Roger Conner bán củi để kiếm sống, nhưng ông có thể hiểu rõ về một nguồn năng lượng khác cũng nhiều như củi: dầu diesel. Loại nhiên liệu này cung cấp năng lượng cho mọi bước trong chuỗi cung ứng của công ty ông, RC Conner Enterprises: từ những chiếc xe tải khổng lồ chở gỗ từ các nhà cung cấp đến cơ sở của ông ở Exeter, New Hampshire; các máy móc dỡ hàng và chế biến những khúc gỗ đó thành củi sấy khô dùng cho gia đình và nhà hàng; cho đến những chiếc xe tải giao các bó củi thành phẩm tới khách hàng khắp vùng New England.

Trong một năm bình thường, Conner chi khoảng 6.800 USD một tháng cho dầu diesel. Hiện tại, con số đó là khoảng 11.000 USD. Để bù đắp một phần chi phí, ông đã thêm 5% phụ phí nhiên liệu; khi khách hàng thấy điều đó, một vài người đã bỏ đi.

Nếu giá diesel tiếp tục tăng, "chúng tôi sẽ phải tiếp tục tăng giá bán, nhưng có lẽ chúng tôi sẽ chẳng bán được gì," Conner, 50 tuổi, nói. "Điều này sẽ làm tê liệt nền kinh tế của chúng ta. Tôi không nghĩ mọi người hiểu rõ nền kinh tế phụ thuộc vào nhiên liệu diesel đến mức nào."

Giá trung bình cho một gallon dầu diesel tại Mỹ đã vượt mức 5 USD trong tuần này lần thứ hai trong lịch sử. (Cuộc tấn công Ukraine của Nga năm 2022 đánh dấu lần đầu tiên loại nhiên liệu này tiến vào vùng giá không tưởng trước đây.) Mặc dù hầu hết người tiêu dùng lo ngại hơn nhiều về giá xăng, nhưng chính sự gia tăng mạnh mẽ hơn của dầu diesel mới là điều khiến các doanh nghiệp phải cảnh giác.

Đó là bởi vì nó cung cấp năng lượng cho hầu hết mọi ngành công nghiệp, từ máy kéo cày ruộng đến máy móc xây dựng tòa nhà, cho đến xe bán tải, tàu hỏa và xe buýt vận chuyển hàng hóa và con người từ bờ biển này sang bờ biển khác. Diesel là chi phí lớn thứ hai của ngành vận tải xe tải, sau lương tài xế, chiếm khoảng 1/5 chi phí vận hành, theo Bob Costello, nhà kinh tế trưởng tại Hiệp hội Xe tải Mỹ. Ngay cả trong thời bình thường, các đơn vị vận chuyển vẫn quản lý chặt chẽ mức tiêu thụ — tặng thưởng cho tài xế nếu họ đạt mục tiêu hiệu quả nhiên liệu — bởi vì ngay cả những thay đổi nhỏ trong chi phí diesel cũng có thể gây tổn hại đến biên lợi nhuận. "Họ không ra ngoài đó để dạo chơi cho vui đâu," ông nói.

Trong một ví dụ về tác động của giá nhiên liệu, chi phí di chuyển một sà lan ngược dòng sông từ New Orleans đến Owensboro, Kentucky, đã tăng 27% từ tháng 2 đến cuối tháng 3, theo Anton Posner, giám đốc điều hành của nhà cung cấp dịch vụ hậu cần Mercury Resources, "và tất cả đều liên quan đến diesel." Diesel thậm chí còn được sử dụng ở một số nơi để sản xuất điện, bao gồm cả khi mất điện tại các trung tâm dữ liệu khổng lồ sử dụng máy phát điện dự phòng.

Với sự phổ biến của nó, chi phí diesel tăng cao sẽ tạo ra mức giá cao hơn cho hầu hết mọi thứ trong chuỗi cung ứng, cho dù đó là gỗ được vận chuyển trên các toa tàu hỏa hay ớt xanh được chuyển đến cửa hàng tạp hóa địa phương của bạn. Joe Brusuelas, nhà kinh tế trưởng tại công ty kế toán, thuế và tư vấn RSM US, cho biết nó có tác dụng lan tỏa thực sự. Ông ước tính giá diesel tăng 10% đồng nghĩa với việc chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tổng thể tăng 0,1%. Điều đó có nghĩa là nếu mức giá cao hiện nay giữ nguyên, chỉ số lạm phát có thể tăng thêm tới 0,4%. (Các nhà kinh tế có xu hướng nhìn vào số liệu lạm phát cốt lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, thay vì con số tổng thể để hiểu rõ hơn về các xu hướng cơ bản.) Bản báo cáo CPI tiếp theo của Mỹ dự kiến công bố vào ngày 10 tháng 4.

