Japan Exchange Group Inc. hôm thứ Tư công bố đợt tái cơ cấu Topix lớn nhất từ trước đến nay. Động thái này thu hẹp một trong những chỉ số chứng khoán lớn có phạm vi bao phủ rộng nhất châu Á, đồng thời gia tăng sức ép buộc các công ty Nhật Bản phải nâng cao sức hấp dẫn trên thị trường.

Theo thông báo của JPX, 683 công ty sẽ bị loại khỏi chỉ số theo các quy định mới khắt khe hơn. Những doanh nghiệp nằm trong diện bị loại dần gồm Medley Inc. và Ichiyoshi Securities Co. Trong số 35 cổ phiếu được bổ sung có McDonald's Holdings Co. Japan và Ferrotec Corp. Các thay đổi sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 30.10.

Đây là giai đoạn thứ hai trong nỗ lực kéo dài nhiều năm của tập đoàn vận hành Sở giao dịch chứng khoán Tokyo nhằm giúp Topix trở nên dễ đầu tư hơn. Từ lâu, chỉ số này đã nổi bật so với các chỉ số lớn trên toàn cầu bởi số lượng cổ phiếu thành phần rất lớn, trong đó có hàng trăm công ty vốn hóa nhỏ tương đối kém thanh khoản.

Đợt cải tổ có thể mang lại những tác động đáng kể đối với các nhà đầu tư toàn cầu. Theo ước tính hồi tháng 9 của Junichi Hashimoto, Trưởng bộ phận Phân tích định lượng tại Daiwa Securities, khoảng 166 nghìn tỉ Yen (1,1 nghìn tỉ USD) tài sản đầu tư thụ động đang theo dõi Topix. Những công ty bị loại sẽ đối mặt với hoạt động bán ra theo quy tắc của các quỹ chỉ số, trong khi những doanh nghiệp được đưa vào danh sách có thể thu hút nhu cầu ổn định từ các nhà đầu tư thụ động và lọt vào tầm ngắm của các nhà quản lý quỹ chủ động muốn vượt qua chỉ số.

Khác với Nikkei 225, chỉ số gồm tương đối ít cổ phiếu vốn hóa lớn và chịu ảnh hưởng mạnh từ một số ít cổ phiếu công nghệ, Topix bao phủ phạm vi doanh nghiệp rộng hơn nhiều và phản ánh sát hơn diễn biến của toàn bộ thị trường cổ phiếu Nhật Bản.

Giai đoạn đầu tiên của đợt cải tổ, kết thúc vào tháng 1 năm 2025, đã giảm số lượng cổ phiếu thành phần từ khoảng 2.200 xuống còn khoảng 1.700. Sau đợt cải tổ mới nhất, con số này có thể tiếp tục giảm xuống còn chưa đầy 1.000 trong hai năm tới. Việc cắt giảm số lượng cổ phiếu thành phần sẽ giúp các nhà đầu tư dễ triển khai hơn những chiến lược thụ động theo dõi chỉ số, đồng thời khuyến khích sự cạnh tranh giữa các công ty đang tìm cách giành một vị trí trong chỉ số.

Hiromi Ishihara, Trưởng bộ phận đầu tư cổ phiếu tại Amundi Japan Ltd., cho biết việc giảm số lượng cổ phiếu thành phần của Topix "về cơ bản là tích cực". Bà nói rằng khi các công ty ngày càng phải chứng minh lý do họ được đưa vào chỉ số, "nếu những cải cách bền bỉ tại từng doanh nghiệp được cộng hưởng, toàn bộ thị trường cổ phiếu Nhật Bản có thể được định giá ở mức cao hơn".

Ishihara cho biết đã có một số trường hợp các công ty vốn hóa nhỏ tăng cường chi trả cho cổ đông nhằm tránh bị loại khỏi Topix, qua đó giúp giá cổ phiếu tăng. Theo bà, đối với các nhà đầu tư, cơ hội nằm ở việc xác định "liệu những hành động nhằm duy trì vị trí trong chỉ số chỉ là các biện pháp tạm thời để hỗ trợ giá cổ phiếu, hay sẽ dẫn đến sự gia tăng thực chất về giá trị doanh nghiệp nhờ quản trị doanh nghiệp tốt hơn và các cải cách khác".

Theo các quy định mới, việc bổ sung và loại bỏ cổ phiếu sẽ được quyết định dựa trên những tiêu chí gồm tổng giá trị giao dịch hằng năm, một thước đo cho mức độ thường xuyên cổ phiếu được mua bán, và vốn hóa thị trường của số cổ phiếu sẵn có cho nhà đầu tư đại chúng.

Những cổ phiếu được chọn để loại sẽ không lập tức biến mất khỏi chỉ số. Tỷ trọng của chúng sẽ được giảm theo từng quý cho đến tháng 7 năm 2028. Các công ty đáp ứng yêu cầu khi được đánh giá lại vào tháng 10 năm 2027 có thể dừng quá trình này. Từ tháng 10 năm 2028, chỉ số sẽ được tái cân bằng hằng năm.

Shota Sando, một nhà phân tích tại Tokai Tokyo Intelligence Lab, cho biết các nhà đầu tư được dự báo sẽ tiếp tục lưu ý đến rủi ro cổ phiếu vốn hóa nhỏ có thể bị loại khỏi Topix trong thời gian tới, đồng thời "xu hướng hướng đến các cổ phiếu vốn hóa lớn nhiều khả năng sẽ mạnh lên".