Chương trình thí điểm thị trường tài sản mã hoá tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn nước rút. Theo cập nhật của bộ Tài chính vào tháng 5.2026, cơ quan quản lý đã xác định được 5 hồ sơ doanh nghiệp đầy đủ và hợp lệ, gồm CTCP Sàn Giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX) thuộc nhóm cổ đông liên quan tập đoàn GELEX; CTCP Tài sản số Việt Nam do Sun Group nắm cổ phần chi phối; CTCP Sàn giao dịch Tài sản Mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) thuộc hệ sinh thái VPBank; CTCP Sàn giao dịch tài sản mã hóa Sacom (SCEX) gắn với hệ sinh thái Sacombank; còn Sàn Giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) thuộc hệ sinh thái Techcombank.

Đây cũng là các doanh nghiệp đầu tiên triển khai theo Nghị quyết 05 về thí điểm thị trường tài sản mã hoá tại Việt Nam. Dữ liệu từ Chainalysis được báo Chính phủ trích dẫn cho thấy số lượng người dùng tài sản mã hóa tại Việt Nam đã đạt gần 16 triệu tài khoản vào năm 2025, với tổng giá trị giao dịch ước tính khoảng 220-230 tỉ USD giai đoạn tháng 7.2024 - tháng 6.2025.

HashKey có mặt trong ngành tài sản số hơn tám năm, huy động được 200 triệu USD qua đợt IPO vào tháng 12 năm ngoái và nắm giấy phép giao dịch tài sản số tại Hong Kong, Singapore, Tokyo và Dubai. Việt Nam là thị trường Đông Nam Á đầu tiên mà doanh nghiệp chính thức đặt chân vào, khi cùng OKX Ventures đầu tư vào CAEX.

Ben El-Baz, giám đốc điều hành (managing director) kiêm trưởng bộ phận thị trường quốc tế của HashKey Group, đã có cuộc trò chuyện với Bloomberg Businessweek Vietnam về quan hệ hợp tác với sàn giao dịch tài sản số CAEX, lý do tập đoàn chọn Việt Nam làm điểm đến đầu tiên tại Đông Nam Á và kỳ vọng khi chương trình thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hoá trong nước bước vào giai đoạn cấp phép.

Ông có thể cập nhật tiến độ hợp tác giữa HashKey và CAEX, cũng như chương trình thí điểm dành cho các sàn giao dịch tiền mã hoá tại Việt Nam?

Ben El-Baz: Quan hệ hợp tác giữa chúng tôi với CAEX và VPBank Securities được công bố chính thức vào khoảng tháng 4 năm nay, nhưng thực tế hai bên đã cùng phát triển sản phẩm từ trước đó khá lâu. HashKey là đối tác công nghệ chiến lược cho quá trình xây dựng CAEX, đồng thời cũng là nhà đầu tư vào sàn giao dịch này cùng với OKX.

Chúng tôi hỗ trợ CAEX bằng cách mang kinh nghiệm từ việc xây dựng các sàn giao dịch được quản lý tại nhiều thị trường, rồi chuyển giao công nghệ đó cho CAEX. Trong mối quan hệ này, HashKey vừa là đối tác phát triển công nghệ, vừa cấp phép công nghệ, vừa là đối tác đầu tư cốt lõi.

Tôi tin năm nay sẽ có cập nhật về tiến độ cấp phép cho 5 công ty tham gia chương trình thí điểm, và nhiều khả năng ít nhất một trong năm đơn vị sẽ đi vào vận hành chính thức. Tôi cho rằng việc có lợi thế người đi trước rất quan trọng, nó sẽ đóng vai trò lớn trong việc xây dựng thị phần ban đầu.

Vì sao HashKey chọn Việt Nam là bước đi đầu tiên tại Đông Nam Á?

Ben El-Baz: Khi quan sát nhiều sàn giao dịch nước ngoài quy mô lớn đầu tư vào Đông Nam Á, cách tiếp cận phổ biến của họ là vào thị trường mới rồi tìm cách nắm cổ phần chi phối. Nhưng nhìn vào các trường hợp ở Malaysia, Indonesia, Thái Lan hay Philippines, chúng tôi chưa thấy nhiều ví dụ thực sự thành công theo hướng đó.