Nếu giá các mặt hàng thiết yếu hằng ngày tăng do đà tăng của dầu diesel, đó có thể là tin xấu cho Tổng thống Donald Trump, người đã coi việc kiềm chế lạm phát là ưu tiên cốt yếu của chính quyền mình. (Đôi khi ông cũng gọi khả năng chi trả là một "trò lừa bịp" và tuyên bố rằng ông đã "chiến thắng về khả năng chi trả". Chủ đề này chắc chắn sẽ là một điểm thảo luận chính hướng tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.) Vào thứ Tư, khi được hỏi ông lo ngại thế nào về việc dầu diesel sẽ đẩy chi phí của các hàng hóa khác lên, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell cho biết các nhà hoạch định chính sách đang "theo dõi sát sao". Dầu mỏ và các loại nhiên liệu chiết xuất từ nó có "tác động lớn đến lạm phát tổng thể, nhưng những thứ như vậy cũng rò rỉ vào lạm phát cốt lõi," ông nói. "Các tác động có thể không lớn, nhưng chúng khá thực tế và hữu hình."

Eo biển Hormuz — nơi khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới thường đi qua — vẫn về cơ bản là bị đóng cửa đối với giao thông kể từ khi bắt đầu cuộc chiến của Israel và Mỹ ở Iran, khiến giá dầu thô toàn cầu vượt quá 100 USD/thùng. Dầu thô là nguyên liệu đầu vào cơ bản được sử dụng để tạo ra nhiều sản phẩm dầu mỏ tinh chế hơn, bao gồm xăng, nhiên liệu phản lực và diesel.

Giá dầu tại Mỹ tăng ít hơn so với mức chuẩn toàn cầu, về lý thuyết sẽ giúp kiềm chế giá nhiên liệu chưng cất tại Mỹ. Nhưng không phải tất cả các loại dầu đều giống nhau. Mặc dù Mỹ sản xuất nhiều dầu hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới nhờ sự bùng nổ của dầu đá phiến, nhưng phần lớn sản lượng là "dầu nhẹ", loại dầu tốt hơn để sản xuất xăng. Việc sản xuất diesel dựa vào các loại dầu đậm đặc hơn, vốn phổ biến hơn ở Vịnh Ba Tư. (Venezuela và Canada cũng có trữ lượng dầu thô nặng.)

Hiện chưa rõ giá diesel sẽ ở mức cao trong bao lâu hoặc khi nào những chi phí sản xuất và vận chuyển cao hơn đó sẽ tác động trực tiếp đến người tiêu dùng. Nhưng các bên vận chuyển trong chuỗi cung ứng đang bắt đầu áp dụng phụ phí nhiên liệu — nếu họ chưa có. Jonathan Gold, phó chủ tịch phụ trách chuỗi cung ứng và chính sách hải quan tại Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia, cho biết: "các đơn vị vận chuyển đã bắt đầu áp dụng các khoản phụ phí dịch vụ khẩn cấp, mặc dù tác động đầy đủ đến giá cả vẫn chưa chắc chắn."

Các đơn vị vận chuyển lớn như United Parcel Service Inc. (UPS) và FedEx Corp. đã bao gồm phụ phí nhiên liệu để giúp chống lại sự tăng vọt của giá năng lượng; hiện nay Bưu điện Mỹ (USPS) cũng đang xem xét bổ sung một khoản phụ phí, Tổng giám đốc Bưu điện David Steiner cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg News trong tuần thứ hai của cuộc xung đột. "Tôi luôn quay lại với các công cụ trong hộp công cụ của mình," ông nói. "Nếu giá dầu tăng lên, tôi nghĩ chúng tôi phải rút công cụ đó ra."

Đối với những người ít lo ngại về biên lợi nhuận, đây lại là một cơ hội kinh doanh. Ernesto Fernandez, người sáng lập Fernandez Landscape Contractors Services tại Houston, cho biết chi phí diesel của ông đã tăng tới 2.500 USD một tuần, nhưng ông đang trì hoãn việc tăng giá với hy vọng giành được một số công việc từ các đối thủ cạnh tranh đã tăng giá. Khách hàng đang nườm nượp kéo đến. "Tôi chấp nhận mất một ít tiền, nhưng tôi vẫn tiếp tục duy trì kinh doanh," ông nói. Tuy nhiên, ngay cả Fernandez cũng thừa nhận tình trạng này có thể không kéo dài. 

Trong vài tuần tới, ông cho biết mình cũng sẽ cần tăng giá nếu sự gia tăng chi phí không thuyên giảm.