thấy công ty đã thường xuyên vượt quá mức hành động của OSHA trong tám năm trước đó, là “bản sao đúng và đầy đủ” của hồ sơ Cambria.)

Grzeskowiak nhấn mạnh rằng không có nhân viên nào trong xưởng chế tác nội bộ của Cambria đã báo cáo mắc bệnh bụi phổi silic. Dưới sự đối chất, ông thừa nhận rằng ông không biết công ty có cung cấp chụp X-quang để kiểm tra bệnh hay không, hoặc kiểm tra với các nhân viên hiện tại hoặc cũ về việc liệu họ có đang gặp các vấn đề sức khỏe liên quan đến silica hay không.

Trong các lập luận kết thúc, Cambria nhấn mạnh rằng ngay cả Jimmy vẫn đang chế tác đá chế tác. “Ông ấy nói ông ấy nghĩ họ có thể chế tác nó một cách an toàn - đó là cha của Tyler,” Taqi-Eddin nói. Các luật sư của Jordan lập luận rằng nếu các bị đơn được phép nhấn mạnh điểm này, thì các nguyên đơn nên được phép nói với bồi thẩm đoàn rằng các tấm đá như vậy bị cấm ở Úc. Thẩm phán vẫn không cho phép họ, với lý do điều đó sẽ gây định kiến.

Sau một ngày nghị án, bồi thẩm đoàn đã đưa ra một phán quyết hỗn hợp. Họ nhận thấy một số công ty, bao gồm cả Caesarstone, không phải chịu trách nhiệm, và bác bỏ các tuyên bố rằng các tấm đá nhân tạo là sản phẩm bị lỗi. Nhưng họ nhận thấy Cambria và Hyundai phải chịu trách nhiệm vì đã trình bày sai sự thật về các tấm đá đó. Theo phép tính kỳ lạ của các phán quyết về sai phạm dân sự, họ cho rằng doanh nghiệp của cha mẹ Jordan (không phải là bị đơn trong vụ án) phải chịu 63% lỗi cho thương tích của anh, Cambria 32%, Hyundai 3% và chính Jordan 2%. Bồi thẩm đoàn định giá tổng thiệt hại của Tyler và Caitlin vào khoảng 17,5 triệu USD, điều này khiến Cambria phải trả khoảng 7,7 triệu USD sau khi tính lãi. (Theo luật sai phạm dân sự của Colorado, trong khi những người không phải là bị đơn không phải trả cho phần phán quyết của họ, nó có thể làm giảm số tiền mà các bên phải chịu trách nhiệm phải trả.)

Trong khi vận động hành lang Quốc hội để dừng các phiên tòa như vậy, Cambria đã yêu cầu thẩm phán lật lại phán quyết chống lại công ty, cho rằng không có đủ bằng chứng để hỗ trợ nó và rằng các phán quyết của bồi thẩm đoàn là “mâu thuẫn không thể hòa giải” với nhau. “Vụ án này cũng quan trọng đối với chúng tôi như đối với các nguyên đơn,” Taqi-Eddin nói với bồi thẩm đoàn vào cuối phiên tòa của Jordan. Nhà sản xuất cũng đã gửi thư yêu cầu đến cha mẹ của Jordan, cho rằng theo một điều khoản bồi thường mà họ đã chấp nhận để làm việc với các tấm đá của họ, doanh nghiệp của họ mới là người phải trả cho phần phán quyết của Cambria.

Dân biểu Hoa Kỳ Darrell Issa đã mở đầu một phiên điều trần vào tháng 1 bằng cách giơ một viên gạch thạch anh nhân tạo và nói với các đồng nghiệp của mình một cách trang trọng, “Tôi sẽ chạm vào nó, tôi sẽ cầm nó, và tôi sẽ không có gì phải sợ hãi.”

