Các cơ quan chính phủ Trung Quốc bắt đầu áp đặt các biện pháp hạn chế đối với những cá nhân tham gia vào công việc AI tiên tiến và được coi là có tầm quan trọng chiến lược đối với đất nước, theo các nguồn tin thân cận với vấn đề này cho biết. Điều đó có nghĩa là họ cần phải có sự chấp thuận từ các cơ quan có thẩm quyền trước khi thực hiện các chuyến đi nước ngoài. Các nguồn tin này đều yêu cầu giấu tên khi thảo luận về một vấn đề nhạy cảm.

Bắc Kinh từ nhiều năm qua đã áp đặt các hạn chế đi lại đối với những nhân sự chủ chốt, từ các nhà nghiên cứu nổi tiếng tại các trường đại học cho đến các nhà khoa học hạt nhân và giám đốc điều hành tại các công ty nhà nước. Hiện tại, chính phủ nước này đặc biệt nhắm vào các tài năng trong lĩnh vực AI. Trong số những chuyên gia chủ chốt trong ngành đã được thông báo rằng họ sẽ phải chịu các hạn chế như vậy bao gồm cả những người sáng lập startup, các nhà nghiên cứu và các giám đốc điều hành.

Hiện chưa rõ các biện pháp hạn chế này sẽ ảnh hưởng rộng rãi đến mức nào đối với các nhân sự trong toàn ngành, cấp bậc quản lý nào có thể bị nhắm tới hoặc những vị trí cụ thể nào có thể bị đưa vào danh sách những người bị ảnh hưởng.

Tại Trung Quốc, các doanh nghiệp nhà nước vốn nổi tiếng với việc giữ hộ chiếu của các giám đốc điều hành cấp cao và các quan chức. Điều bất thường ở đây là chính phủ đang mở rộng các hạn chế đi lại sang cả các công ty tư nhân. Các nhà chức trách cũng đang bổ sung các cá nhân vào danh sách dựa trên các đánh giá về tầm quan trọng cốt lõi của họ đối với đất nước, chứ không chỉ dựa vào thâm niên hay nơi làm việc, các nguồn tin cho biết.

Động thái này cho thấy, các kỹ sư AI xuất chúng đang được xem như những tài sản chiến lược đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Phần lớn lực lượng tài năng AI hàng đầu của Trung Quốc đều xuất hiện trong kỷ nguyên hậu ChatGPT và hầu hết đều làm việc tại các doanh nghiệp công nghệ đầu ngành hoặc các startup tư nhân của quốc gia này.

Những hạn chế như vậy có nguy cơ làm suy giảm khả năng tuyển dụng và giữ chân nhân tài của các công ty AI tại Trung Quốc. Nó cũng làm trầm trọng thêm nỗi lo ngại về sự can thiệp từ chính quyền, trong bối cảnh ngành AI Trung Quốc vẫn chưa hết chấn động trước việc Bắc Kinh buộc Meta Platforms Inc. hủy thương vụ mua lại Manus trị giá 2 tỉ USD.

Do Manus là một công ty AI khởi nghiệp tại Trung Quốc nhưng đã chuyển trụ sở sang Singapore, thương vụ mua lại này đã vấp phải sự phản đối gay gắt vì làm thất thoát công nghệ và nhân tài. Hệ quả là, Bắc Kinh có động thái hạn chế dòng vốn đầu tư của Mỹ vào các công ty công nghệ nhạy cảm. Tờ Financial Times đưa tin, các cơ quan chức năng đã cấm hai nhà đồng sáng lập của Manus rời khỏi đất nước trong quá trình họ điều tra vụ mua lại này.

Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc chưa phản hồi yêu cầu bình luận qua fax. Đại diện của DeepSeek và Alibaba cũng không đưa ra phản hồi nào trước các yêu cầu bình luận.

Dù kế hoạch hạn chế di chuyển đối với nhân sự AI của Bắc Kinh không nhất thiết liên quan đến vụ lùm xùm của Manus, theo các nguồn tin, nhưng việc ngăn chặn rò rỉ công nghệ vẫn là một mục tiêu cốt lõi. Tuy nhiên, chính sách này có thể buộc những kỹ sư có hoài bão toàn cầu phải đứng trước lựa chọn hoặc ở lại trong nước, hoặc ra nước ngoài định cư từ sớm.

Một số kỹ sư AI trong khu vực tư nhân từ lâu phải báo cáo kế hoạch đi nước ngoài với cơ quan chức năng, dù trước đây việc này không bắt buộc phải có sự chấp thuận trước chuyến đi, theo các nguồn tin thân cận với vấn đề cho biết.

Năm ngoái, tờ Wall Street Journal đưa tin các nhà chức trách Trung Quốc đã khuyến cáo các nhà sáng lập và nghiên cứu AI hàng đầu nên tránh đến Mỹ, dù chưa đến mức đưa ra một lệnh cấm hoàn toàn.