Chiến tranh Iran kéo dài có thể gây suy thoái toàn cầu, theo cảnh báo của Oxford Economics, khi cú sốc năng lượng đẩy lạm phát tăng vọt và làm chậm mạnh tăng trưởng kinh tế thế giới.

Theo kịch bản “Chiến tranh Iran kéo dài” do Oxford Economics xây dựng, giá dầu duy trì trên 150 USD/thùng trong bốn tháng cùng tình trạng thiếu hụt các sản phẩm dầu mỏ tinh chế sẽ đẩy lạm phát toàn cầu lên 7,7%, “gần mức đỉnh năm 2022”.

“Quy mô của cú sốc giá này tạo ra các hiệu ứng phi tuyến lớn, khuếch đại tác động kinh tế, dẫn đến sự suy giảm hiếm thấy của hoạt động kinh tế toàn cầu vào giữa năm 2026,” ông Ben May, giám đốc nghiên cứu kinh tế vĩ mô toàn cầu của Oxford Economics, nhận định.

Tăng trưởng toàn cầu lao dốc

Mô hình kinh tế toàn cầu của Oxford Economics cho thấy tăng trưởng GDP thế giới có thể giảm xuống còn 1,4% trong năm 2026, thấp hơn 1,2 điểm phần trăm so với kịch bản cơ sở, trước khi phục hồi nhẹ lên 2,1% vào năm 2027.

Đáng chú ý, suy thoái được dự báo xảy ra tại Mỹ và “phần lớn các nền kinh tế phát triển lớn khác”, trong khi tăng trưởng của Trung Quốc có thể giảm xuống 3,4% trong năm 2026.

Dù mức độ nghiêm trọng thấp hơn đại dịch hay khủng hoảng tài chính toàn cầu, Oxford Economics cho rằng cú sốc này có thể tạo ra “một đợt suy giảm lớn hơn và mang tính đồng bộ hơn bất kỳ cuộc suy thoái toàn cầu nào trong 40 năm qua” .

Cú sốc năng lượng khuếch đại rủi ro

Theo báo cáo, riêng việc cắt giảm nguồn cung năng lượng có thể khiến GDP toàn cầu giảm khoảng 0,9 điểm phần trăm so với kịch bản cơ sở vào đỉnh điểm quý IV.2026. Tuy nhiên, khi kết hợp với các yếu tố khác như đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động thị trường tài chính, mức lệch tổng thể có thể lên tới 2,1 điểm phần trăm.

Kịch bản này giả định gián đoạn kéo dài tại Trung Đông, bao gồm việc eo biển Hormuz bị hạn chế trong nhiều tháng, làm suy giảm mạnh nguồn cung dầu và khí toàn cầu. Giá dầu thậm chí có thể vọt lên khoảng 190 USD/thùng vào cao điểm, vượt xa các cú sốc trước đây.

Áp lực lan rộng sang châu Á

Tác động của xung đột không chỉ dừng ở các nền kinh tế phát triển. Theo công ty nghiên cứu Natixis, châu Á, bao gồm Việt Nam, đặc biệt dễ tổn thương do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng từ Trung Đông.

Cụ thể, các nước châu Á như Việt Nam, Thái Lan và vài nước Đông Nam Á khác có thể chịu tác động trực tiếp từ cú sốc năng lượng thông qua chi phí nhập khẩu tăng, gây áp lực lên lạm phát và giá tiêu dùng trong nước. Các ngành phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu như hàng không và du lịch đối mặt rủi ro chi phí vận hành cao hơn, đồng thời nhu cầu quốc tế có thể bị gián đoạn. Bên cạnh đó, việc giá năng lượng leo thang cũng có thể làm suy yếu sức mua trong nước khi chi phí sinh hoạt tăng lên.