Phiên điều trần của vị dân biểu Cộng hòa California này được đặt tên là “Giữa một tảng đá và một nơi khó khăn: Bảo vệ ngành công nghiệp tấm đá của Mỹ khỏi các cuộc chiến pháp lý.” Đại diện các công ty và các thành viên Quốc hội bảo thủ ở đó đã đưa ra lý lẽ cho dự luật do Dân biểu Tom McClintock giới thiệu, dự luật này sẽ chấm dứt tất cả các hành động dân sự chống lại các nhà sản xuất tấm đá vì bệnh tật của công nhân liên quan đến việc chế tác bởi “bên thứ ba.”

Các vụ kiện “rất khó để bào chữa,” luật sư của Cambria, Shult, làm chứng: “Những công nhân này bị thương rất nặng và rất đáng thương. Và vì vậy, khi họ ra trước một bồi thẩm đoàn, đó là một trường hợp hoàn hảo để một luật sư về trách nhiệm sản phẩm có cơ hội cho thấy một công nhân đang gặp nguy hiểm.” Bà lưu ý rằng Quốc hội trước đây đã hành động để che chắn cho các hãng hàng không khỏi trách nhiệm pháp lý đối với các cuộc tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9. Gary Talwar, phó chủ tịch của Natural Stone Resources, một nhà phân phối tấm đá do gia đình tự quản, nói với các nhà lập pháp rằng ông đang phải đối mặt với 65 vụ kiện về silica. Ông lặp lại thông điệp của Shult với một sự hoa mỹ của riêng mình: “Chúng tôi đang chiến đấu vì sự sống của mình,” ông nói.

Các thành viên Đảng Cộng hòa tại phiên điều trần lập luận rằng vấn đề bệnh bụi phổi silic thực sự là về sự thất bại của California trong việc trấn áp các xưởng chế tác bóc lột lao động bất hợp pháp, rằng các vụ kiện đang gây nguy hiểm cho việc làm sản xuất của Mỹ và rằng Cambria, đặc biệt, đang bị nhắm đến vì sự ủng hộ của chủ sở hữu đối với Trump. McClintock cho rằng các thành viên Đảng Dân chủ đang liên kết với các ông chủ xưởng chế tác mờ ám vì tức giận với tổng thống. “Bà có cảm thấy rằng phần lớn điều này là do chính trị, và rằng một số thành viên của chúng tôi đang bỏ lỡ bức tranh lớn về những gì điều này đang gây ra cho sinh kế và sự an toàn của hàng chục nghìn công nhân Mỹ không?” ông hỏi Shult.

“Tôi e là vậy,” bà trả lời. “Chúng ta nên ưu tiên sự an toàn của công nhân hơn là chính trị.” Sau khi đề cao hồ sơ của Cambria trong việc giữ các cơ sở chế tác của mình dưới mức hành động của OSHA, bà nói, “Công nhân được bảo vệ khi chúng ta tuân theo các quy định và yêu cầu của OSHA, điều mà chúng tôi làm. Và công nhân của chúng tôi được an toàn và được bảo vệ, và trên thực tế, con cái của chính CEO của chúng tôi cũng làm việc trên sàn của các xưởng chế tác của chúng tôi.” Cùng với hàng chục lần khác mà các xưởng chế tác của họ đã vượt quá mức hành động của OSHA, hồ sơ giám sát không khí mà Cambria công bố trong quá trình khám phá vài tháng sau đó cho thấy mức độ tại một cơ sở ở Ohio đã gấp năm lần giới hạn phơi nhiễm cho phép của OSHA tại một thời điểm vào năm 2020, và hơn bốn lần trong một cuộc kiểm tra vào năm 2023.

Nhân chứng duy nhất của Đảng Dân chủ tại Hạ viện tại phiên điều trần là David Michaels, một giáo sư sức khỏe cộng đồng tại Đại học George Washington, người đã điều hành OSHA dưới thời Obama. “Úc đã không cấm các vụ kiện - sau khi nghiên cứu cẩn thận, Úc đã cấm sản phẩm chết người,” Michaels nói với ủy ban. Sự thay đổi đó đã buộc các nhà sản xuất phải chuyển sang một giải pháp thay thế an toàn hơn, ông nói: Thủy tinh tái chế gần như không có silica tinh thể hiện đang được chế tác thành mặt đá bếp bởi chính những công nhân Úc trước đây đã xử lý thạch anh nhân tạo nguy hiểm.

