Bạn có sẵn sàng mua cổ phần của OpenAI, ngay cả khi thương vụ đó có thể khiến bạn gặp rủi ro về thanh khoản không? Masayoshi Son, nhà sáng lập tập đoàn SoftBank, đã làm như vậy.

OpenAI vừa hoàn tất vòng gọi vốn lớn nhất trong lịch sử Thung lũng Silicon vào tháng trước, huy động được 122 tỉ USD trước thềm kế hoạch niêm yết đình đám dự kiến diễn ra vào cuối năm nay. SoftBank, vốn đã là một trong những cổ đông lớn nhất của công ty đứng sau ChatGPT, cam kết rót thêm 30 tỉ USD.

Vòng gọi vốn này nối tiếp khoản đầu tư 30 tỉ USD vào năm ngoái và đang khiến bảng cân đối kế toán của SoftBank bị kéo căng hơn nữa. Theo ước tính của tổ chức nghiên cứu CreditSights, tập đoàn Nhật Bản đang đối mặt với khoảng thiếu hụt tài chính lên tới 32 tỉ USD, bao gồm các khoản trái phiếu đáo hạn trong hai năm tới và những thương vụ đầu tư khác mà công ty đã cam kết, như việc mua lại bộ phận robot công nghiệp của ABB với giá 5,4 tỉ USD.

Vì vậy, SoftBank gần đây đã ký một khoản vay cầu nối 40 tỉ USD với các ngân hàng để xoay xở thanh khoản. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời vì khoản nợ khổng lồ này sẽ đến hạn trong vòng một năm.

Theo Bloomberg Intelligence, SoftBank có thể chỉ huy động thêm được khoảng 5 tỉ USD nếu tăng vay ký quỹ dựa trên cổ phần Arm, với giả định tỉ lệ cho vay trên giá trị tài sản là 20%. Trong khi đó, việc bán thẳng cổ phiếu Arm cũng không hề dễ, bởi vì động thái này có thể khiến giá cổ phiếu lao dốc và kích hoạt các lệnh gọi ký quỹ.

SoftBank vẫn còn một số tài sản khác có thể bán, chẳng hạn như khoản đầu tư khoảng 6 tỉ USD mang tính chiến lược vào Intel. Nhưng vấn đề là Son đã bán gần hết những tài sản dễ xử lý từ năm ngoái khi viết tấm séc 30 tỉ USD đầu tiên cho OpenAI, bao gồm cả việc thoái toàn bộ cổ phần tại Nvidia. Tuần trước, SoftBank đã phải chấp nhận mức lãi suất cao nhất từ trước đến nay cho trái phiếu bằng USD trong đợt phát hành 3,6 tỉ USD.

Đó là lý do vì sao một đợt IPO của OpenAI trong tương lai gần trở thành vấn đề sống còn với Son, khi nó không chỉ để chứng minh thành tích đầu tư mạo hiểm của mình mà còn để giải quyết bài toán thanh khoản. Khi OpenAI trở thành công ty đại chúng, SoftBank có thể bán bớt một phần trong số cổ phần ước tính trị giá 110 tỉ USD của mình hoặc, như từng làm trước đây, vay ký quỹ bằng chính cổ phiếu của công ty này.

Tuy nhiên, việc một thương vụ IPO bom tấn có thể sớm diễn ra hay không lại nằm ngoài tầm kiểm soát của Son. Điều kiện thị trường có thể thay đổi rất nhanh. Một số nhà đầu tư sớm đã bắt đầu hoài nghi về mức định giá 852 tỉ USD mới nhất của startup này, thậm chí gọi đây là một công ty “thiếu định hướng rõ ràng”.

Vậy tại sao Son lại quyết định tiếp tục rót vốn? Ông đã kiếm lời rất lớn từ khoản đầu tư 30 tỉ USD ban đầu khi mua cổ phần OpenAI ở mức định giá trước gọi vốn chỉ 260 tỉ USD. Vậy tại sao ông lại tiếp tục “tất tay” và đẩy SoftBank vào nguy cơ căng thẳng thanh khoản?

Một khả năng là SoftBank buộc phải đóng vai trò nhà đầu tư trụ cột đủ lớn để “neo” mức định giá cao ngất của OpenAI, nhất là khi vòng gọi vốn gần đây có sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân. Hai nhà tài trợ lớn còn lại là Nvidia và Amazon có thể không đủ thuyết phục vì khoản đầu tư của họ dễ bị xem là hình thức tài trợ từ nhà cung cấp. Đổi lại, OpenAI sẽ dùng số tiền huy động được để mua lượng chip AI trị giá hàng tỉ USD từ chính hai gã khổng lồ công nghệ này.

Rõ ràng SoftBank có động lực để tiếp tục đẩy cao mức định giá của OpenAI. Công ty đã ghi nhận khoảng 20 tỉ USD lợi nhuận theo giá trị hợp lý từ số cổ phần nắm giữ tại OpenAI. Với mức định giá mới cao hơn hơn 70% so với tháng 10 năm ngoái, SoftBank đang hướng tới năm kinh doanh có lợi nhuận cao thứ hai trong lịch sử.

Nhưng tất cả vẫn chỉ là lợi nhuận trên sổ sách. Để đổi lấy điều đó, Son đang phải chấp nhận rủi ro thanh khoản và chi phí vay vốn ngày càng cao. Khi OpenAI sẵn sàng niêm yết, liệu ông có còn đủ nguồn lực tài chính để đảm bảo một đợt IPO thành công không?

Có lý do để tin rằng định giá của OpenAI đã chạm đỉnh. Dòng tiền từ nhà đầu tư cá nhân đã được kéo vào vòng gọi vốn mới nhất, đặc biệt là ARK Investment Management của Cathie Wood, quỹ từng đứng đầu bảng xếp hạng “đốt tiền” của Morningstar. Và có vẻ như Masayoshi Son lại một lần nữa đang quá say sưa với cuộc chơi.