Thương vụ sáp nhập trị giá 110 tỉ USD giữa Paramount và Warner Bros Discovery (WBD) đang đối mặt với trở ngại pháp lý lớn sau khi liên minh 12 bang của Mỹ do Đảng Dân chủ lãnh đạo đệ đơn kiện nhằm ngăn chặn giao dịch. Động thái này không chỉ làm gia tăng nguy cơ chậm hoàn tất thương vụ mà còn đặt các bang vào thế đối đầu với chính quyền Tổng thống Donald Trump, vốn đã nhanh chóng phê duyệt giao dịch.

Đơn kiện do Tổng chưởng lý California Rob Bonta dẫn đầu, với sự tham gia của nhiều bang, trong đó có New York. Các nguyên đơn cho rằng việc hợp nhất hai tập đoàn truyền thông sẽ làm suy giảm cạnh tranh trên nhiều phân khúc của ngành giải trí, từ cấp phép các kênh truyền hình cáp, phát hành phim chiếu rạp đến phân phối nội dung cho các nền tảng và người tiêu dùng.

Theo nội dung đơn kiện, công ty sau sáp nhập sẽ nắm giữ vị thế thống lĩnh trên thị trường, đủ sức gây sức ép đối với các rạp chiếu phim, nhà phân phối truyền hình trả tiền cũng như các đối tác mua bản quyền nội dung. Các bang lập luận rằng doanh nghiệp hợp nhất sẽ chiếm hơn một phần tư doanh thu từ các bộ phim phát hành rộng rãi tại rạp và các kênh truyền hình cáp cơ bản tại Mỹ, qua đó làm gia tăng mức độ tập trung của thị trường.

“Các tổn hại nghiêm trọng đối với cạnh tranh là không có cơ sở nào để biện minh,” đơn kiện nêu rõ. Theo các nguyên đơn, thương vụ sẽ làm giảm lựa chọn của người tiêu dùng, hạn chế cạnh tranh về giá và chất lượng, đồng thời khiến các doanh nghiệp nhỏ hơn gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận thị trường.

Paramount hiện chưa đưa ra bình luận về vụ kiện.

Thương vụ được ký kết hồi đầu năm sau cuộc cạnh tranh quyết liệt với Netflix và được xem là một trong những giao dịch lớn nhất lịch sử ngành truyền thông. Nếu hoàn tất, Paramount và Warner Bros Discovery sẽ hình thành một đế chế giải trí sở hữu danh mục tài sản trải rộng từ các nền tảng phát trực tuyến Paramount+ và HBO Max đến các thương hiệu truyền hình như CBS, MTV và CNN.

Tuy nhiên, bất kỳ sự trì hoãn nào cũng có thể khiến Paramount phải trả giá đắt. Theo thỏa thuận đã được điều chỉnh nhằm bảo đảm giao dịch thành công, công ty cam kết trả khoản “phí chờ đợi” khoảng 650 triệu USD mỗi quý cho các cổ đông Warner Bros Discovery nếu thương vụ chưa hoàn tất sau cuối tháng 9. Khoản chi này sẽ tiếp tục phát sinh cho đến khi giao dịch được khép lại.

Để tài trợ cho thương vụ, Paramount dự kiến huy động khoảng 80 tỉ USD nợ. Song song với đó, công ty đặt mục tiêu tạo ra khoảng 6 tỉ USD giá trị cộng hưởng thông qua chương trình tái cơ cấu, bao gồm cắt giảm nhân sự và hợp nhất hoạt động tại nhiều đơn vị, trong đó có các cơ sở ở California.

Vụ kiện cũng phản ánh sự khác biệt trong cách tiếp cận giữa các bang và chính quyền liên bang về chính sách cạnh tranh. Trong khi Bộ Tư pháp Mỹ dưới thời Tổng thống Trump nhanh chóng thông qua thương vụ, các tổng chưởng lý bang cho rằng cơ quan liên bang đã không thực hiện đầy đủ vai trò giám sát đối với một giao dịch có ảnh hưởng sâu rộng đến thị trường truyền thông.

Ông Rob Bonta cho biết văn phòng của mình sẽ theo đuổi vụ kiện đến cùng và gọi đây là một vụ sáp nhập “bất hợp pháp”. Theo ông, nếu được phép hoàn tất, giao dịch sẽ khiến người tiêu dùng phải đối mặt với giá cao hơn, ít lựa chọn hơn và chất lượng nội dung thấp hơn trong cả lĩnh vực điện ảnh lẫn truyền hình.

Tổng chưởng lý bang New York Letitia James cũng cho rằng công ty hợp nhất sẽ sở hữu “quyền lực và tầm ảnh hưởng chưa từng có” đối với ngành tin tức và giải trí toàn cầu. Bà cảnh báo quy mô của doanh nghiệp sau sáp nhập có thể làm thay đổi đáng kể cán cân cạnh tranh trong lĩnh vực truyền thông Mỹ.

Trong khi đó, quá trình xem xét tại các thị trường khác vẫn tiếp tục. Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, Ủy ban châu Âu nhiều khả năng sẽ chấp thuận thương vụ ngay trong tháng này sau khi Paramount đưa ra một số cam kết nhằm giải quyết các quan ngại về cạnh tranh.

Tại Anh, thương vụ cũng có nguy cơ bị điều tra sâu hơn. Bộ trưởng Văn hóa Lisa Nandy cho biết bà có ý định yêu cầu các cơ quan quản lý truyền thông và cạnh tranh đánh giá tác động của giao dịch. Nếu quyết định can thiệp được đưa ra, quá trình xem xét có thể kéo dài thêm khoảng 40 ngày.

Ngoài các vấn đề chống độc quyền, thương vụ còn vấp phải sự phản đối từ một bộ phận giới chính trị và ngành giải trí vì lo ngại ảnh hưởng đến hoạt động báo chí. Những người phản đối cho rằng quyền kiểm soát mới có thể khiến CNN thay đổi định hướng biên tập dưới ảnh hưởng của Giám đốc điều hành Paramount David Ellison và cha ông là Larry Ellison, nhà đồng sáng lập Oracle và là đồng minh của Tổng thống Trump.

Nhiều nhân vật có ảnh hưởng tại Hollywood, trong đó có các đạo diễn J.J. Abrams và David Fincher cùng các diễn viên Emma Thompson và Ben Stiller, đã lên tiếng phản đối giao dịch. Các nhà báo tại CBS News và CNN cũng bày tỏ lo ngại việc hợp nhất hai phòng tin tức sẽ ảnh hưởng đến tính độc lập biên tập và có thể dẫn đến các đợt cắt giảm nhân sự.

Kết quả của vụ kiện nhiều khả năng sẽ trở thành phép thử quan trọng đối với các thương vụ sáp nhập quy mô lớn trong ngành truyền thông Mỹ. Nếu tòa án chấp nhận yêu cầu của các bang, Paramount không chỉ phải đối mặt với nhiều tháng trì hoãn và chi phí phát sinh đáng kể, mà còn có thể buộc phải điều chỉnh cấu trúc của một trong những thương vụ có giá trị lớn nhất trong lịch sử ngành giải trí.