Giống như phiên tòa của Jordan, phiên điều trần là một cuộc thi ẩn dụ. Michaels so sánh các tấm đá với thuốc lá, nguy hiểm khi được sử dụng cho mục đích dự định của chúng (chế tác). Issa nói chúng giống xe hơi hơn, mà các nhà sản xuất không bị đổ lỗi cho việc lái xe say rượu. Khi kết thúc phiên điều trần, ông lại giơ viên gạch lên và, thè lưỡi ra khi đưa nó lên miệng, nói rằng đó là “thứ mà tôi có thể liếm, và nó sẽ không làm tôi bị thương.”

Một trong những công nhân đang kiện các công ty, Jeff Rose, 56 tuổi, gần đây đã viết một lá thư cho Trump, kêu gọi ông phản đối dự luật McClintock. “Tôi muốn câu chuyện của mình có ý nghĩa,” ông viết. Rose là đồng sở hữu của Artistic Granite & Marble, một xưởng chế tác ở Kentucky. Ông đã cố gắng hạn chế thời gian của mình trên sàn chế tác kể từ khi được chẩn đoán, nhưng ông vẫn lê bước mỗi ngày đến xưởng, nơi con trai ông cũng làm việc và cũng mắc bệnh bụi phổi silic. Kịch bản tốt nhất, ông nói, là căn bệnh chỉ rút ngắn một thập kỷ cuộc đời của mỗi người. Ông đã không còn có thể bế cháu lên cầu thang. Kéo một cây thông Noel đã khiến ông mất hơi và lo lắng rằng mình sắp chết. “Tôi chưa bao giờ sợ bất cứ điều gì, và bây giờ tôi sợ mọi thứ,” ông nói.

Rose, người đã bỏ phiếu cho Trump trong ba cuộc bầu cử tổng thống vừa qua, nói rằng việc ký dự luật có thể sẽ không khiến tổng thống mất đi sự ủng hộ của ông. “Nếu ông ấy nghiêng về phía các nhà sản xuất và quyết định rằng ông ấy sẽ không để họ bị kiện hay bất cứ điều gì tương tự, tôi có lẽ vẫn sẽ bỏ phiếu cho ông ấy nếu ông ấy tái tranh cử.”

Mùa xuân này, các công nhân và những người ủng hộ đã tràn vào tòa nhà tiểu bang Ronald Reagan ở Los Angeles trong nhiều giờ lấy lời khai công khai, đỉnh điểm của nhiều tháng điều trần và nghị án của ban tiêu chuẩn Cal/OSHA. Một số người mang theo hoa cẩm chướng trắng để tưởng nhớ những người đã khuất. Một bài thuyết trình PowerPoint đơn điệu từ các bác sĩ và kỹ sư nội bộ của cơ quan đã trình bày những phát hiện của nhóm: “Số ca bệnh bụi phổi silic do đá nhân tạo gia tăng là một tình trạng khẩn cấp về sức khỏe nghề nghiệp,” với 3.000 ca mới dự kiến vào năm 2030. Một công nhân đã làm chứng trong khi được nối với một bình oxy, cầu xin hành động. Các bác sĩ, bao gồm cả chủ tịch Hiệp hội Y khoa California, đã tham gia cùng các công nhân chế tác tập hợp để kêu gọi một lệnh cấm; một người nói rằng bà muốn ngừng “đưa ra những bản án tử hình.”

