Giá dầu duy trì đà tăng sau các vụ tấn công mới tại Trung Đông, trong bối cảnh giới giao dịch thận trọng xem xét kế hoạch của Mỹ về việc bảo hiểm và hộ hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz khi hoạt động giao thương tại tuyến hàng hải huyết mạch này gần như tê liệt.

Giá dầu Brent tiến sát mốc 84 USD/thùng sau khi tăng vọt khoảng 12% chỉ trong hai ngày, mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2020, trong khi dầu WTI giao dịch quanh ngưỡng 77 USD. Hôm thứ Ba (giờ Mỹ), tổng thống Donald Trump cho biết cơ quan Tài chính Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (DFC) sẽ cung cấp bảo hiểm cho các tàu vận tải nhằm đảm bảo dòng chảy năng lượng và thương mại, đồng thời sẵn sàng triển khai hộ tống quân sự "nếu cần thiết".

Động thái của Mỹ diễn ra trong bối cảnh xuất hiện các dấu hiệu cho thấy sự gián đoạn nguồn cung từ các nhà sản xuất khu vực đang gia tăng, khi tuyến đường thương mại trọng yếu này gần như bị phong tỏa hoàn toàn. Theo các nguồn tin thân cận, Iraq, nhà sản xuất lớn thứ hai trong khối OPEC, bắt đầu đóng cửa Rumaila, mỏ dầu lớn nhất quốc gia này, cùng dự án West Qurna 2. Một khi quá trình này hoàn tất, phần lớn sản lượng dầu mỏ của Iraq sẽ bị đình trệ.

Tại Saudi Arabia, các kho dự trữ dầu chiến lược đang đầy lên nhanh chóng, theo dữ liệu từ công ty phân tích không gian địa lý Kayrros.

Thị trường dầu mỏ toàn cầu đã bị đẩy vào tình trạng hỗn loạn bởi cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran, với các cuộc tấn công và đáp trả lan rộng khắp Trung Đông. Cuộc chiến đã làm đình trệ thương mại, buộc các nhà sản xuất phải khóa chặt sản lượng và buộc một nhà máy lọc dầu cùng nhà máy xuất khẩu khí đốt lớn phải đóng cửa. Giá dầu thô, khí đốt và các sản phẩm xăng dầu tăng vọt đã dấy lên bóng ma về một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

“Các đội tàu hộ tống sẽ trở thành 'bia đỡ đạn' cho các cuộc tấn công từ Iran”, ING Groep NV nhận định trong một báo cáo từ các chuyên gia phân tích, bao gồm Warren Patterson, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa. “Vì vậy, Mỹ có thể chọn phương án chờ đợi trước khi tiến hành hộ tống tàu bè, cho đến khi đánh giá được khả năng tấn công của Iran đã suy giảm.”

Goldman Sachs Group Inc. đã nâng dự báo giá dầu Brent trung bình trong quý II thêm 10 USD, lên mức 76 USD/thùng. “Chúng tôi giả định rằng lưu lượng dầu qua eo biển này sụt giảm trong tháng 3 sẽ dẫn đến sự suy giảm mạnh trong dự trữ của các nước OECD và sản lượng dầu tại Trung Đông,” các chuyên gia phân tích, bao gồm Daan Struyven, nhận định trong một báo cáo.

Các hành động thù địch tiếp tục sang ngày thứ năm của cuộc xung đột. Israel và Iran liên tiếp không kích và phóng tên lửa trả đũa lẫn nhau, trong khi bộ Quốc phòng Saudi Arabia cho biết đã đánh chặn được 9 máy bay không người lái và 2 tên lửa hành trình. Ở một diễn biến khác, bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ báo cáo đã phá hủy 17 tàu của Iran cùng hàng trăm bệ phóng và máy bay không người lái cho đến thời điểm này.

Khi cuộc khủng hoảng kéo dài, các chỉ số thị trường dầu mỏ đang cho thấy tình trạng khan hiếm nguồn cung cấp bách trong ngắn hạn. Chênh lệch giá giao ngay (prompt spread) của dầu Brent,  khoảng cách giữa hai hợp đồng gần nhất, đã nới rộng lên mức 3,40 USD/thùng theo cấu trúc bù hoãn bán (backwardation), một mô hình giá tăng điển hình. Chỉ một tháng trước, khoảng cách này chỉ ở mức 71 cent.

Eo biển Hormuz là tuyến đường thủy hẹp nối vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, với Iran nằm ở phía bắc. Đây là huyết mạch của thương mại năng lượng toàn cầu, khi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt của thế giới. Kể từ khi cuộc chiến bùng nổ vào thứ Bảy tuần trước, các tàu chở dầu đã tránh điểm nghẽn này do rủi ro ngày càng tăng, bao gồm cả những lời đe dọa từ Tehran đối với các tàu thuyền.

"Dù thế nào đi nữa, Hoa Kỳ sẽ đảm bảo DÒNG CHẢY NĂNG LƯỢNG TỰ DO cho THẾ GIỚI," tổng thống Mỹ đăng trên mạng xã hội mà không giải thích chi tiết về cơ chế bảo hiểm sẽ được cung cấp. DFC thường tồn tại để huy động vốn tư nhân cho các quốc gia đang phát triển và giảm thiểu rủi ro đầu tư.

"Hiện tại đó mới chỉ là lời nói, vì vậy chúng ta cần thực sự xem điều này sẽ diễn ra như thế nào," Rebecca Babin, nhà giao dịch năng lượng cấp cao tại CIBC Private Wealth Group, phát biểu trên Bloomberg Television. "Những cuộc hộ tống quân sự đó trông như thế nào? Bảo hiểm đắt đỏ ra sao, và các chủ tàu có cảm thấy an tâm với những gì họ được cung cấp hay không?".

Sau những bình luận của ông Trump về kế hoạch bảo hiểm và hộ tống, Tehran đã nhắc lại cảnh báo đối với các tàu thuyền trong khu vực. Eo biển Hormuz đang trong tình trạng thời chiến và các tàu đi qua đó "có thể gặp rủi ro từ tên lửa hoặc máy bay không người lái lạ," Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo cho biết trong một tuyên bố được hãng tin bán chính thức Fars trích dẫn. Iran đã tấn công hơn 10 tàu chở dầu bằng nhiều loại đạn dược vì phớt lờ các cảnh báo của họ, tuyên bố cho biết thêm.

Việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa đang đặt ra thách thức lớn cho các quốc gia nhập khẩu dầu khí, đặc biệt là các nền kinh tế châu Á vốn phụ thuộc nặng nề vào nguồn cung này. Một số quốc gia, trong đó có Trung Quốc, hiện sở hữu kho dự trữ chiến lược giúp giảm bớt cú sốc từ các gián đoạn ngắn hạn, nhưng một cuộc xung đột kéo dài đe dọa sẽ nhanh chóng vắt kiệt các nguồn dự phòng này. Những nguồn cung thay thế từ bên ngoài Trung Đông nhiều khả năng sẽ đắt đỏ hơn, cộng thêm giá cước vận tải biển tăng vọt càng đẩy chi phí lên cao.

Bên ngoài khu vực Trung Đông, một báo cáo ngành cho thấy dự trữ dầu thô của Mỹ đã tăng 5,7 triệu thùng vào tuần trước. Dữ liệu chính thức về lượng dự trữ — vốn đã tăng thêm gần 16 triệu thùng trong tuần trước đó — dự kiến sẽ được công bố vào cuối ngày thứ Tư.