Các thông báo hàng không, còn gọi là NOTAM, có hiệu lực từ ngày 27.3 đến ngày 6.5, cảnh báo về các hạn chế không phận tạm thời thường được sử dụng trong các cuộc tập trận quân sự. Tuy nhiên, khác với thông lệ, Trung Quốc không công bố bất kỳ cuộc tập trận nào liên quan, trong khi thời gian áp dụng kéo dài bất thường so với các đợt trước đây vốn chỉ diễn ra trong vài ngày.

Các khu vực bị hạn chế trải dài từ Hoàng Hải đến vùng biển Đông Á, bao phủ không phận ngoài khơi phía bắc và phía nam Thượng Hải, với tổng diện tích lớn hơn cả đảo chính của Đài Loan. Dữ liệu từ Federal Aviation Administration cho thấy các vùng này không giới hạn độ cao, một đặc điểm hiếm thấy.

“Điểm đáng chú ý là sự kết hợp giữa phạm vi từ mặt đất đến không giới hạn độ cao và thời gian kéo dài 40 ngày mà không có giải thích,” Ray Powell tại Đại học Stanford nhận định. Ông cho rằng điều này có thể phản ánh một trạng thái sẵn sàng hoạt động liên tục, thay vì một cuộc tập trận đơn lẻ.

Các chuyên gia quân sự nhận định những khu vực này có thể liên quan đến việc kiểm soát các tuyến đường hàng không chiến lược, đặc biệt trong kịch bản xung đột quanh Đài Loan. Christopher Sharman tại Cao đẳng Chiến tranh Hải quân cho rằng việc đặt trước không phận có thể tạo điều kiện cho các hoạt động diễn tập tác chiến trên không quy mô lớn.

Diễn biến này nối tiếp một dấu hiệu bất thường khác khi các chuyến bay quân sự của Trung Quốc quanh Đài Loan đột ngột tạm dừng trong thời gian ngắn, trùng với thời điểm xung đột tại Iran leo thang, trước khi nhanh chóng được nối lại.

Theo các quan chức an ninh tại Đài Loan, Bắc Kinh có thể đang tận dụng việc sự chú ý của Mỹ bị phân tán bởi Trung Đông để gia tăng áp lực quân sự trong khu vực. Một quan chức cho biết các động thái gần đây “rõ ràng nhằm vào Nhật Bản,” trong nỗ lực răn đe các đồng minh của Washington và làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Các diễn biến quân sự này trùng với một loạt sự kiện chính trị quan trọng. Cuộc gặp dự kiến giữa Donald Trump và Xi Jinping tại Bắc Kinh đã bị hoãn đến giữa tháng 5. Đồng thời, lãnh đạo Quốc Dân Đảng của Đài Loan cũng chuẩn bị thăm Trung Quốc và có thể gặp ông Tập.

Trong khi đó, một phái đoàn nghị sĩ Mỹ gần đây đã thăm Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc nhằm kêu gọi tăng cường chi tiêu quốc phòng của hòn đảo.

Việc Trung Quốc mở rộng kiểm soát không phận mà không giải thích có thể đánh dấu sự thay đổi trong cách Bắc Kinh sử dụng các công cụ hàng không để phát tín hiệu chiến lược, làm gia tăng rủi ro tính toán sai lầm trong một khu vực vốn đã nhạy cảm về địa chính trị.