Sự im lặng kéo dài từ Ả Rập Xê-út sau thông báo của UAE phản ánh cả sự bất ngờ lẫn tình thế khó xử của quốc gia được xem là lãnh đạo trên thực tế của liên minh dầu mỏ. Dù những rạn nứt giữa hai nước đã tồn tại trong nhiều năm, thời điểm UAE đưa ra quyết định – ngay giữa một cuộc xung đột khu vực – khiến nhiều bên không kịp phản ứng.

Theo các nguồn tin thân cận, Riyadh gần như không nhận được cảnh báo trước và không có cơ hội thương lượng trước khi một bức thư chính thức được gửi tới Bộ trưởng Năng lượng Abdulaziz bin Salman. Một số quan chức cho biết họ biết khả năng này có thể xảy ra, nhưng vẫn không hài lòng vì không được thông báo sớm.

Các chuyên gia nhận định thời điểm này đặc biệt nhạy cảm. Một số ý kiến cho rằng quyết định của UAE mang nhiều yếu tố chính trị hơn kinh tế, có thể nhằm giảm sự phụ thuộc vào vai trò dẫn dắt của Ả Rập Xê-út trong việc ra quyết định. Tuy nhiên, UAE cũng đối mặt với bài toán tương tự Riyadh: tăng sản lượng có thể gây áp lực giảm giá dầu, đồng thời việc tách khỏi đối tác trong khu vực có thể giúp tăng quyền tự chủ nhưng làm suy giảm ảnh hưởng.

Trong ngắn hạn, ưu tiên của Ả Rập Xê-út là kiểm soát tác động lan rộng. Giới chức nước này lo ngại rằng bất kỳ phản ứng công khai mang tính đối đầu nào cũng có thể gây biến động thị trường dầu mỏ hoặc ảnh hưởng tới các thành viên còn lại của OPEC+. Vì vậy, Riyadh lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, duy trì hình ảnh ổn định và trấn an các đồng minh.

Trong cuộc họp đầu tiên sau sự kiện, OPEC+ đã quyết định tăng sản lượng thêm 188.000 thùng mỗi ngày cho tháng 6, phù hợp với kế hoạch trước đó sau khi điều chỉnh phần của UAE. Theo các nhà phân tích, việc giữ nguyên lộ trình sản xuất nhằm thể hiện sự thống nhất và tránh làm nổi bật các rạn nứt nội bộ.

Ở hậu trường, Tổng thư ký OPEC Haitham Al Ghais đã tìm cách trấn an thị trường rằng các thành viên khác không có ý định rời khỏi tổ chức và liên minh vẫn duy trì sự gắn kết. Đồng thời, các đánh giá cho rằng Ả Rập Xê-út sẽ không cắt đứt liên lạc với UAE mà để ngỏ khả năng duy trì quan hệ.

Quyết định của UAE được cho là có tính toán về thời điểm. Quốc gia này từ lâu đã bày tỏ mong muốn sản xuất vượt hạn ngạch của OPEC. Việc hành động trong lúc dòng chảy dầu tại khu vực Vùng Vịnh bị gián đoạn giúp giảm thiểu tác động ngay lập tức và hạn chế nguy cơ bị trả đũa.

Trong bối cảnh đó, khả năng phản ứng của Ả Rập Xê-út cũng bị hạn chế. Tuy nước này có công suất dự phòng lớn, nhưng việc tăng mạnh sản lượng để gây áp lực giá – một công cụ từng được sử dụng để duy trì kỷ luật trong OPEC – hiện không phải là lựa chọn phù hợp khi hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz đang gặp khó khăn.

Một số chuyên gia cho rằng tác động của việc UAE rời OPEC sẽ không xảy ra ngay lập tức, do việc mở rộng sản xuất cần thời gian và Abu Dhabi có thể vẫn giữ lại một phần công suất dự phòng vì lý do chiến lược.

Tuy nhiên, về dài hạn, động thái này có thể tạo áp lực trong nội bộ liên minh. Các thành viên khác có thể tận dụng cơ hội để yêu cầu nới lỏng hạn ngạch sản xuất, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh giành thị phần gia tăng sau xung đột khu vực.

Ngoài ra, còn tồn tại những yếu tố nhạy cảm khác, như tuyến biên giới đất liền giữa Ả Rập Xê-út và UAE – một kênh thương mại quan trọng. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây cũng có thể dẫn đến leo thang căng thẳng.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng Ả Rập Xê-út vẫn có kinh nghiệm lâu dài trong việc điều phối OPEC và xử lý các bất đồng nội bộ. Trong bối cảnh hiện tại, khi tình hình khu vực còn nhiều bất ổn và dòng chảy dầu chưa hoàn toàn ổn định, tác động đầy đủ của quyết định từ UAE vẫn chưa thể đánh giá chính xác.