Thủ tướng Lê Minh Hưng vừa yêu cầu 5 địa phương gồm Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình khẩn trương triển khai các dự án nhà ở cho thuê quy mô lớn, trước mắt mỗi nơi phải phấn đấu khởi công ít nhất một dự án ngay trong tháng 6.

Chỉ đạo được đưa ra tại cuộc họp ngày 1.6 với lãnh đạo các tỉnh, thành thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, khu vực đang tập trung hàng trăm ngàn lao động công nghiệp và có tốc độ đô thị hóa thuộc nhóm cao nhất cả nước.

Theo báo cáo tại cuộc họp, nhu cầu thuê nhà của công nhân tại các khu công nghiệp đang tăng mạnh, trong khi nguồn cung nhà ở dài hạn giá phù hợp còn thiếu hụt nghiêm trọng. Hải Phòng hiện có hơn 370.000 lao động khu công nghiệp, với nhu cầu nhà ở xã hội và nhà cho thuê giai đoạn 2026-2030 khoảng 33.000 căn. Tuy nhiên, số căn dự kiến dành cho thuê mới chỉ đáp ứng hơn 12% nhu cầu.

Thủ tướng cho rằng mô hình nhà cho thuê cần được xem là chiến lược dài hạn thay vì giải pháp tạm thời cho người thu nhập thấp. Theo định hướng mới, Nhà nước sẽ đóng vai trò kiến tạo thông qua quy hoạch, quỹ đất, tín dụng và cơ chế tài chính để phát triển thị trường nhà thuê ổn định cho người lao động chưa đủ khả năng mua nhà.

Ngoài yêu cầu khởi công dự án trong tháng 6, các địa phương phải xây dựng kế hoạch phát triển nhà ở cho thuê tới năm 2030, gồm mục tiêu từng năm, danh mục dự án ưu tiên, nguồn lực và lộ trình triển khai. Kế hoạch phải hoàn thành trong tháng này để gửi Bộ Xây dựng tổng hợp báo cáo Chính phủ.

Chính phủ cũng muốn đẩy nhanh việc hoàn thiện khung pháp lý cho phân khúc nhà ở cho thuê. Các tỉnh được yêu cầu đề xuất cơ chế riêng liên quan đất đai, tín dụng, thuế, thủ tục đầu tư và quản lý vận hành để tích hợp vào quá trình sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản trong năm nay.

Bộ Xây dựng được giao ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho nhà ở cho thuê quy mô nhỏ và vừa, gồm cả chung cư mini và nhà trọ hộ gia đình, với yêu cầu siết chặt tiêu chuẩn an toàn và phòng cháy chữa cháy.

Trong khi đó, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phải đề xuất các gói ưu đãi thuế và tín dụng đủ mạnh để thu hút doanh nghiệp tư nhân cũng như các quỹ đầu tư dài hạn tham gia thị trường nhà thuê.

Thủ tướng nhấn mạnh nguồn lực nhà nước cần đóng vai trò “đòn bẩy” để dẫn dắt thị trường thay vì chỉ phụ thuộc vào ngân sách. Chính phủ đang tính tới các phương án như sử dụng quỹ nhà quốc gia, cho phép doanh nghiệp đầu tư nhà cho thuê kết hợp khai thác thương mại hoặc tận dụng quỹ nhà trong các dự án bất động sản hiện hữu.

Theo giới chuyên gia, việc chuyển hướng sang phát triển nhà cho thuê phản ánh thay đổi lớn trong tư duy chính sách nhà ở. Trước đây, trọng tâm chủ yếu đặt vào sở hữu nhà ở xã hội, trong khi nhu cầu thuê dài hạn của công nhân và lao động nhập cư chưa được chú trọng đúng mức.

Áp lực dân số cơ học tại các trung tâm công nghiệp đang khiến giá thuê phòng trọ tăng nhanh, chất lượng chỗ ở thiếu ổn định và phát sinh nhiều vấn đề an toàn. Nhiều khu nhà trọ hiện vẫn thiếu tiêu chuẩn phòng cháy, diện tích sinh hoạt chật hẹp và hạ tầng xuống cấp.

Giới đầu tư đánh giá nếu có cơ chế ưu đãi đủ mạnh, phân khúc nhà cho thuê giá hợp lý có thể trở thành thị trường mới quy mô lớn nhờ nhu cầu ổn định từ lực lượng lao động công nghiệp và người trẻ tại đô thị.