Tháng 7.2026, trong cuộc trao đổi kéo dài gần bốn giờ được phát trực tiếp tại Trung Quốc, Liao Heng, một trong những nhà khoa học bán dẫn hàng đầu của Huawei, đưa ra nhận định gây chú ý. Ông cho rằng chiến lược phát triển chip AI bằng những bộ xử lý ngày càng lớn cùng lượng bộ nhớ băng thông cao (HBM) ngày càng nhiều đang tiến gần giới hạn vật lý. “Một khi vượt qua giới hạn đó, sẽ có một trận tuyết lở”, ông nói.

Phát biểu này nhanh chóng được nhìn nhận như lời cảnh báo dành cho Nvidia, doanh nghiệp đang dẫn đầu thị trường chip AI. Song đằng sau đó còn là cách Huawei lý giải con đường mà họ theo đuổi suốt nhiều năm qua. Khi cánh cửa tiếp cận công nghệ sản xuất tiên tiến dần khép lại, tập đoàn Trung Quốc chuyển trọng tâm sang một yếu tố khác: thời gian.

Đó là thời gian xử lý của con chip, thời gian truyền tín hiệu trong toàn hệ thống và cũng là thời gian để một doanh nghiệp vượt qua khoảng cách công nghệ bằng một hướng đi khác.

Trong hơn nửa thế kỷ, ngành bán dẫn phát triển dựa trên Định luật Moore. Gordon Moore dự báo số lượng bóng bán dẫn trên chip sẽ tăng gấp đôi sau khoảng hai năm, kéo theo hiệu năng cao hơn và chi phí trên mỗi transistor thấp hơn. Quy luật này trở thành kim chỉ nam của cả ngành, thúc đẩy các nhà sản xuất liên tục thu nhỏ kích thước bóng bán dẫn.

Đến thập niên 2020, tốc độ ấy bắt đầu chậm dần. Chi phí phát triển mỗi thế hệ công nghệ mới tăng mạnh, trong khi lợi ích thu được ngày càng nhỏ. Các bóng bán dẫn đã tiến sát giới hạn vật lý. Việc tiếp tục thu nhỏ đòi hỏi những hệ thống quang khắc EUV cực kỳ phức tạp cùng khoản đầu tư hàng chục tỉ USD.

TSMC, Samsung và Intel vẫn theo đuổi lộ trình này nhờ sở hữu công nghệ sản xuất tiên tiến. Nvidia lựa chọn một hướng khác: ghép nhiều transistor hơn vào những bộ xử lý khổng lồ, kết hợp ngày càng nhiều bộ nhớ HBM để gia tăng năng lực tính toán cho AI.

Huawei “đứng ngoài” cả hai lựa chọn đó. Các lệnh kiểm soát xuất khẩu của Mỹ từ năm 2019 khiến tập đoàn gần như mất quyền tiếp cận máy quang khắc EUV, phần mềm thiết kế chip tiên tiến và nhiều mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Khoảng cách về công nghệ sản xuất ngày càng lớn.

Tháng 5.2026, tại Hội nghị IEEE International Symposium on Circuits and Systems ở Thượng Hải, He Tingbo, Chủ tịch mảng bán dẫn Huawei, lần đầu công bố Định luật Tau.

Trong điện tử, ký hiệu τ (tau) biểu thị hằng số thời gian của một mạch điện, phản ánh tốc độ tín hiệu chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác. Huawei sử dụng chính khái niệm này để xây dựng triết lý phát triển chip mới.

Không chọn lối đi thu nhỏ bóng bán dẫn, Định luật Tau hướng đến việc rút ngắn độ trễ truyền tín hiệu, tăng tốc độ đồng bộ giữa các khối xử lý và tối ưu hiệu quả của toàn bộ hệ thống tính toán.

He Tingbo cho rằng quá trình thu nhỏ bóng bán dẫn thực chất luôn phục vụ một mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian xử lý. Khi việc thu nhỏ trở nên ngày càng khó khăn, trọng tâm phát triển có thể chuyển trực tiếp sang yếu tố thời gian.

Đó cũng là nền tảng của LogicFolding, kiến trúc mới mà Huawei giới thiệu. Khác với cách bố trí mạch trên một mặt phẳng truyền thống, LogicFolding xếp chồng các lớp logic theo chiều dọc nhằm rút ngắn quãng đường tín hiệu phải di chuyển. Đường truyền ngắn hơn đồng nghĩa độ trễ thấp hơn, mức tiêu thụ điện giảm và mật độ transistor tăng lên mà chưa cần phụ thuộc hoàn toàn vào quy trình sản xuất tiên tiến nhất.

Huawei cho biết khoảng 381 loại chip đã được phát triển dựa trên tư duy này trong sáu năm qua, phục vụ từ hạ tầng viễn thông, điện thoại thông minh đến AI. Dòng Kirin thế hệ mới dự kiến ra mắt cuối năm 2026 sẽ là sản phẩm đầu tiên áp dụng đầy đủ kiến trúc LogicFolding.

