Dù vậy, các tín hiệu hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để khiến Bắc Kinh phải triển khai một gói kích thích quy mô lớn, khi giới lãnh đạo vẫn cho rằng đà giảm tốc có thể được kiểm soát bằng các chính sách hiện hành.

Khảo sát khu vực tư nhân công bố ngày 4.8 cho thấy lĩnh vực sản xuất của Trung Quốc vẫn duy trì tăng trưởng trong tháng 7 nhưng tốc độ đã chậm lại so với tháng trước. Kết quả này phần nào trái ngược với chỉ số quản lý mua hàng (PMI) chính thức do Cục Thống kê Quốc gia công bố cuối tuần trước, khi chỉ số này tiếp tục nằm dưới ngưỡng 50 điểm, đánh dấu tháng thứ tư liên tiếp hoạt động sản xuất thu hẹp.

Việc cả khảo sát chính thức lẫn khảo sát tư nhân đều phản ánh đà tăng trưởng suy yếu cho thấy lĩnh vực công nghiệp Trung Quốc đang chịu áp lực ngày càng lớn. Trong nhiều năm qua, sản xuất và xuất khẩu là động lực quan trọng giúp nền kinh tế bù đắp sự suy giảm của thị trường bất động sản và tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên, những động lực này đang có dấu hiệu mất dần sức mạnh.

Kinh tế Trung Quốc hiện phải đối mặt đồng thời nhiều lực cản. Thị trường bất động sản vẫn chìm trong khủng hoảng kéo dài, niềm tin tiêu dùng chưa phục hồi rõ rệt và nhu cầu trong nước tiếp tục yếu. Theo số liệu công bố trước đó, GDP quý II tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước, tương đương mức tăng của quý I và cũng là tốc độ thấp nhất kể từ năm 2022.

Dù nền kinh tế giảm tốc, giới chức Trung Quốc vẫn chưa phát đi tín hiệu sẽ thay đổi đáng kể định hướng chính sách.

Tại cuộc họp Bộ Chính trị cuối tháng 7, các lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc tiếp tục nhấn mạnh việc triển khai hiệu quả các chính sách hiện có thay vì tung ra các gói hỗ trợ quy mô lớn. Thông cáo sau cuộc họp chỉ đề cập việc sẽ tăng cường các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu trong mùa hè nhưng không nêu thời điểm hay quy mô cụ thể.

Động thái này được nhiều tổ chức phân tích xem là tín hiệu Bắc Kinh vẫn tương đối tự tin vào khả năng duy trì tăng trưởng.

Kelvin Lam, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách Trung Quốc tại Pantheon Macroeconomics, nhận định ông không kỳ vọng Trung Quốc sẽ triển khai một gói kích thích quy mô lớn theo kiểu "bazooka" như những lần ứng phó khủng hoảng trước đây.

Quan điểm này cũng được Citigroup chia sẻ. Theo nhóm phân tích của ngân hàng, các biện pháp hỗ trợ tương đối hạn chế mà Chính phủ Trung Quốc công bố thời gian qua cho thấy giới chức vẫn đánh giá đợt giảm tốc hiện nay nằm trong phạm vi có thể kiểm soát và chưa cần đến các giải pháp mạnh tay.

Trong hơn hai năm qua, tăng trưởng của Trung Quốc chủ yếu dựa vào xuất khẩu và đầu tư cơ sở hạ tầng. Nhu cầu mạnh từ Mỹ cùng khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp sản xuất đã giúp kim ngạch xuất khẩu duy trì đà tăng, qua đó bù đắp phần nào sự suy yếu của tiêu dùng và bất động sản.

Tuy nhiên, triển vọng này đang trở nên kém thuận lợi hơn.

Các mức thuế mới do Mỹ áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc được dự báo sẽ bắt đầu ảnh hưởng rõ nét hơn trong những tháng tới. Khi nhu cầu từ thị trường nước ngoài giảm tốc, động lực tăng trưởng dựa vào xuất khẩu có thể suy yếu, buộc Bắc Kinh phải tìm cách thúc đẩy sức cầu trong nước nếu muốn duy trì mục tiêu tăng trưởng.

