Các ngân hàng trung ương trên thế giới vẫn duy trì sự quan tâm với vàng, bất chấp giá kim loại quý này đã tăng mạnh trong những năm gần đây.

Theo khảo sát Central Bank Gold Reserves Survey 2026 do Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council) phối hợp với YouGov thực hiện, 45% ngân hàng trung ương tham gia khảo sát cho biết họ dự kiến tăng dự trữ vàng trong 12 tháng tới. Đây là mức cao nhất kể từ khi khảo sát thường niên này bắt đầu được thực hiện cách đây chín năm.

Con số này cho thấy nhu cầu nắm giữ vàng của các ngân hàng trung ương chưa có dấu hiệu suy giảm, dù giá vàng đã có giai đoạn tăng mạnh và các ngân hàng trung ương đã mua vào trung bình khoảng 1.000 tấn vàng mỗi năm trong bốn năm qua, cao gấp đôi mức trung bình khoảng 500 tấn mỗi năm trong thập kỷ trước đó.

Không chỉ dừng lại ở kế hoạch của từng tổ chức, tâm lý chung của giới quản lý dự trữ cũng rất tích cực. Có tới 89% ngân hàng trung ương tham gia khảo sát cho rằng dự trữ vàng toàn cầu của khối ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới. Trong khi đó, phần lớn số còn lại cho rằng dự trữ vàng sẽ không thay đổi, và chỉ một tỷ lệ rất nhỏ dự báo giảm.

Khảo sát được thực hiện từ ngày 5.2 đến 19.5, với 76 phản hồi hợp lệ từ các ngân hàng trung ương trên toàn cầu, mức tham gia cao nhất từ trước đến nay. Phần lớn phản hồi được thu thập sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, giúp kết quả khảo sát phản ánh rõ hơn cách các nhà quản lý dự trữ nhìn nhận vai trò của vàng trong môi trường địa chính trị nhiều biến động.

Theo Hội đồng Vàng Thế Giới, các yếu tố kinh tế và địa chính trị tiếp tục chi phối quyết định quản lý dự trữ của ngân hàng trung ương. Trong số các chủ đề có ảnh hưởng đến quyết định phân bổ dự trữ, 92% ngân hàng trung ương nhắc đến mặt bằng lãi suất, 88% nhắc đến bất ổn địa chính trị và 79% đề cập đến lo ngại lạm phát.

Đáng chú ý, nhóm các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển tỏ ra nhạy cảm hơn với các rủi ro này. Trong nhóm này, 95% ngân hàng trung ương cho biết bất ổn địa chính trị là yếu tố liên quan đến quyết định quản lý dự trữ, so với 67% ở nhóm nền kinh tế phát triển. Tương tự, 84% ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển coi lạm phát là yếu tố đáng quan tâm, cao hơn đáng kể so với mức 61% ở nhóm phát triển.

Vai trò trú ẩn của vàng trong khủng hoảng là lý do quan trọng nhất khiến các ngân hàng trung ương tiếp tục nắm giữ kim loại quý này. Có 90% ngân hàng trung ương cho rằng hiệu quả của vàng trong các giai đoạn khủng hoảng là yếu tố “rất liên quan” hoặc “phần nào liên quan” đến quyết định nắm giữ vàng. Đây cũng là mức cao kỷ lục đối với yếu tố này.

Bên cạnh đó, 84% ngân hàng trung ương cho rằng vai trò lưu giữ giá trị dài hạn và phòng ngừa lạm phát của vàng là yếu tố quan trọng. Khoảng 83% nhấn mạnh khả năng đa dạng hóa danh mục dự trữ của vàng. Những yếu tố khác như vàng không có rủi ro vỡ nợ, ít chịu rủi ro chính trị, có tính thanh khoản cao và có thể đóng vai trò hàng rào trước rủi ro địa chính trị cũng được nhiều ngân hàng trung ương nhắc đến.

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh vai trò của đồng USD trong dự trữ toàn cầu đang được nhìn nhận thận trọng hơn. Theo khảo sát, 74% ngân hàng trung ương cho rằng tỷ trọng USD trong tổng dự trữ toàn cầu sẽ thấp hơn trong năm năm tới. Ngược lại, 84% cho rằng vàng sẽ chiếm tỷ trọng cao hơn trong tổng dự trữ trong cùng giai đoạn.

Dù USD vẫn là đồng tiền dự trữ chủ chốt nhờ quy mô và độ sâu của thị trường tài sản neo bằng USD, kết quả khảo sát cho thấy các ngân hàng trung ương đang tìm cách đa dạng hóa dự trữ nhiều hơn. Với một số quốc gia, động lực này không chỉ đến từ yếu tố lợi suất hay lạm phát, mà còn từ lo ngại về rủi ro chính trị, trừng phạt, xung đột thương mại và sự thay đổi trong trật tự tiền tệ quốc tế.

Một điểm đáng chú ý khác là cách các ngân hàng trung ương dự kiến tài trợ cho việc mua thêm vàng. Khoảng một nửa số ngân hàng trung ương cho biết họ có thể thực hiện thông qua chương trình mua vàng trong nước bằng nội tệ, trong khi 38% cho biết có thể bán các tài sản dự trữ hiện hữu để mua vàng.

Về lưu trữ, Ngân hàng Trung ương Anh tiếp tục là địa điểm cất giữ vàng phổ biến nhất, được 57% ngân hàng trung ương lựa chọn. Tuy nhiên, xu hướng đa dạng hóa nơi lưu trữ cũng đang rõ hơn. Có 9% ngân hàng trung ương cho biết đã tăng lưu trữ vàng trong nước trong 12 tháng qua, và 10% cho biết đã đa dạng hóa địa điểm lưu trữ ở nước ngoài. Trong 12 tháng tới, một số ngân hàng trung ương cũng dự kiến tiếp tục tăng lưu trữ nội địa hoặc mở rộng các địa điểm lưu trữ quốc tế.

Kết quả khảo sát cho thấy vàng không còn chỉ là một tài sản dự trữ mang tính lịch sử, mà ngày càng được nhìn nhận như một công cụ chiến lược trong quản lý dự trữ ngoại hối. Trong môi trường lãi suất, lạm phát và địa chính trị khó đoán định, các ngân hàng trung ương vẫn xem vàng là tài sản có khả năng bảo toàn giá trị, hỗ trợ đa dạng hóa và giảm rủi ro danh mục.

Nói cách khác, dù giá vàng đã tăng mạnh, sức hút của vàng đối với các ngân hàng trung ương vẫn chưa suy yếu. Với tỉ lệ kỷ lục các ngân hàng trung ương dự kiến tăng dự trữ trong năm tới, nhu cầu từ khu vực chính thức có thể tiếp tục là một trụ đỡ quan trọng cho thị trường vàng toàn cầu.