“Chính quyền ông Trump sắp đổ bộ vào Fed.”

Đó là lời nhận định của nhà kinh tế Claudia Sahm sau khi bà theo dõi phiên điều trần phê chuẩn của ông Kevin Warsh vào thứ Ba cho vị trí Chủ tịch tiếp theo của Fed.

Bà Sahm, người đã làm việc tại ngân hàng trung ương trong hơn một thập kỷ, hiện là kinh tế trưởng tại New Century Advisors, theo dõi phiên điều trần từ bàn làm việc của mình. Dù hầu hết đồng nghiệp không xem trực tiếp, họ vẫn cảm nhận được bầu không khí căng thẳng qua phản ứng của bà, ngay cả khi bà đang đeo tai nghe. “Họ cười vì thỉnh thoảng tôi lại buột miệng thốt lên điều gì đó,” bà nói. “Có lúc, một cuốn sổ tay có thể đã bay ngang qua phòng.”

Trong hai giờ điều trần, ông Warsh đã trả lời nhiều câu hỏi từ các nghị sĩ. Ông là ứng viên của Tổng thống Donald Trump để thay thế ông Jerome Powell, người sẽ hết nhiệm kỳ Chủ tịch Fed vào tháng 5.

Nội dung trải từ việc liệu ông có phải là “con rối” của tổng thống không (“hoàn toàn không”) đến nghi vấn về cuộc bầu cử năm 2020 (“Chúng tôi cố gắng giữ yếu tố chính trị bên ngoài Fed”). Tuy nhiên, điều khiến bà Sahm thất vọng lại nằm ở chính sách. Bà cho rằng các câu trả lời của ông Warsh quá mơ hồ và thiếu dứt khoát. “Tôi là một nhà kinh tế, tôi tìm kiếm nội dung thực chất,” bà nói. “Ông ấy đã hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng trung ương hơn 20 năm rồi, ông ấy không nên là một ẩn số như vậy.”

Những gì ông Warsh tiết lộ về kế hoạch của mình đã cho thấy một Fed rất khác hiện nay: Phạm vi hoạt động hẹp hơn, xu hướng hướng nội rõ hơn và mức độ minh bạch thấp hơn. Tại phiên điều trần, ông khẳng định không hứa với ông Trump sẽ hạ lãi suất, dù tổng thống tỏ ra tự tin điều đó sẽ xảy ra.

Căng thẳng lên cao khi Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Elizabeth Warren của bang Massachusetts chất vấn trực tiếp điểm này, nhắc lại phát biểu công khai của ông Trump: “Ông ấy nói, ‘Khi người của tôi, Kevin Warsh, vào đó, chúng ta sẽ có mức lãi suất mà tôi, Donald Trump, muốn.’” Trước sức ép đó, ông Warsh đáp lại: “Chúng ta cần giữ chính trị bên ngoài chính sách tiền tệ và chính sách tiền tệ bên ngoài chính trị.”

Để hiểu rõ hơn lập trường của ông Warsh, cần nhìn lại quá khứ của ông tại Fed. Ông Warsh, 56 tuổi, từng là thành viên Hội đồng Thống đốc từ ngày 24.02.2006 đến ngày 31.03.2011 và làm việc chặt chẽ với Chủ tịch Ben Bernanke trong giai đoạn khủng hoảng tài chính Khi đó, ông công khai phản đối chính sách lãi suất cực thấp mà Fed áp dụng để duy trì dòng tiền trong nền kinh tế. Ông lo ngại lãi suất thấp kết hợp với chi tiêu chính phủ cao sẽ đẩy lạm phát tăng mạnh.

Tuy nhiên, theo Mike McKee, biên tập viên kinh tế của Bloomberg TV, lập trường của ông Warsh đã thay đổi theo thời gian. “Ông ấy từng là một người theo trường phái diều hâu, nhưng sau đó lại dần ngả sang phái bồ câu.,” ông McKee nói. “Hiện tại, ông ấy có vẻ đứng ở vị trí trung lập.”