Việt Nam hấp dẫn chúng tôi vì đây là thị trường giao dịch tài sản số lớn nhất Đông Nam Á, có dân số trẻ và am hiểu công nghệ số, trong khi khung pháp lý khi đó vừa mới hình thành với Nghị quyết 05. Đây là cơ hội để HashKey đồng hành cùng chính phủ xây dựng một nền tảng được cấp phép bài bản ngay từ đầu, thay vì gia nhập một thị trường đã có sẵn nhiều đối thủ. Bước đi này nằm trong chiến lược mà chúng tôi gọi là "Asia Connect". Việt Nam là bước đầu tiên, và sẽ còn một số hoạt động khác dự kiến công bố thời gian tới.

Khung pháp lý dành cho tiền mã hoá của Việt Nam có điểm gì tương đồng và khác biệt so với các thị trường mà Hashkey đang hoạt động?

Ben El-Baz: Việc Việt Nam yêu cầu vốn điều lệ 10.000 tỉ đồng cho doanh nghiệp tham gia chương trình thí điểm là trường hợp khá đặc biệt, tôi không nghĩ có quốc gia nào khác đặt yêu cầu vốn cao như vậy. Nhưng tôi hiểu lý do đằng sau: Mức vốn cao giúp đảm bảo rằng nếu có sự cố xảy ra và khách hàng bị thiệt hại, đơn vị vận hành có đủ nguồn lực để bảo vệ khách hàng ngay từ ngày đầu.

Tuy nhiên, ở nhiều thị trường khác, cách quản lý rủi ro này lại đi theo hướng khác: Yêu cầu bảo hiểm cho tài sản lưu ký thay vì yêu cầu vốn cao. Ví dụ tại Hong Kong, toàn bộ tài sản lưu ký phải được bảo hiểm 100% bởi một bên bảo hiểm thứ ba, và một tỉ lệ nhất định tài sản trong ví lạnh cũng phải được bảo hiểm. Về dài hạn, tôi nghĩ sẽ có cơ hội để chính sách điều chỉnh theo hướng thay một phần yêu cầu vốn bằng yêu cầu bảo hiểm.

Khác biệt lớn nhất là Việt Nam chưa phải thị trường tự do luân chuyển vốn, vẫn còn các quy định kiểm soát ngoại hối, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến mô hình dòng tiền vào và ra của doanh nghiệp.

Về điểm tương đồng, cơ quan quản lý chứng khoán cũng là bên giám sát thị trường tài sản số. Qua các nghị quyết công khai, tôi thấy Việt Nam đang áp dụng cách tiếp cận từng bước: Không mở tất cả các hoạt động được quản lý cùng lúc. Ví dụ, các sàn giao dịch tài sản số trên thế giới thường có cả giao dịch giao ngay lẫn phái sinh, nhưng cách làm của Việt Nam khá giống Hong Kong hồi năm 2019: Ban đầu chỉ cho phép một phạm vi hoạt động rất hẹp, rồi mở rộng dần theo thời gian.

Ngoài chương trình thí điểm hiện tại, đâu sẽ là cơ hội tiếp theo cho ngành tài sản số tại Việt Nam?

Ben El-Baz: Ngoài việc các sàn giao dịch đầu tiên đi vào hoạt động, tôi cho rằng cơ hội tiếp theo nằm ở các sản phẩm token hóa, giúp nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường Việt Nam dễ dàng hơn. Ví dụ như các quỹ được token hóa tập trung vào cơ hội trong nước, hoặc gắn với làn sóng đầu tư hạ tầng đang được thúc đẩy, trong đó trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) có thể đóng vai trò như một kênh dẫn vốn FDI mới.

Điều tôi mong muốn thấy thêm là sự rõ ràng hơn về mặt chính sách cho việc token hóa các công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu. Hiện quy định về token hóa tài sản thực (RWA) như bất động sản đã khá rõ, nhưng với chứng khoán thì vẫn còn nhiều điểm cần làm rõ.

Nhìn lại hành trình ở Hong Kong, tôi thấy có một quy luật: Quy định pháp lý ra đời thường mở ra nhiều cơ hội hơn là hạn chế. Ban đầu là các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư được phép cung cấp tài sản số cho khách hàng riêng, sau đó nhà đầu tư cá nhân được mua ETF tài sản số, rồi đến stablecoin gắn với đô la Hong Kong. Đó là một tiến trình từng bước, và tôi tin Việt Nam cũng đang đi theo hướng tương tự sau Nghị quyết 05.