Đến nay, tiêu dùng vẫn là mắt xích yếu nhất của nền kinh tế Trung Quốc.

Niềm tin của người dân chưa phục hồi sau cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm. Giá nhà tại nhiều thành phố vẫn giảm, trong khi thu nhập và triển vọng việc làm khiến các hộ gia đình tiếp tục ưu tiên tiết kiệm hơn là chi tiêu.

Chỉ số niềm tin tiêu dùng do Cục Thống kê Quốc gia công bố vẫn ở mức thấp so với giai đoạn trước đại dịch, phản ánh tâm lý thận trọng của người dân bất chấp nhiều biện pháp hỗ trợ đã được triển khai.

Trong nửa đầu năm, xuất khẩu tăng mạnh đã giúp bù đắp phần nào sự yếu kém của tiêu dùng nội địa, cho phép nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng đủ để bám sát mục tiêu cả năm.

Năm nay, Chính phủ Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng GDP khoảng 4,5%, thấp hơn mức 5% của hai năm trước và cũng là mục tiêu thấp nhất kể từ thập niên 1990. Sáu tháng đầu năm, GDP tăng 4,7%, đồng nghĩa nền kinh tế vẫn đang đi đúng lộ trình hoàn thành mục tiêu nếu không xuất hiện cú sốc lớn trong nửa cuối năm.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng áp lực sẽ gia tăng đáng kể khi hiệu ứng tích cực từ xuất khẩu suy giảm.

Bên cạnh những khó khăn trong nước, môi trường thương mại quốc tế cũng trở nên phức tạp hơn. Mỹ và châu Âu đều gia tăng các biện pháp bảo hộ đối với hàng hóa Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực xe điện, pin, năng lượng sạch và công nghệ cao.

Liên minh châu Âu nhiều lần cáo buộc Bắc Kinh trợ cấp quá mức cho các doanh nghiệp trong nước, khiến lượng hàng xuất khẩu giá rẻ từ Trung Quốc gia tăng mạnh và tạo ra cạnh tranh không bình đẳng đối với các nhà sản xuất châu Âu. Những căng thẳng này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện thêm các biện pháp phòng vệ thương mại trong thời gian tới.

Các chuyên gia nhận định nếu xuất khẩu không còn duy trì tốc độ tăng như nửa đầu năm, Bắc Kinh sẽ khó tránh khỏi việc phải triển khai thêm các chính sách nhằm kích thích tiêu dùng nội địa và hỗ trợ khu vực tư nhân.

Dù vậy, dữ liệu tháng 7 vẫn chưa phản ánh một sự suy giảm quá mạnh.

Các khảo sát cho thấy hoạt động sản xuất nhìn chung vẫn duy trì ở mức tương đối ổn định, trong khi đơn hàng xuất khẩu chưa sụt giảm đột ngột. Một số nhà kinh tế cũng lưu ý rằng thời tiết cực đoan tại nhiều địa phương trong tháng 7, gồm nắng nóng kéo dài và mưa lũ ở một số khu vực, có thể đã ảnh hưởng tạm thời đến hoạt động của các nhà máy và làm suy yếu các chỉ số khảo sát.

Điều đó đồng nghĩa những số liệu trong các tháng tới sẽ có ý nghĩa quan trọng hơn trong việc xác định liệu nền kinh tế Trung Quốc chỉ đang trải qua giai đoạn chững lại tạm thời hay bước vào chu kỳ giảm tốc sâu hơn. Nếu các chỉ số sản xuất tiếp tục đi xuống trong khi xuất khẩu mất động lực và tiêu dùng chưa cải thiện, sức ép buộc Bắc Kinh phải mở rộng các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng sẽ ngày càng lớn trong những tháng cuối năm.