Không chỉ khác biệt về lãi suất, ông Warsh còn có quan điểm riêng về cách Fed giao tiếp với thị trường. Khi ông Bernanke trở thành Chủ tịch vào năm 2006, ông đã thúc đẩy một giai đoạn mới với sự minh bạch cao hơn. Fed bắt đầu tổ chức họp báo sau mỗi quyết định lãi suất và triển khai “định hướng tương lai,” trong đó các quan chức giải thích cách họ đọc dữ liệu kinh tế và dự báo chính sách. Mục tiêu là giúp giảm biến động trên thị trường toàn cầu. Các Chủ tịch Janet Yellen và Jerome Powell tiếp tục duy trì cách tiếp cận này.

Tuy nhiên, tại phiên điều trần tuần này, ông Warsh cho thấy ông muốn đi theo hướng khác. “Không giống như nhiều đồng nghiệp trong quá khứ và hiện tại, tôi không tin vào định hướng tương lai,” ông nói trước Ủy ban Ngân hàng, Nhà ở và các vấn đề Đô thị của Thượng viện. Ông cho rằng việc chuẩn bị thông điệp trước cho thị trường có thể khiến các nhà hoạch định chính sách bị ràng buộc và khó đưa ra quyết định linh hoạt.

Chính quan điểm này đã khiến bà Sahm phản ứng mạnh. “Ông ấy nói các quan chức Fed nói quá nhiều,” bà nhận xét. “Nhưng việc tuyên bố ‘Tôi không làm định hướng tương lai. Chúng tôi sẽ chỉ họp rồi quyết định’ là một lập trường cứng rắn hơn rất nhiều.”

Cách tiếp cận này gợi lại thời kỳ của Chủ tịch Alan Greenspan, khi Fed hiếm khi nào đưa ra tín hiệu rõ ràng. Khi đó, lãi suất có thể thay đổi mà không có thông báo rõ ràng, và thị trường luôn phải cố tìm kiếm tín hiệu từ những chi tiết nhỏ nhất như cử chỉ hay trang phục của ông. Greenspan từng nói: “Nếu tôi có vẻ quá rõ ràng với quý vị, hẳn là quý vị đã hiểu sai những gì tôi nói.”

Bên cạnh đó, ông Warsh cũng muốn thu hẹp phạm vi hoạt động của Fed. Trong nhiều năm, đặc biệt dưới thời Bernanke, Yellen và Powell, ngân hàng trung ương đã mở rộng bảng cân đối kế toán và mua lượng lớn nợ chính phủ cùng nợ doanh nghiệp để ổn định thị trường. Gần đây, Fed còn tham gia vào các mục tiêu liên quan đến biến đổi khí hậu và bình đẳng tại nơi làm việc. Ông Warsh cho rằng tổ chức này nên quay lại “trọng tâm cốt lõi và tập trung vào chuyên môn chính của mình”.

Tiếp theo, ông Warsh sẽ nộp câu trả lời bằng văn bản cho các câu hỏi từ Quốc hội. Trong điều kiện bình thường, đề cử của ông sẽ sớm được đưa ra Thượng viện bỏ phiếu. Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis của bang North Carolina đã tuyên bố sẽ chặn quá trình phê chuẩn cho đến khi Nhà Trắng dừng cuộc điều tra hình sự nhằm vào ông Powell.

Dù vậy, một phương án thỏa hiệp đã xuất hiện trong tuần này. Ông Tillis đề xuất để một ủy ban quốc hội điều tra việc Fed giám sát dự án cải tạo trụ sở trị giá hàng tỉ USD, vốn là tâm điểm của cuộc điều tra. Động thái này có thể giúp nối lại tiến trình phê chuẩn.

Ngay cả khi được bổ nhiệm như dự kiến, ông Warsh vẫn sẽ đối mặt với nhiều thách thức. Với tư cách Chủ tịch, ông chỉ nắm một trong 12 phiếu bầu trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang, cơ quan quyết định lãi suất. Mọi thay đổi lớn, bao gồm việc hạ lãi suất, đều cần đa số ủng hộ. Ông Powell cũng nằm trong nhóm này và còn hai năm trong nhiệm kỳ thống đốc.

Trong bối cảnh đó, áp lực từ phía tổng thống sẽ không hề nhỏ. “Giờ đây Warsh giống như chú chó đã đuổi kịp chiếc xe,” John Cochrane, thành viên cấp cao tại Viện Hoover, nhận xét. “Ông ấy phải cân bằng giữa áp lực từ ông Trump, hình ảnh độc lập của bản thân và văn hóa tập thể của Fed. Một nhiệm vụ khó khăn đang chờ phía trước.”