Giá dầu chưa thể rời mốc 100 USD/thùng.

Lượng dầu thô xuất đi từ Trung Đông gần trở lại mức trước khi Mỹ tấn công Iran, gây ra một trong những đợt gián đoạn nguồn cung lớn nhất lịch sử. Tuy nhiên, giá dầu toàn cầu vẫn trên 100 USD/thùng, cao hơn khoảng 40% so với thời điểm xung đột bắt đầu. Mức giá này đang gây chấn động nền kinh tế toàn cầu, gia tăng lạm phát và tạo sức ép lên cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.

Ngay cả thông báo hôm thứ Sáu của nhóm G7 và các đối tác về việc xuất kho tối đa 100 triệu thùng dầu thô và dầu diesel từ nguồn dự trữ khẩn cấp cũng không kéo được giá xuống. Nhiều vấn đề cùng lúc đang giữ giá dầu ở mức cao.

Giới giao dịch lo ngại cuộc chiến chưa được giải quyết có thể bùng phát trở lại bất cứ lúc nào, nhất là khi Mỹ đang triển khai thêm một tàu sân bay và binh sĩ tới vịnh Ba Tư. Ngay cả thế giằng co hiện nay cũng tiềm ẩn rủi ro, khi Iran tấn công một số tàu trong nỗ lực kiểm soát eo biển Hormuz.

Trong khi đó, tồn kho dầu toàn cầu đã giảm mạnh, xuống mức thấp nhất trong năm năm. Cuộc chiến kéo dài của Nga với Ukraine đã làm đình trệ xuất khẩu từ nhiều nhà máy chế biến dầu thô thành nhiên liệu thành phẩm. Vì vậy, các nhà máy lọc dầu ở những khu vực khác sẵn sàng trả giá cao để bảo đảm nguồn dầu thô cần thiết cho việc vận hành liên tục.

Khó khăn trong việc đưa dầu ra khỏi vùng chiến sự qua các tuyến vận tải thay thế cũng làm tăng chi phí.

“Nguồn cung đã mất đi, tồn kho đã bị rút bớt và khả năng chế biến dầu thô thành các sản phẩm như diesel đã bị gián đoạn. Khôi phục dòng vận chuyển dầu không thể lập tức khắc phục những vấn đề đó,” Haris Khurshid, giám đốc đầu tư tại Karobaar Capital, có trụ sở ở Chicago, nhận định.

Dưới đây là năm lý do khiến giá dầu thô vẫn trên 100 USD/thùng.

Lo ngại giao tranh leo thang

Thị trường vẫn lo giao tranh có thể leo thang. Mỹ và Iran còn bất đồng lớn về các điều kiện chấm dứt chiến tranh. Dù chưa trở lại tình trạng giao tranh toàn diện như hồi mùa xuân, hai bên vẫn có lúc tấn công lẫn nhau. Tháng trước, một vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào đường ống Đông–Tây của Saudi Arabia đã khiến tuyến dẫn dầu quan trọng này ngừng hoạt động, cho thấy rủi ro vẫn hiện hữu.

Cả Iran và Mỹ đều tìm cách kiểm soát hoạt động tàu thuyền qua eo biển Hormuz, tuyến đường chiến lược từng vận chuyển 20% lượng dầu toàn cầu trước chiến tranh. Ngoài ra, lực lượng Houthi tại Yemen, được Iran hậu thuẫn, đã tuyên bố phong tỏa hoạt động vận tải biển của Saudi Arabia qua eo biển Bab el-Mandeb ở Biển Đỏ, đe dọa thêm một tuyến vận chuyển dầu.

Chi phí vận tải tăng

Dù một số tàu vẫn đi qua các điểm nghẽn này, sự gián đoạn hoạt động vận tải thông thường đã làm tăng chi phí đưa dầu ra thị trường.

Việc đưa dầu thô qua eo biển Hormuz vẫn phụ thuộc nhiều vào các chuyến tàu trung chuyển qua eo biển, hoạt động sang mạn giữa các tàu và những tuyến vận tải khác thường. Cước tàu chở dầu ở mức kỷ lục hơn 1,2 triệu USD/ngày trên tuyến từ vịnh Ba Tư tới Trung Quốc, làm tăng chi phí mà người tiêu dùng phải gánh chịu.

“Vấn đề cốt lõi là lượng cung phục hồi không đồng nghĩa toàn bộ hệ thống cung ứng đã trở lại bình thường,” Xuyi Zhao, chuyên gia phân tích cấp cao về dầu mỏ tại Guotai Junan Futures, cho biết. “Thị trường không chỉ định giá lượng dầu thô được bốc lên tàu, mà còn tính đến khả năng giao số dầu đó an toàn, đáng tin cậy và với chi phí thấp.”

Tồn kho sụt giảm

Dù lượng dầu vận chuyển từ Trung Đông đã tăng, tồn kho toàn cầu vẫn ở mức thấp sau khi bị rút mạnh do chiến tranh. Theo công ty tư vấn Energy Aspects, tồn kho dầu trên toàn thế giới hiện khoảng 4,3 tỉ thùng, giảm hơn 400 triệu thùng kể từ tháng 3, tháng đầu tiên cuộc chiến diễn ra trọn tháng.

Trong khi đó, nhu cầu dầu toàn cầu đã phục hồi sau khi giảm lúc đầu vì giá cao. Số liệu của Energy Aspects cho thấy tổng nhu cầu hiện khoảng 104,8 triệu thùng/ngày, tăng 6,5 triệu thùng/ngày so với mức thấp nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu, ghi nhận vào tháng 5.

Thiếu hụt nhiên liệu thành phẩm

Dòng dầu thô phục hồi không giải quyết được tình trạng thiếu hụt nhiên liệu thành phẩm, như diesel, trên toàn cầu. Xuất khẩu từ hai trung tâm lọc dầu lớn của thế giới là Trung Đông và Nga vẫn bị hạn chế.

Các nhà máy lọc dầu ngoài hai khu vực này vì thế đang vận hành với cường độ cao để bù đắp thiếu hụt. Điều này làm tăng nguy cơ phải ngừng hoạt động ngoài kế hoạch nếu thiết bị quá tải gặp sự cố. Các nhà máy sẵn sàng trả bất cứ mức giá cần thiết nào để bảo đảm nguồn dầu thô ổn định.

Phòng ngừa rủi ro lạm phát

Các nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương trên thế giới đã đề cập việc giá nhiên liệu tăng làm gia tăng áp lực lạm phát, cuối cùng có thể dẫn tới lãi suất cao hơn. Theo giới giao dịch, khi lợi suất trái phiếu tăng, dầu mỏ lại được sử dụng để phòng ngừa rủi ro lạm phát, đặc biệt trong những tuần gần đây. Đây không phải nhu cầu sử dụng dầu thực tế, nhưng vẫn có thể đẩy giá lên.