Trùm bất động sản thất thế, người từng là người giàu thứ hai châu Á, đã biến Evergrande thành biểu tượng của sự phung phí doanh nghiệp trong thời kỳ bùng nổ bất động sản kéo dài của Trung Quốc. Nhưng sau khi đế chế của ông sụp đổ vỡ nợ vào năm 2021, ông đã vướng vào lưới điều tra của chính quyền và cuối cùng dẫn đến sự sụp đổ hoàn toàn.

Ông Hứa bị tuyên án cùng 56 người khác liên quan đến Evergrande, bao gồm các con trai ông là Xu Zhijian và Xu Tenghe. Tài sản của ông sẽ bị tịch thu, tập đoàn Evergrande niêm yết tại Hồng Kông bị phạt 8,82 tỉ nhân dân tệ (1,3 tỉ USD) và Hengda Real Estate (đơn vị tại đại lục) bị buộc phải nộp phạt thêm 7 tỉ nhân dân tệ.

Động thái này hạ màn cho một trong những câu chuyện thành công lớn nhất một thời của Trung Quốc. Ông Hứa đã lạm dụng nợ vay trong quá trình mở rộng Evergrande, biến công ty thành nhà phát triển nợ nần nhiều nhất thế giới khi đưa gã khổng lồ bất động sản này thành một tập đoàn đa ngành rộng lớn.

Tuy nhiên, chính quyền Trung Quốc kết luận rằng sự trỗi dậy của ông được xây dựng trên sự lừa dối. Họ cho biết ông Hứa đã thực hiện một vụ gian lận tài chính khổng lồ, bao gồm việc thổi phồng tài sản và che giấu các khoản nợ.

Vào tháng 4, ông Hứa đã nhận tội trước tòa án Trung Quốc về các cáo buộc bao gồm huy động tiền gửi công chúng trái phép và gian lận huy động vốn.

"Số tiền liên quan đến vụ án là đặc biệt lớn, tình tiết đặc biệt nghiêm trọng, gây ra thiệt hại kinh tế đặc biệt lớn và tác hại đối với xã hội là cực kỳ nghiêm trọng," một báo cáo từ cơ quan thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã viết, đồng thời nhấn mạnh Evergrande và ông Hứa "phải bị xử phạt nghiêm minh theo quy định của pháp luật."

Evergrande và ông Hứa cũng bị kết tội phát hành chứng khoán gian lận, vi phạm các quy định về tiết lộ thông tin cũng như hối lộ. Trong khi đó, nhà sáng lập này bị cáo buộc tham ô tài sản công ty thông qua cơ chế chia cổ tức.

Bản án vẫn chưa thể kết thúc vô số cuộc chiến pháp lý xung quanh Evergrande. Công ty hiện đang trong quá trình thanh lý, với một lực lượng đông đảo các chủ nợ trong và ngoài Trung Quốc đang rà soát tài sản với hy vọng thu hồi lại một phần khoản tổn thất nặng nề của họ.

Từ tay trắng thành tỉ phú

Ông Hứa (còn gọi là Xu Jiayin trong tiếng Phổ thông) sinh ra tại tỉnh Hà Nam năm 1958 và trưởng thành trong nghèo khó. Được truyền cảm hứng từ kế hoạch cải cách kinh tế của Đặng Tiểu Bình, con trai của một người thợ đốn gỗ đã nghỉ việc tại một công ty thép vào năm 1992 và sau đó bắt đầu phát triển bất động sản ở Quảng Châu, thủ phủ tỉnh Quảng Đông. Ông thành lập Evergrande vào năm 1996 và đón đầu sóng bùng nổ bất động sản chưa từng có của Trung Quốc.

