Nếu vài năm trước khoảng cách giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn được xem là tương đối rõ ràng, nhiều chuyên gia hiện cho rằng lợi thế đó đang bị thu hẹp nhanh hơn dự đoán, đặc biệt ở các lĩnh vực nhạy cảm như an ninh mạng.

Theo các nhà nghiên cứu bảo mật, mô hình AI GLM-5.2 do công ty Zhipu AI của Trung Quốc phát triển đã cho thấy năng lực đáng chú ý trong việc phát hiện lỗi bảo mật phần mềm. Trong một số thử nghiệm, hệ thống này đạt kết quả tương đương với Mythos của Anthropic - một trong những mô hình AI tiên tiến nhất hiện nay trong lĩnh vực an ninh mạng.

Mặc dù GLM-5.2 vẫn bị đánh giá thấp hơn các mô hình hàng đầu của OpenAI và Anthropic ở những tác vụ đa dụng khác, việc một công ty Trung Quốc có thể tiệm cận năng lực của Mỹ trong một lĩnh vực được xem là chiến lược đã làm dấy lên nhiều tranh luận mới.

Lior Div, CEO công ty an ninh mạng 7AI, cho rằng xu hướng hiện nay cho thấy khoảng cách công nghệ sẽ tiếp tục thu hẹp trong tương lai.

Những tiến bộ mới xuất hiện trong bối cảnh AI đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực an ninh mạng. Các mô hình hiện có khả năng rà quét hàng triệu dòng mã để tìm ra những điểm yếu mà con người khó phát hiện bằng phương pháp truyền thống. Về lý thuyết, điều này có thể giúp doanh nghiệp sửa lỗi nhanh hơn, giảm nguy cơ bị tấn công và tăng cường bảo vệ hệ thống số.

Tuy nhiên, mặt trái cũng xuất hiện gần như ngay lập tức.

Nếu một mô hình đủ mạnh để phát hiện lỗ hổng, nó cũng có thể giúp những người có ý đồ xấu tìm ra cách khai thác chúng. Một số nhà nghiên cứu đã dùng thuật ngữ "bugmageddon" để mô tả kịch bản AI tạo ra làn sóng phát hiện lỗi quy mô lớn vượt quá khả năng xử lý của ngành công nghệ.

Điều khiến giới nghiên cứu đặc biệt chú ý nằm ở cách GLM-5.2 được phát hành. Khác với nhiều mô hình của OpenAI hay Anthropic, đây là mô hình "trọng số mở" (open-weight), cho phép người dùng tải xuống, chỉnh sửa và triển khai trên hạ tầng riêng mà không cần phụ thuộc vào máy chủ của nhà phát triển.

Cách tiếp cận này mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp khi họ có thể kiểm soát hệ thống tốt hơn, giảm chi phí và tùy chỉnh mô hình theo nhu cầu riêng. Tuy nhiên, nó cũng đồng nghĩa với việc những công cụ mạnh có thể rơi vào tay các nhóm hacker và được sử dụng ngoài tầm giám sát.

Dữ liệu từ OpenRouter cho thấy GLM-5.2 hiện đã nằm trong nhóm 10 mô hình được sử dụng nhiều nhất trên nền tảng này.

Một số thử nghiệm của công ty an ninh mạng Semgrep thậm chí cho thấy GLM-5.2 vượt qua Claude Opus 4.8 của Anthropic trong các bài kiểm tra nhất định. Theo nhóm nghiên cứu, nếu được cung cấp thêm ngữ cảnh và hướng dẫn chuyên sâu, cả Opus 4.8 lẫn GLM-5.2 đều có thể đạt hiệu suất gần tương đương Mythos trong việc phát hiện lỗi.

Không chỉ Zhipu AI, các công ty công nghệ Trung Quốc khác cũng đang đẩy nhanh tốc độ phát triển sản phẩm.

Tuần trước, công ty 360 Security Technology giới thiệu công cụ mới mang tên Tulongfeng và tuyên bố hệ thống này có khả năng tìm lỗi bảo mật ở mức tương đương Mythos. Phát biểu tại một hội nghị ở Bắc Kinh, CEO Zhou Hongyi cho rằng năng lực AI trong lĩnh vực an ninh mạng không thể chỉ tập trung trong tay các công ty Mỹ.

Ông nói với tờ WSJ rằng Trung Quốc sẽ đối mặt với những rủi ro lớn nếu các tổ chức Mỹ có khả năng sử dụng AI tiên tiến để quét và phân tích hạ tầng mạng quan trọng của nước này trong khi các doanh nghiệp Trung Quốc lại không sở hữu công nghệ tương đương.

Trong khi Trung Quốc đẩy mạnh phát triển, các công ty AI Mỹ lại đang đối mặt với những ràng buộc mới từ chính phủ.

OpenAI gần đây cho biết họ hạn chế quyền truy cập vào mô hình GPT-5.6 do những lo ngại liên quan đến an ninh. Công ty nói cơ chế đánh giá hiện nay chỉ là giải pháp tạm thời trong khi chính quyền triển khai các quy định mới về giám sát AI.

Anthropic cũng gặp tình huống tương tự. Một trong những mô hình đa dụng mới của công ty đã bị ngừng truy cập trong hơn hai tuần sau khi chính quyền Mỹ tuyên bố các tổ chức và cá nhân nước ngoài không được sử dụng hệ thống này do các rủi ro về an ninh.

Những quyết định đó nhanh chóng tạo ra tranh cãi trong giới công nghệ Mỹ.

Nhiều chuyên gia cho rằng việc siết quyền truy cập đối với các mô hình trong nước nhưng chưa có biện pháp đủ mạnh đối với các mô hình mở từ Trung Quốc có thể tạo ra hiệu ứng ngược.

Saif Khan, chuyên gia tại tổ chức nghiên cứu Institute for Progress, cho rằng việc hạn chế các hệ thống tiên tiến của Mỹ trong khi vẫn cho phép các đối thủ tiếp cận nguồn lực công nghệ quan trọng có thể vô tình thúc đẩy sự phát triển của Trung Quốc.

Ông nhận định Mỹ cần tận dụng tối đa những mô hình AI hiện có nhằm củng cố khả năng phòng thủ mạng trước khi lợi thế công nghệ bị thu hẹp.

Một số nhà nghiên cứu khác cũng đưa ra cảnh báo tương tự. Họ cho rằng việc hạn chế tiếp cận AI đang khiến nhiều doanh nghiệp cân nhắc chuyển sang sử dụng các mô hình mở của Trung Quốc do chi phí thấp hơn nhưng năng lực ngày càng cải thiện.

Niels Provos, cựu lãnh đạo các nhóm bảo mật tại Google và Stripe, cho rằng điều này có thể gây tác động tiêu cực lên chính ngành AI Mỹ.

"Nó đang khuyến khích các công ty trên toàn cầu sử dụng những mô hình trọng số mở rẻ hơn nhưng ngày càng mạnh của Trung Quốc, đồng thời làm suy yếu ngành công nghiệp AI của Mỹ", ông nói.

Cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc vốn đã vượt xa câu chuyện về chatbot hay các công cụ tạo nội dung. Nó đang dần trở thành cuộc đua về an ninh mạng, năng lực tính toán và quyền kiểm soát các công nghệ nền tảng trong tương lai.

Cho đến gần đây, Mỹ vẫn được xem là bên dẫn trước với khoảng cách đủ lớn để duy trì lợi thế trong nhiều năm. Tuy nhiên, các bước tiến mới từ Trung Quốc cho thấy khoảng cách đó có thể đang thay đổi nhanh hơn những gì nhiều người từng dự đoán.