Ấn Độ tiếp tục được mua dầu Nga sau khi Mỹ gia hạn miễn trừ tạm thời cho một số giao dịch năng lượng giúp New Delhi củng cố nguồn cung trong lúc thị trường toàn cầu chịu sức ép từ căng thẳng liên quan Iran và gián đoạn tại Trung Đông.

Bộ Tài chính Mỹ tuần trước gia hạn đến ngày 16.5 giấy phép cho phép mua dầu và sản phẩm dầu mỏ của Nga đang chịu trừng phạt, áp dụng với các lô hàng đã được xếp lên tàu tính đến ngày 17.4. Quyết định mới thay thế giấy phép trước hết hạn ngày 11.4, ngoại trừ một số giao dịch liên quan Iran, Cuba và Triều Tiên.

Đối với Ấn Độ, động thái này tạo dư địa tiếp tục tiếp cận nguồn dầu chiết khấu từ Nga, trong bối cảnh nước này phụ thuộc lớn vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu trong nước. Quốc gia Nam Á hiện phải nhập khoảng 90% nhu cầu dầu thô.

Trước xung đột Ukraine năm 2022, dầu Nga chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong cơ cấu nhập khẩu của Ấn Độ. Sau đó, New Delhi nhanh chóng trở thành một trong những khách hàng lớn nhất của Moscow nhờ mức giá hấp dẫn. Dòng chảy này từng chậm lại vào cuối năm ngoái khi Washington siết trừng phạt với một số nhà sản xuất Nga và căng thẳng thương mại gia tăng.

Tuy nhiên, xu hướng đã đảo chiều trong những tháng gần đây. Theo Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch có trụ sở tại Phần Lan, giá trị dầu Nga mà Ấn Độ mua trong tháng 3 tăng lên 5,3 tỉ euro, tương đương 6,2 tỉ USD, so với 1,4 tỉ euro của tháng trước. Khối lượng nhập khẩu tăng gấp đôi dù tổng lượng dầu thô nhập của Ấn Độ giảm 4%.

Báo cáo cho biết mức tăng mạnh nhất đến từ các nhà máy lọc dầu quốc doanh, với sản lượng mua từ Nga tăng 148%. Nguyên nhân chủ yếu là nguồn hàng Nga xuất hiện nhiều hơn trên thị trường giao ngay, nơi các doanh nghiệp nhà nước thường tìm kiếm nguồn cung.

Trong tháng 3, Ấn Độ mua 38% tổng lượng dầu xuất khẩu của Nga, trở thành khách hàng lớn thứ hai của Moscow sau Trung Quốc, nước chiếm 51%.

Washington trước đó đã cấp miễn trừ cho các nhà máy lọc dầu Ấn Độ từ đầu tháng 3 nhằm giữ dòng dầu lưu thông trên thị trường toàn cầu. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khi đó cho rằng biện pháp tạm thời sẽ giảm áp lực nguồn cung năng lượng quốc tế.

Giới chức Ấn Độ tiếp tục nhấn mạnh tiêu chí an ninh năng lượng. Sujata Sharma, quan chức cấp cao thuộc Bộ Dầu mỏ và Khí đốt tự nhiên, cho biết ưu tiên của nước này là tìm nguồn cung đáp ứng nhu cầu nội địa, dựa trên tính phù hợp kỹ thuật, hiệu quả thương mại và lợi ích của các nhà máy lọc dầu.

Theo Ajay Srivastava, người sáng lập tổ chức Sáng kiến Nghiên cứu Thương mại Toàn cầu tại New Delhi, Ấn Độ cần tập trung vào ổn định nguồn cung bằng các hợp đồng dài hạn với Nga, đồng thời duy trì danh mục nhà cung cấp đa dạng để giảm rủi ro.

Vấn đề an ninh năng lượng của New Delhi trở nên cấp bách hơn khi Trung Đông tiếp tục biến động. Saudi Arabia, Iraq và UAE vốn là những nguồn cung dầu chua trung bình và nặng quan trọng cho Ấn Độ. Tuy nhiên, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị ảnh hưởng từ cuối tháng 2 đã hạn chế đáng kể khả năng tiếp cận của nước này.

Trong bối cảnh đó, dầu Urals của Nga nổi lên như lựa chọn phù hợp. Loại dầu này có hàm lượng lưu huỳnh cao và tương thích với nhiều nhà máy lọc dầu phức hợp của Ấn Độ, vốn được thiết kế để xử lý dầu chua trung bình và nặng.

Prerna Gandhi, chuyên gia tại Vivekananda International Foundation, nhận định ngay cả khi căng thẳng Tây Á hạ nhiệt sớm, thị trường bảo hiểm hàng hải và vận tải biển vẫn cần nhiều tháng để bình thường hóa. Phụ phí rủi ro chiến tranh khó sớm biến mất, khiến nguồn cung toàn cầu tiếp tục bị bó hẹp.

Theo bà, dầu Nga đã chiếm khoảng 47% giỏ nhập khẩu dầu thô của Ấn Độ trong tháng 3 và sẽ tiếp tục giữ vai trò then chốt trong thời gian tới, do nước này hiện có rất ít lựa chọn thay thế đủ quy mô, giá cạnh tranh và tránh phụ thuộc vào tuyến vận chuyển qua Hormuz.