Sau một loạt lời khai, khi phiên điều trần gần đến thời điểm mà an ninh buộc phải đóng cửa tòa nhà qua đêm, một trong những thành viên của ban đã nói với các công nhân có mặt với sự hối tiếc: “Xã hội của các bạn nợ các bạn một lời xin lỗi,” nhà vệ sinh công nghiệp Nola Kennedy nói với họ. “Chúng tôi đã thất bại với các bạn.” Bà và các đồng nghiệp sau đó đã bỏ phiếu yêu cầu cơ quan bắt đầu soạn thảo một quy định khẩn cấp, một bước tiến tới việc cấm chế tác sản phẩm này. Hai tuần sau, Ủy ban Tư pháp Hạ viện Hoa Kỳ đã bỏ phiếu theo đảng phái để thông qua lệnh cấm các vụ kiện bệnh bụi phổi silic của McClintock.

Hiện tại, triển vọng của lệnh cấm kiện phụ thuộc vào việc liệu Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson có đưa nó ra sàn hay không. Lệnh cấm chế tác đá nhân tạo của California sẽ cần một cuộc bỏ phiếu của ban tiêu chuẩn trong tương lai để phê duyệt và chắc chắn sẽ vấp phải những thách thức pháp lý nếu nó được tiến hành. Một trong hai đề xuất này có thể giúp quyết định liệu các nhà sản xuất sẽ dần từ bỏ hay tăng cường sử dụng thạch anh nhân tạo.

Trong khi đó, Trump vừa mang lại cho Cambria một chiến thắng khác. Mùa hè này, tổng thống đã ban hành các mức thuế quan mới nặng nề đối với các tấm đá nước ngoài, bao gồm cả thủy tinh ít nguy hiểm hơn cũng như đá nhân tạo, theo yêu cầu của các nhà sản xuất. Mức thuế của Trump vượt quá mức được các thành viên của Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ khuyến nghị. Bất chấp những lời kêu gọi của Hiệp hội Y tế Công cộng Hoa Kỳ, chúng không bao gồm các trường hợp ngoại lệ cho các sản phẩm ít có khả năng gây bệnh bụi phổi silic hơn. Khi được hỏi về các tác động an toàn của thuế quan, Nhà Trắng đã chỉ Businessweek đến tuyên bố của tổng thống công bố chúng, trong đó nói rằng chúng sẽ “mang lại những lợi ích kinh tế và xã hội lớn hơn chi phí.”

Nhiều công nhân đã nhìn thấy những sự đánh đổi khác từ các tấm đá. Một công nhân làm mặt đá nhân tạo mắc bệnh bụi phổi silic nói rằng anh liên tục kiệt sức nhưng lại mất ngủ vào ban đêm vì nghĩ về cái chết. Một người khác không thể đi tất mà không nghỉ giữa chừng, nhưng anh không đủ điều kiện để ghép phổi vì nhiễm trùng não. Người thứ ba bị tổn thương bởi một ca cấy ghép địa ngục: Bị ảo giác do thuốc, anh đã cố gắng xé toạc các ống được khâu vào da để giúp lọc máu. Bệnh viện đã trói anh lại và sau đó, khi điều đó không đủ, đã buộc găng tay vào tay anh để kìm hãm các ngón tay. Anh cố gắng la hét, nhưng không có âm thanh nào phát ra vì lỗ mà các bác sĩ đã cắt để đặt ống thở ở cổ. Giống như nhiều người đồng cảnh ngộ, anh sống với một mặt đá nhân tạo mà anh tự chế tác. Nó nằm trong nhà anh dưới những hình ảnh về Bữa Tiệc Ly và Đức Mẹ Đồng Trinh. Anh nói anh biết nó không thể làm hại anh nữa.

Ở Oregon, nguyên đơn Frankie Evans nói rằng một luật sư của nhà sản xuất đã ngụ ý rằng anh phải chịu trách nhiệm về bệnh bụi phổi silic của chính mình trong một buổi lấy lời khai, sau đó đặt tay lên vai anh ở hành lang và nói với anh rằng mọi chuyện sẽ ổn thôi. Evans là một người cha 46 tuổi có sáu người con, người đã thay đổi cuộc đời sau vài năm ngồi tù thời trẻ. Anh đang đau khổ không phải vì nỗi đau thể xác, có thể rất dữ dội, mà là vì biết rằng anh không thể chu cấp cho gia đình. “Mọi người đều nói với bạn, hãy làm việc chăm chỉ và nó sẽ được đền đáp,” anh nói, ngồi trong một quán cà phê ở Portland. “Tôi đã làm điều đó, và tôi chẳng nhận được gì ngoài một căn bệnh sẽ giết chết tôi.” Cuối cùng, anh gọi bạn gái đến đón và chở anh về nhà cách đó ba dãy nhà.