Theo lộ trình mà Huawei công bố, công nghệ này hướng tới mật độ transistor tương đương quy trình 1,4 nm vào đầu thập niên tới, dù không sử dụng máy quang khắc EUV.

Tham vọng ấy còn cách khá xa hiện thực thương mại. Huawei dường như đã chấp nhận việc rất khó cạnh tranh trực diện với TSMC hay Samsung trong cuộc đua nanomet. Công ty chuyển nguồn lực sang kiến trúc hệ thống, tối ưu phần mềm và đồng thiết kế giữa phần cứng với mô hình AI. Đây là những lĩnh vực vẫn còn dư địa đổi mới ngay cả khi công nghệ sản xuất tiến sát giới hạn.

Liao Heng cũng nhắc đến DeepSeek như một ví dụ cho cách tiếp cận này. Theo ông, các công ty AI Trung Quốc đang học cách khai thác hiệu quả hơn lượng tài nguyên tính toán sẵn có. Ông ví quá trình đó giống việc tận dụng tối đa không gian trong một căn hộ nhỏ. Cách làm này đòi hỏi thiết kế hệ thống chặt chẽ hơn, song cũng tạo ra nhiều sáng tạo về thuật toán và kiến trúc.

Quan điểm đó phản ánh chiến lược “đồng thiết kế” mà Huawei theo đuổi. Chip, phần mềm và mô hình AI được phát triển song song để giảm nhu cầu tính toán thay vì liên tục bổ sung thêm phần cứng.

Nhậm Chính Phi sau đó gọi Định luật Tau là con đường duy nhất của Huawei. Nhà lãnh đạo Huawei hiểu rằng khoảng cách về thiết bị sản xuất khó có thể thu hẹp trong vài năm. Điều hãng này tìm kiếm là một chu kỳ phát triển đủ dài để tích lũy công nghệ, mở rộng hệ sinh thái và chờ sự thay đổi của toàn ngành bán dẫn. Khi Định luật Moore dần chậm lại, lợi thế từ quy trình sản xuất tiên tiến cũng giảm bớt vai trò tuyệt đối.

Giới nghiên cứu quốc tế nhìn nhận hướng đi này với thái độ thận trọng. Jensen Huang, CEO Nvidia, đánh giá LogicFolding là bước tiến đáng chú ý, đồng thời lưu ý công nghệ xếp chồng chip đã được TSMC và nhiều doanh nghiệp khác nghiên cứu từ trước. Các tổ chức như SemiAnalysis và TechInsights cũng coi đây là phản ứng sáng tạo trước lệnh cấm của Mỹ, song cho rằng hiệu quả thương mại vẫn cần được kiểm chứng.

Những thách thức về tản nhiệt, tỷ lệ chip đạt chuẩn, công cụ thiết kế EDA và khả năng mở rộng lên các bộ xử lý AI quy mô lớn vẫn còn hiện hữu.

Khoảng cách với Nvidia cũng chưa biến mất. Một số nghiên cứu trước đây của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) cho thấy chip AI của Huawei vẫn kém đáng kể về hiệu năng. Việc bù đắp bằng số lượng hoặc tối ưu hệ thống cần thêm thời gian để chứng minh hiệu quả.

Dù vậy, Huawei dường như chấp nhận cuộc đua đường dài. Điều này cũng phản ánh sự phân tách ngày càng rõ giữa hai hệ sinh thái bán dẫn.

Các doanh nghiệp Mỹ tiếp tục đầu tư vào công nghệ sản xuất tiên tiến và những bộ xử lý ngày càng mạnh. Trung Quốc đẩy mạnh kiến trúc hệ thống, thiết kế ba chiều, phần mềm EDA nội địa và khả năng tự chủ chuỗi cung ứng. 

Sự thay đổi này tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư toàn cầu. Chi phí nghiên cứu tăng, chuỗi cung ứng phân mảnh hơn và yếu tố địa chính trị trở thành biến số quan trọng trong mọi quyết định dài hạn của ngành công nghệ.

Cuối năm 2026 sẽ là cột mốc đầu tiên để đánh giá hướng đi của Huawei, khi các mẫu Kirin mới được đưa ra thị trường và trải qua quá trình phân tích độc lập. Kết quả từ những sản phẩm này sẽ cho thấy Định luật Tau dừng ở mức ý tưởng hay đủ sức trở thành một phương pháp phát triển chip mới.

Dẫu vậy, ngay từ thời điểm hiện tại, Huawei đã tạo ra một sự thay đổi đáng chú ý trong cách nhìn về cuộc đua bán dẫn. Công ty không còn xem công nghệ sản xuất là thước đo duy nhất của năng lực cạnh tranh. Thời gian xử lý, kiến trúc hệ thống, khả năng phối hợp giữa chip và phần mềm cùng sức bền của cả hệ sinh thái đang được đặt ngang hàng với tiến bộ về nanomet.

Đó cũng là phép cược lớn nhất của Huawei. Trong lúc nhiều đối thủ tiếp tục chạy đua tạo ra những con chip nhỏ hơn và mạnh hơn, tập đoàn Trung Quốc chọn khai thác giá trị của thời gian cả ở cấp độ công nghệ lẫn chiến lược phát triển.