Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định sửa đổi nhiều quy định liên quan hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực chứng khoán, trong đó đề xuất cắt giảm hàng loạt điều kiện và thủ tục được cho là không còn phù hợp với thực tiễn thị trường.

Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi lần này nhằm thực hiện chủ trương cải cách thủ tục hành chính, giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán.

Nhiều quy định được đánh giá còn chồng chéo, phát sinh thủ tục không cần thiết hoặc chưa theo kịp sự phát triển của thị trường tài chính đang được đề xuất điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất bãi bỏ yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh chứng khoán phải có phương án kinh doanh trong hồ sơ đề nghị cấp giấy phép thành lập và hoạt động.

Theo Bộ Tài chính, quá trình thẩm định hiện nay chủ yếu tập trung vào năng lực tài chính, nhân sự và hệ thống quản trị rủi ro của doanh nghiệp, trong khi phương án kinh doanh mang tính dự báo và có thể thay đổi theo diễn biến thị trường.

Do đó, việc yêu cầu doanh nghiệp xây dựng hồ sơ phương án kinh doanh chi tiết ngay từ đầu bị cho là làm tăng chi phí và kéo dài thời gian hoàn thiện thủ tục.

Cơ quan quản lý cũng đề xuất bãi bỏ yêu cầu phải có quy trình nghiệp vụ nội bộ trong hồ sơ xin cấp phép đối với một số hoạt động kinh doanh chứng khoán.

Theo lý giải của Bộ Tài chính, các công ty sau khi được cấp phép vẫn phải tuân thủ đầy đủ quy định về quản trị, kiểm soát nội bộ và chịu sự thanh tra, giám sát thường xuyên từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Vì vậy, việc yêu cầu nộp sẵn nhiều tài liệu nghiệp vụ ngay từ giai đoạn cấp phép là chưa thực sự cần thiết.

Ngoài nhóm thủ tục cấp phép, nhiều điều kiện liên quan hoạt động của công ty chứng khoán cũng được đề xuất cắt giảm.

Dự thảo đề xuất bỏ quy định yêu cầu công ty quản lý quỹ phải có tối thiểu hai nhân sự quản lý quỹ cho mỗi quỹ đầu tư hoặc danh mục đầu tư được quản lý.

Bộ Tài chính nhận định rằng quy định này hiện chưa phù hợp với thực tế hoạt động của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty quy mô nhỏ hoặc quản lý quỹ chuyên biệt.

Việc duy trì yêu cầu cứng về số lượng nhân sự trong từng trường hợp cụ thể được cho là có thể làm tăng chi phí vận hành và hạn chế tính linh hoạt của doanh nghiệp.

Một số thủ tục liên quan việc thay đổi địa điểm hoạt động, bổ sung nghiệp vụ kinh doanh hoặc thay đổi cơ cấu tổ chức của công ty chứng khoán cũng được đề xuất đơn giản hóa theo hướng rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Theo Bộ Tài chính, quá trình rà soát cho thấy nhiều nội dung doanh nghiệp phải xin chấp thuận trước hiện chủ yếu mang tính thông báo hoặc không ảnh hưởng đáng kể đến an toàn hệ thống thị trường.

Do đó, cơ quan quản lý đề xuất chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” đối với một số thủ tục nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh.

Dự thảo cũng đề xuất bãi bỏ một số yêu cầu về giấy tờ trong hồ sơ hành chính nếu dữ liệu đã có trên hệ thống quản lý nhà nước hoặc có thể chia sẻ giữa các cơ quan quản lý.

Theo cơ quan soạn thảo, việc này nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực chứng khoán, hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải nộp lặp lại nhiều loại giấy tờ cho các thủ tục khác nhau.

Bộ Tài chính cho biết nếu các đề xuất được thông qua, số lượng điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực chứng khoán sẽ giảm đáng kể so với hiện nay.

Việc cắt giảm này được kỳ vọng giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, rút ngắn thời gian gia nhập thị trường và tăng tính cạnh tranh của ngành dịch vụ tài chính.

Giới chuyên gia đánh giá đây là bước đi phù hợp trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tính minh bạch, khả năng huy động vốn và thu hút nhà đầu tư quốc tế.

Theo các chuyên gia, thay vì duy trì quá nhiều điều kiện hành chính, cơ quan quản lý nên tập trung nâng chuẩn giám sát sau cấp phép, quản trị rủi ro và minh bạch thông tin để bảo đảm an toàn thị trường.

Tuy nhiên, một số ý kiến cũng cho rằng quá trình cắt giảm điều kiện kinh doanh cần đi kèm cơ chế kiểm tra hiệu quả nhằm tránh tình trạng nới lỏng thủ tục nhưng phát sinh rủi ro trong hoạt động của doanh nghiệp chứng khoán.

Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp với nhiều sản phẩm đầu tư mới, năng lực giám sát của cơ quan quản lý cần được nâng lên tương ứng nếu chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm.

Theo đại diện một số công ty chứng khoán, nhiều quy định hiện nay được xây dựng từ giai đoạn thị trường còn nhỏ, số lượng doanh nghiệp ít và hoạt động chưa đa dạng như hiện tại.

Việc rà soát lại điều kiện kinh doanh được xem là cần thiết để phù hợp hơn với quy mô thị trường hiện nay, đồng thời giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Những năm gần đây, cải cách thủ tục trong lĩnh vực tài chính - chứng khoán liên tục được đặt ra nhằm hỗ trợ mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi.

Theo giới chuyên môn, ngoài việc cải thiện hạ tầng giao dịch và minh bạch thông tin, việc xây dựng môi trường pháp lý thông thoáng, ổn định và dễ tiếp cận cũng là một trong những yếu tố quan trọng để thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn.

Nếu được ban hành, nghị định sửa đổi lần này được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy hoạt động của các doanh nghiệp chứng khoán, đồng thời tạo thêm động lực cho quá trình phát triển và chuyên nghiệp hóa thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn tới.