Trong khi cha mẹ của Tyler Jordan lo lắng cho anh, anh lại lo lắng cho họ. Mùa hè vừa qua, Jimmy cũng được chẩn đoán mắc bệnh bụi phổi silic. Nhưng họ có các hóa đơn phải trả (ông và Tina chỉ mới ở độ tuổi 50) và khách hàng vẫn đang yêu cầu đá nhân tạo, vì vậy ông vẫn ở trong xưởng, tự mình chế tác nó. “Đó chính là con người của anh,” Tina nói với Jimmy trong một cuộc điện thoại buổi tối tháng 9 với Businessweek, và ông đồng ý. “Tôi luôn ở trong xưởng,” ông nói. “Giải pháp thay thế là từ bỏ công việc kinh doanh, nhưng rồi bạn sẽ làm gì?”

Họ nói rằng nếu biết trước những mối nguy hiểm, cha mẹ của Jordan sẽ không bao giờ mang đá nhân tạo vào xưởng và gia đình của họ ngay từ đầu. “Nó quá nguy hiểm,” Jimmy nói. “Nếu chúng tôi có thể thoát khỏi nó, chúng tôi sẽ thoát khỏi và chỉ làm đá tự nhiên trở lại. Nhưng thật khó để làm điều đó.” Họ hy vọng một lệnh cấm sẽ giải quyết vấn đề này khỏi tay họ và khách hàng của họ. “Nếu nó không có ở đó,” Jimmy nói, “thì chúng tôi không phải lo lắng về nó nữa.”

“Và mọi người sẽ an toàn,” Tina nói thêm. Trong phiên điều trần của Issa đó, các thành viên Đảng Dân chủ đã đưa vào hồ sơ quốc hội một lá thư nêu rõ rằng thảm cảnh của con trai bà cho thấy bản thân sản phẩm mới chính là vấn đề. Hiện tại, bà và chồng đang tiến hành kiểm soát chất lượng không khí, nhắc nhở các chủ xưởng chế tác khác mà họ biết phải cẩn trọng tối đa trong khả năng, đồng thời hy vọng khách hàng sẽ lựa chọn đá tự nhiên.

Về sau trong cuộc trò chuyện, Tina chia sẻ rằng bà ước mình có thể sống lại khoảng thời gian các con còn nhỏ. “Tôi nhớ lúc các con còn bé lắm,” bà nói. “Nếu chúng tôi có thể viết lại của Tyler—”

“Viết lại câu chuyện của nó,” Jimmy tiếp lời.

“Nếu chúng tôi có được toàn bộ kiến thức về đá nhân tạo, như liệu có nên chế tác nó hay không, trước khi nó được giới thiệu đến chúng tôi, nếu chúng tôi có thể đưa ra một quyết định sáng suốt hơn,” Tina nghẹn ngào trong nước mắt, “thì mọi chuyện có lẽ đã khác.”

Con trai của họ cho biết nếu vụ kiện liên bang nhằm cấm sản phẩm này tiến triển, sẽ có thêm rất nhiều người rơi vào hoàn cảnh như anh, bởi vì các công ty sẽ chẳng còn lý do gì để chuyển sang các sản phẩm an toàn hơn. “Sẽ không còn ai quan tâm nữa,” Jordan nói. Anh có ước gia đình mình chưa từng dấn thân vào ngành kinh doanh đá ngay từ đầu hay không? “Ý tôi là, ở một góc độ nào đó thì có,” anh nói. “Nhưng tôi chỉ mong sao các sản phẩm đó an toàn hơn mà thôi.”