Evergrande (có nghĩa là "mãi mãi và vĩ đại" trong tiếng Trung) đã dựa vào các khoản nợ khổng lồ để thúc đẩy tăng trưởng, trở thành bên vay nợ bằng đồng USD lớn nhất trong số các doanh nghiệp cùng ngành và có thời điểm là nhà phát triển lớn nhất đất nước tính theo doanh số. Trong thời kỳ hoàng kim, công ty đã xây dựng hơn 1.300 dự án tại 280 thành phố. Nhờ sự giàu có từ bất động sản, tập đoàn còn mở rộng quy mô sang các ngành công nghiệp từ nước đóng chai, bóng đá chuyên nghiệp đến xe điện.

Trong một thời gian dài, Evergrande đã tránh được các cuộc khủng hoảng thanh khoản bằng cách thu hút các trùm kinh doanh ở Trung Quốc và Hồng Kông mua cổ phiếu và trái phiếu của công ty. Ông Hứa cũng tìm đến các nhà cung cấp và nhà đầu tư cá nhân của chính mình để tranh thủ hỗ trợ tài chính. Tuy nhiên, đợt siết chặt của Bắc Kinh đối với ngành bất động sản từ năm 2020 đã hạn chế khả năng vay nợ, cắt đứt hiệu quả khả năng tiếp cận thị trường tín dụng của ông Hứa.

Cáo buộc đối với ông Hứa nối tiếp một chuỗi các hành động cứng rắn của chính quyền Trung Quốc đối với các tài phiệt doanh nghiệp.

Cựu Chủ tịch Anbang Group Holdings Co., Ngô Tiểu Huy (Wu Xiaohui), đã bị tuyên án 18 năm tù vì tội gian lận và tham ô vào năm 2018. Cùng năm đó, Chủ tịch China Huarong Asset Management Co., Lại Tiểu Dân (Lai Xiaomin), bị bắt trong một bê bối tham nhũng trước khi bị tử hình vào năm 2021 với các cáo buộc bao gồm hối lộ. Chủ tịch HNA Group Co., Trần Phong (Chen Feng), đã bị tạm giữ vài tháng sau đó cùng với Tổng giám đốc điều hành Đàm向Đông (Tan Xiangdong) vì các tội danh chưa được làm rõ.

Evergrande đã vỡ nợ vào cuối năm 2021. Sau các nỗ lực tái cơ cấu thất bại, tập đoàn đã nhận lệnh giải thể tại Hồng Kông vào năm 2024, đánh dấu một bước leo thang đáng kể trong sự sụp đổ của toàn ngành. Sau đó trong cùng năm, một tòa án Trung Quốc đại lục đã chấp nhận đơn xin thanh lý đối với một trong những đơn vị chính của tập đoàn ở đại lục.

Ông Hứa bị cảnh sát Trung Quốc đưa đi vào năm 2023 và bị giám sát tại nơi cư trú — một hình thức cưỡng chế của cảnh sát nhẹ hơn tạm giam hoặc bắt giữ chính thức. Ngoại trừ một thông báo của công ty xác nhận ông Hứa bị kiểm soát, các cơ quan chức năng Trung Quốc đã giữ kín thông tin về tình trạng của ông kể từ đó.

Năm 2024, các cơ quan quản lý Trung Quốc cáo buộc đơn vị chính ở đại lục của Evergrande đã thổi phồng hơn 560 tỉ nhân dân tệ doanh thu bằng cách ghi nhận trước doanh số, một cáo buộc gian lận làm lu mờ cả Luckin Coffee Inc. và Enron Corp. Trung Quốc sau đó đã đình chỉ hoạt động của PricewaterhouseCoopers LLP — đơn vị kiểm toán lâu năm của Evergrande — trong 6 tháng và phạt tiền.

Phần lớn tài sản được biết đến của ông Hứa đến từ cổ phần kiểm soát tại Evergrande và cổ tức bằng tiền mặt mà ông nhận được từ công ty kể từ khi niêm yết tại Hồng Kông vào năm 2009. Ông Hứa đã bỏ túi hơn 7 tỉ USD trong thập kỷ qua nhờ các khoản chi trả hời từ công ty, theo tính toán của Bloomberg.